Ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου του Αριστοτέλη, ένας από τους σημαντικότερους πνευματικούς πυρήνες της αρχαίας Αθήνας, ετοιμάζεται να αλλάξει πρόσωπο.
Το Υπουργείο Πολιτισμού δρομολογεί μια σειρά από στρατηγικές παρεμβάσεις για την αναβάθμιση των υποδομών του, εντάσσοντας τον χώρο στο φιλόδοξο πρόγραμμα «Λαύριο-Αθήνα-Ελευσίνα» και στο ΕΣΠΑ 2021-2027.
Στόχος είναι να μετατραπεί ο χώρος σε έναν σύγχρονο, λειτουργικό και διαδραστικό προορισμό για το παγκόσμιο κοινό.
Ψηφιακό «ραντεβού» με τον Φιλόσοφο μέσω του «Δημόκριτου»
Η πιο καινοτόμος παρέμβαση αφορά τη δημιουργία ενός υπερσύγχρονου περιπτέρου ψηφιακής πληροφόρησης.
Με φορέα υλοποίησης το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να εξερευνήσουν τον βίο και το πολυσχιδές έργο του Αριστοτέλη μέσα από διαδραστικές εφαρμογές.
Οι ήπιες και μη επεμβατικές ψηφιακές παρεμβάσεις υπόσχονται μια βιωματική εμπειρία που θα κάνει την κατανόηση της αριστοτελικής φιλοσοφίας πιο άμεση και γοητευτική από ποτέ.
Νέες υποδομές και σύγχρονες υπηρεσίες υποδοχής
Παράλληλα με την ψηφιακή αναβάθμιση, ο αρχαιολογικός χώρος αποκτά επιτέλους τις απαραίτητες κτιριακές υποδομές για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών.
Η Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών αναλαμβάνουν την κατασκευή ενός νέου κτιρίου-εισόδου.
Εκεί θα στεγάζονται το εκδοτήριο εισιτηρίων, γραφείο εξυπηρέτησης κοινού, καθώς και σύγχρονοι χώροι υγιεινής, διασφαλίζοντας ότι η περιήγηση στον ιστορικό χώρο θα συνδυάζει την ιστορική γνώση με την άνεση.
Η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Στην περιοχή του Λυκείου, το 335 π.Χ, ίδρυσε ο Αριστοτέλης τη Σχολή του, διδάσκοντας τους μαθητές του, περίπου για 12 χρόνια, τα πιο δημιουργικά της ζωής του. Με τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου του Αριστοτέλη, ανασυστήνεται, ως πολιτιστικός προορισμός, στο κέντρο της Αθήνας.
Με σημείο αναφοράς την περιπατητική φιλοσοφική σχολή του, στο ιερό του Λυκείου Απόλλωνα, αναδεικνύονται το οικουμενικό έργο και η εμβληματική μορφή του Έλληνα φιλοσόφου, από τις κορυφαίες προσωπικότητες όλων των εποχών, με παγκόσμια επιρροή.
Στόχος μας είναι η δημιουργία μιας εκπαιδευτικής και φιλοσοφικής εμπειρίας για τους επισκέπτες του αρχαιολογικού χώρου, με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας και της αρχιτεκτονικής.
Ο αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου, από στατικό μνημείο, μεταμορφώνεται σε έναν ζωντανό τόπο σκέψης και γνώσης, όπου η φιλοσοφία συναντά την τεχνολογία.
Την επιλογή του πληροφοριακού υλικού για τον Αριστοτέλη, τη ζωή και το έργο του, επιμελούνται διεθνούς κύρους ακαδημαϊκοί, επιστήμονες και καλλιτέχνες.
Ο επισκέπτης συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία κατανόησης του χώρου, μέσα από μία πολυαισθητηριακή εμπειρία.
Ψηφιακές πινακίδες παρουσιάζουν την εξέλιξη του, ψηφιακή αφήγηση ανατρέχει στην παρουσία του Λυκείου, ανά τους αιώνες, και ο ψηφιακός περίπατος αναδεικνύει τη σχέση του Λυκείου με την πόλη και τον κόσμο.
Δημιουργείται μία ενδιαφέρουσα και καινοτόμος πολιτιστική εμπειρία με απήχηση και στις νεότερες ηλικίες».
