Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή καθώς προσπαθεί να εξασφαλίσει τη στήριξη των κρατών-μελών της για τους κλιματικούς στόχους του 2040, ενόψει της σημαντικής συνόδου COP30 που θα διεξαχθεί στη Βραζιλία.
Η συνάντηση των υπουργών Περιβάλλοντος, προγραμματισμένη για τις 4 Νοεμβρίου, έχει ως στόχο να καταλήξει σε μια συμφωνία τελευταία στιγμή, πριν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσιαστεί στη σύνοδο χωρίς σαφή σχέδιο δράσης.
Σύμφωνα με το τελευταίο σχέδιο που έχει διαρρεύσει, η ΕΕ προτείνει μείωση των εκπομπών άνθρακα κατά 90% έως το 2040 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Αυτός ο στόχος αποτελεί ένα ενδιάμεσο βήμα στην πορεία προς τον πλήρη μηδενισμό των καθαρών εκπομπών μέχρι το 2050. Παρά τις συνεχείς διαπραγματεύσεις που διαρκούν μήνες, η συμφωνία παραμένει αβέβαιη, καθώς ορισμένες χώρες εκφράζουν αντιρρήσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές πολιτικές και τη χρηματοδότηση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας, προτάσσοντας τις ανάγκες της άμυνας και της βιομηχανικής αναγέννησης.
Η πιο πρόσφατη έκδοση του σχεδίου συμφωνίας περιλαμβάνει την προσθήκη όρου που επιτρέπει την αναθεώρηση του στόχου εάν διαπιστωθεί ότι τα ευρωπαϊκά δάση δεν απορροφούν επαρκείς ποσότητες CO2 για την επίτευξη της επιθυμητής μείωσης. Σε αυτή την περίπτωση, η ΕΕ θα έχει τη δυνατότητα να προτείνει προσαρμογές στον ενδιάμεσο στόχο του 2040, ώστε να αντισταθμίσει τις πιθανές ελλείψεις.
Αυτή η πρόβλεψη αντανακλά αιτήματα που έχουν ήδη διατυπωθεί, όπως αυτό της Γαλλίας, η οποία, την προηγούμενη εβδομάδα, ζήτησε την εισαγωγή ενός «φρένου επείγουσας ανάγκης», το οποίο θα επιτρέπει μείωση του στόχου κατά 3% εάν τα δάση και άλλες δραστηριότητες δεν προσφέρουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ικανότητα απορρόφησης CO2 από τα ευρωπαϊκά δάση έχει μειωθεί σχεδόν κατά το ένα τρίτο την τελευταία δεκαετία, κυρίως λόγω δασικών πυρκαγιών και κακής διαχείρισης.
Άλλα σημεία του σχεδίου εκτιμούν ότι μέρος της απαιτούμενης μείωσης μπορεί να καλυφθεί μέσω της αγοράς πιστώσεων εκπομπών από τρίτες χώρες, γεγονός που θα μπορούσε να δημιουργήσει φόβους για την αυθεντικότητα της προόδου. Ο ακριβής ποσοτικός προσδιορισμός αυτού του περιθωρίου θα τεθεί προς διαπραγμάτευση την ερχόμενη Τρίτη. Ειδικότερα, η Γαλλία προτείνει κάλυψη έως 5% μέσω ξένων πιστώσεων, ενώ η Πολωνία επιθυμεί ένα υψηλότερο ποσοστό. Από την πλευρά της, η Γερμανία υποστηρίζει τη Γαλλική πρόταση του 3%, ενώ η Δανία είχε αρχικά αντιρρήσεις ως προς τη χρήση ξένων πιστώσεων.
Το φιλόδοξο κείμενο της συμφωνίας προσπαθεί να ικανοποιήσει τις ανησυχίες που εξέφρασαν ορισμένες χώρες προκειμένου να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι καταναλωτές δεν θα επιβαρυνθούν με αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και οι επιχειρήσεις δεν θα βρεθούν σε δυσχερή θέση απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Για την υιοθέτηση του νέου στόχου του 2040 απαιτείται η υποστήριξη τουλάχιστον 15 από τις 27 χώρες-μέλη της ΕΕ. Εκπρόσωπος της Δανίας, που προεδρεύει της ΕΕ το τρέχον εξάμηνο και έχει αναλάβει την εκπόνηση του σχεδίου, δήλωσε ότι το έδαφος για συμφωνία έχει πλέον προετοιμαστεί. «Με την COP30 να πλησιάζει, ήρθε η ώρα να καταλήξουμε σε έναν κοινό στόχο για το 2040», ανέφερε.
