Τα σινιάλα ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης μπορεί να μας συντροφεύουν για καιρό και ότι η Ευρώπη παίζει με τη φωτιά όσο καθυστερεί να λάβει μέτρα και να προμηθευτεί εγκαίρως φθηνό φυσικό αέριο ενόψει του επόμενου χειμώνα πληθαίνουν.
Ο νούμερο ένα κίνδυνος, όπως σημειώνει ο Γιώργος Φιντικάκης στην εφημερίδα «Political», έρχεται από τα χαμηλά επίπεδα πληρότητας στις ευρωπαϊκές αποθήκες, που βρίσκονται στο 28,1% και είναι σε χαμηλά πενταετίας, με τη Σλοβακία στο 23%, τη Γερμανία και το Βέλγιο στο 22%, την Κροατία στο 15% και την Ολλανδία στο 5,3%.
Στην πραγματικότητα, αν συνεχιστούν για ένα ακόμη τρίμηνο ο αποκλεισμός των Στενών και η διακοπή παραγωγής του Κατάρ, που προμηθεύει το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG, η Ευρώπη θα φτάσει να ανταγωνίζεται το καλοκαίρι με την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία, προκειμένου να αναπληρώσει τα χαμηλά αποθέματα, κάτι που αναπόφευκτα θα συμβεί σε υψηλές τιμές.
Το είπε όσο πιο ξεκάθαρα μπορούσε χθες ο επικεφαλής της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου, τονίζοντας ότι το κλειδί για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης «είναι οι μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας LNG από τις ΗΠΑ, όμως εάν η ΕΕ δεν κινηθεί γρήγορα προς αυτήν την κατεύθυνση, κινδυνεύει να βρεθεί ενώπιον μιας εξαιρετικά σκληρής πραγματικότητας, με πολύ υψηλές τιμές φυσικού αερίου τον επόμενο χειμώνα».
Στο σενάριο που τα πράγματα εκτυλιχθούν κατ’ αυτό τον τρόπο, θα είμαστε τυχεροί αν δούμε τιμές φυσικού αερίου κάτω από τα €85/μεγαβατώρα, όπως εκτίμησε ο επικεφαλής της Atlantic SEE LNG Trade μιλώντας στο συνέδριο «Romania Government Table» που διοργάνωσε ο Economist στο Βουκουρέστι. Δηλαδή, τιμές κατά 60% αυξημένες από τα σημερινά επίπεδα των 53 ευρώ, όταν την ίδια στιγμή στην Αμερική η ισοδύναμη συγκρίσιμη τιμή του αερίου κινείται κάτω από 8,5 ευρώ, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Δεν είναι απίθανο το αρνητικό σενάριο
Οι εκτιμήσεις «κουμπώνουν» με μια σειρά από πρόσφατες δυσοίωνες εκθέσεις, που δείχνουν ότι το αρνητικό σενάριο, δηλαδή μιας κρίσης διαρκείας, δεν είναι απίθανο. Στην περίπτωση της Goldman Sachs, o αμερικανικός οίκος αναθεώρησε πρόσφατα στα €72/MWh από €63 την πρόβλεψη για την τιμή του φυσικού αερίου το δεύτερο τρίμηνο του 2026, προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προσφέρει το καλοκαίρι καλύτερες τιμές έναντι των αγοραστών στην Ασία, προκειμένου να δει τις αποθήκες της να γεμίζουν.
Στο δυσμενές μάλιστα σενάριο, όπου τα Στενά καθυστερήσουν να ανοίξουν και οι ροές μέσω Περσικού θα παραμείνουν μειωμένες για δέκα αντί για έξι εβδομάδες, ο μέσος όρος του αερίου για το καλοκαίρι του 2026 θα μπορούσε και να ξεπεράσει τα €89/MWh.