Το έργο είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» με το αρχιτεκτονικό γραφείο Foster+Partners, το World Human Forum και του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η παρέμβαση που υλοποιείται από το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», αφορά στην εγκατάσταση στο νότιο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου ενός περιπτέρου, το οποίο θα στεγάζει τέσσερις διαδραστικές οθόνες αφής, με πρόσβαση σε πολυμεσικές πληροφορίες (κείμενα, εικόνες, βίντεο, αναπαραστάσεις κ.α.).
Η σύνθεση περιλαμβάνει τέσσερις ορθογώνιες μονάδες, καλυμμένες από κυματοειδές στέγαστρο. Η πρόσβαση στο περίπτερο γίνεται από τα άκρα, με ράμπες.
Το έργο που υλοποιεί το Υπουργείο Πολιτισμού – για την ωρίμανση του οποίου συνεργάστηκε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών με την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης- αφορά στη διαμόρφωση νέας, κύριας εισόδου, επί της οδού Ρηγίλλης, κατόπιν εκτεταμένης τρισδιάστατης ψηφιακής τεκμηρίωσης του χώρου, σε συνδυασμό αεροφωτογραμμετρίας, στατικής σάρωσης laser και
κινητής φωτογραμμετρίας, εξασφαλίζοντας έτσι υψηλή ακρίβεια και επιστημονική τεκμηρίωση. 
Παραπλεύρως, της εισόδου, χωροθετείται επίμηκες κτήριο υποδοχής των επισκεπτών, που αναπτύσσεται παράλληλα με την οδό Ρηγίλλης.
Αντικαθίσταται τμήμα της υφιστάμενης περίφραξης, επί της οδού Ρηγίλλης, αποκαθιστώντας άμεση συνάφεια με το νέο κτήριο εισόδου.
Δημιουργείται, από το Ωδείο – νότιο τμήμα του αρχαιολογικού χώρου- δευτερεύουσα είσοδος, ώστε να διευκολυνθεί η επικοινωνία των δύο χώρων. Στον άξονα με το Ωδείο, κατασκευάζεται ημικυκλική στάση για περίπου 60 καθήμενους.
Ο οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος του Λυκείου, προσβάσιμος στα ΑμεΑ, συνολικής έκτασης περίπου δέκα στρεμμάτων, αποδόθηκε στο κοινό τον Ιούνιο του 2014. Λειτουργεί υπό την ευθύνη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών.
Διαθέτει έξι συμβατικές πινακίδες ενημέρωσης, τύπου «αναλογίου», με πληροφορίες για τα αρχαία Γυμνάσια της Αθήνας και το Λύκειο, τη ζωή και τη φιλοσοφία του Αριστοτέλη, την παλαίστρα και τα λουτρά και το έργο ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου. Υπάρχουν, επίσης, μικρό αμφιθέατρο για περίπου 150 άτομα, κρήνη, και έξι πάγκοι ανάπαυσης επισκεπτών.
Σύμφωνα με τις αρχαίες μαρτυρίες το Λύκειο ήταν ένα κατάφυτο προάστιο, στα ανατολικά της Αθήνας, έξω από την Πύλη του Διοχάρους, ανάμεσα στον Ιλισό και τον Ηριδανό.
Η περιοχή στην οποία ιδρύθηκε Γυμνάσιο, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ., πήρε το όνομά της πιθανόν από το Ιερό του Λυκείου Απόλλωνος- δεν έχει ακόμη εντοπιστεί- που προϋπήρχε του Γυμνασίου.
Η παλαίστρα του Λυκείου, χώρος προπόνησης στην πάλη, στην πυγμαχία και στο παγκράτιο θεμελιώθηκε στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. Διατηρήθηκε, με ποικίλες επισκευές, για περίπου επτά αιώνες, έως τις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ., οπότε και εγκαταλείφθηκε οριστικά.
Αποτελείται από εσωτερική αυλή που περιβάλλεται, στις τρεις πλευρές της, από στοές πίσω από τις οποίες αναπτύσσονται συμμετρικά ευρύχωρα, ορθογώνια δωμάτια.
Τον 1ο αιώνα μ.Χ. κατασκευάστηκε δεξαμενή ψυχρού λουτρού για τους αθλητές. Κατά την ίδια περίοδο εντάχθηκαν, με απόλυτη συμμετρία, στο βορειοανατολικό και βορειοδυτικό τμήμα της παλαίστρας, τα λουτρά που πιθανότατα αντικατέστησαν τους προγενέστερους λουτρώνες των κλασικών χρόνων.
