Νέες αποκαλύψεις για τη διάρκεια της πολιορκίας του Σαράγεβο έρχονται στο φως μέσα από βιβλίο που υποστηρίζει ότι εύποροι ξένοι ταξίδευαν στη Βοσνία για να συμμετάσχουν σε ένα φρικιαστικό «ανθρώπινο σαφάρι». Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, άτομα από τη Ρωσία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ πλήρωναν Σέρβους μαχητές για να πυροβολούν αμάχους, μετατρέποντας τον πόλεμο σε παιχνίδι θανάτου.
Οι καταγγελίες αυτές είχαν εμφανιστεί και σε ντοκιμαντέρ του 2022, το οποίο ανέφερε ότι Δυτικοί τουρίστες –ανάμεσά τους Βρετανοί, Γερμανοί, Ισπανοί και Ιταλοί– κατέβαλαν μεγάλα ποσά για να στοχεύουν ακόμη και παιδιά.
Το βιβλίο που αναζωπυρώνει τις καταγγελίες
Το «Pay and Shoot» του Κροάτη δημοσιογράφου Ντομάγκοϊ Μάργκετιτς παρουσιάζει έγγραφα που, όπως αναφέρεται, του παραδόθηκαν από Βόσνιο αξιωματικό πληροφοριών λίγο πριν δολοφονηθεί το 1996. Ο αξιωματικός, Νεντζάντ Ούγκλιεν, φέρεται να είχε συγκεντρώσει στοιχεία για το λεγόμενο «σαφάρι», συμπεριλαμβανομένων αρχείων που έδειχναν ότι οι ξένοι πλήρωναν έως και 80.000 μάρκα για να πυροβολούν άνδρες και γυναίκες μέσης ηλικίας.
Οι «τιμές» για τους στόχους, σύμφωνα με το βιβλίο, αυξάνονταν ανάλογα με το φύλο και την κατάσταση του θύματος: νεαρές γυναίκες κοστολογούνταν έως 95.000 μάρκα, ενώ οι έγκυες γυναίκες θεωρούνταν οι «πιο ακριβοί στόχοι», με ποσά που άγγιζαν τις 110.000 μάρκα.
Ο Μάργκετιτς αναφέρει επίσης ότι υπήρχαν μαρτυρίες για συμμετοχή ακόμη και μέλους ευρωπαϊκής βασιλικής οικογένειας, το οποίο φέρεται να έφτανε με ελικόπτερο και να ζητούσε να πυροβολεί παιδιά.
Μαρτυρίες από τη Χάγη και το ντοκιμαντέρ του 2022
Το 2007, ο Αμερικανός πρώην πεζοναύτης Τζον Τζόρνταν κατέθεσε στη Χάγη ότι κατά τη διάρκεια της πολιορκίας είχε δει ξένους οπλισμένους άνδρες να κινούνται με τη βοήθεια Σερβοβόσνιων μαχητών. Αν και παραδέχτηκε ότι δεν είδε κάποιον να πυροβολεί, περιέγραψε άτομα που δεν έμοιαζαν ντόπιοι και κρατούσαν όπλα ακατάλληλα για αστικό πόλεμο, αλλά κατάλληλα για κυνήγι.
Οι καταγγελίες αυτές επανήλθαν στο προσκήνιο το 2022, όταν ο Σλοβένος σκηνοθέτης Μίραν Ζουπάνιτς κυκλοφόρησε το ντοκιμαντέρ «Sarajevo Safari». Ανώνυμος μάρτυρας, πρώην αξιωματικός πληροφοριών, υποστήριξε ότι είχε παρακολουθήσει επτά τέτοια «σαφάρι» και ότι οι συμμετέχοντες ήταν άτομα υψηλού κοινωνικού κύρους που αναζητούσαν «μια ακόμη συγκίνηση».
Ο ίδιος περιέγραψε σκηνές όπου ξένοι πυροβολούσαν αμάχους από καμουφλαρισμένα δωμάτια, με τη βοήθεια παρατηρητών. Μίλησε για «τη σκοτεινή πλευρά του πολέμου» και για ανθρώπους που επέστρεφαν σπίτι «με το τρόπαιο ενός πυροβολισμού».
Έρευνες και αμφισβητήσεις
Παρότι Σέρβοι βετεράνοι αρνούνται κατηγορηματικά τις καταγγελίες, οι ιστορίες αυτές δεν έπαψαν ποτέ να προκαλούν συζητήσεις. Το 2025, οι ιταλικές αρχές ξεκίνησαν επίσημη έρευνα, με επιζώντες να ελπίζουν ότι μετά από δεκαετίες φημών, η αλήθεια θα αποκαλυφθεί.