Σε αυτή την κρίσιμη φάση, η συζήτηση στο χθεσινό άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Ενέργειας φαίνεται ότι κατέγραψε κάποια πρόοδο, καθώς δείχνει να διαμορφώνεται συναίνεση στους κόλπους της ΕΕ ως προς την ανάγκη ευελιξίας και κοινής συντονισμένης αντίδρασης, όπως ζήτησε και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.
Στην τοποθέτησή του μίλησε για την ανάγκη να ληφθούν προσωρινά και στοχευμένα μέτρα για τη στήριξη των πολιτών, καθώς και αυτά να εξαιρεθούν, ως εφάπαξ παρεμβάσεις, από τον δημοσιονομικό δείκτη καθαρών δαπανών.
«Όσον αφορά τον τομέα του φυσικού αερίου, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο δίλημμα σχετικά με την αποθήκευση: είτε θα κινηθούμε άμεσα, αποδεχόμενοι υψηλότερες τιμές, για να διασφαλίσουμε την επάρκεια για τον επόμενο χειμώνα, είτε θα περιμένουμε ελπίζοντας σε χαμηλότερες τιμές, διακινδυνεύοντας, ωστόσο, νέες αυξήσεις στις τιμές και έναν πιο δύσκολο χειμώνα», τόνισε ο υπουργός.
Ανάγκη θωράκισης
Στο μομέντουμ και την ανάγκη θωράκισης ενόψει χειμώνα, καθώς το περιβάλλον είναι εντελώς διαφορετικό σε σχέση με λίγους μήνες πριν όσον αφορά την εξασφάλιση σωστών τιμών και κατάλληλων ποσοτήτων LNG, αναφέρθηκε από το συνέδριο του Economist και ο κ. Εξάρχου.
«Τρεις μήνες πριν, η διαπραγμάτευση θα ήταν διαφορετική σε σχέση με μια διαπραγμάτευση που θα γινόταν σήμερα ή θα γίνει τα Χριστούγεννα. Κάποια έχασαν μια μεγάλη ευκαιρία να εξασφαλίσουν LNG σε προσιτές τιμές», ανέφερε χαρακτηριστικά, εννοώντας ότι σήμερα υπάρχουν όλες εκείνες οι παράμετροι που δίνουν υπόσταση στο αρνητικό σενάριο μιας κρίσης, οι επιπτώσεις της οποίας θα μας συνοδεύουν για καιρό.
Στο μεταξύ, ο Απρίλιος δείχνει να μπαίνει με άγριες διαθέσεις σε ό,τι αφορά το ρεύμα, με τη χονδρική να εκτινάσσεται σήμερα στα €155/μεγαβατώρα. Στην κυβέρνηση δεν κρύβουν την ανησυχία τους εν αναμονή των σημερινών ανακοινώσεων από τους παρόχους για τα πράσινα τιμολόγια, παρότι θεωρείται βέβαιο ότι η ΔΕΗ θα απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος των ανατιμήσεων.
Αν και πολλοί πάροχοι μιλούν για αυξήσεις της τάξης του 10%-15%, πολλά θα κριθούν από το σήμα που θα στείλει η εμπορική πολιτική της ΔEΗ και τυχόν άνοδος της μέσης τιμής (14,5 λεπτά τον Μάρτιο) θα συνοδευτεί από μια ακόμη ανατροπή που φέρνει ο πόλεμος, δηλαδή τις αναπροσαρμογές με πολεμικό «premium» που καταγράφονται εσχάτως σε κάποια μπλε προϊόντα, την πλέον δημοφιλή κατηγορία τιμολογίων.
Ακόμη όμως και αν συγκρατηθούν οι ανατιμήσεις τον Απρίλιο, τα σενάρια παράτασης της σύγκρουσης δεν δικαιολογούν εφησυχασμό, καθώς σε ανοδικό περιβάλλον δύσκολα η ελληνική αγορά ηλεκτρισμού θα καταφέρει να συγκρατήσει επί μακρόν τις αυξήσεις.
