Η Ευρώπη ψάχνει χώρο κι όχι μεταφορικά, κυριολεκτικά. Χώρο κάτω από τη γη για να «κλειδώσει» εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, ώστε η βαριά βιομηχανία να μην πληρώνει ολοένα ακριβότερα για εκπομπές και να μη μεταφέρει την παραγωγή της αλλού.
Και επειδή αυτός ο χώρος δεν είναι παντού διαθέσιμος, η αποθήκευση CO₂ έχει μετατραπεί σε νέο πεδίο ισχύος: όποιος διαθέτει αδειοδοτημένους ταμιευτήρες και υποδομές, αποκτά ρόλο παρόχου υπηρεσίας για ολόκληρες αλυσίδες παραγωγής.
Σε αυτό το νέο παιχνίδι, το κοίτασμα του Πρίνου μπαίνει στο ευρωπαϊκό κάδρο όχι ως «τοπικό περιβαλλοντικό έργο», αλλά ως κομμάτι της στρατηγικής της ΕΕ. Αφορμή: η Commission Opinion C(2026)410 που δημοσιεύτηκε στις 28 Ιανουαρίου 2026 – ένα κείμενο 12 σελίδων για το σχέδιο άδειας μόνιμης αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο, που διαβάζεται σαν λίστα απαιτήσεων: πού «κρατάει» το έργο, πού μπορεί να στραβώσει και ποιο σημείο πρέπει να κλείσει πριν αρχίσουν οι εγχύσεις.
Το πιο αποκαλυπτικό δεν είναι ότι οι Βρυξέλλες «λένε ναι» αλλά ο τρόπος που λένε «ναι», με συγκεκριμένα “αλλά” που αφορούν παλιά φρέατα, αυστηρή παρακολούθηση και διαφάνεια που να φαίνεται στον πολίτη.
PA-3, το legacy well που ανεβάζει τον δείκτη ρίσκου
Στο επίκεντρο της γνώμης μπαίνουν τα λεγόμενα legacy wells: παλιά, μη εύκολα προσβάσιμα φρέατα που μπορούν, σε ακραίο σενάριο, να λειτουργήσουν ως «διαδρομές» διαφυγής. Η Επιτροπή σημειώνει ότι στην αίτηση περιγράφονται 12 μη προσβάσιμα φρέατα, από τα οποία τέσσερα χαρακτηρίζονται υψηλού ρίσκου: PA-3, PA-8, PA-10 και PB-13A.
Και εκεί έρχεται η πιο «σκληρή» διατύπωση του εγγράφου, που ουσιαστικά φωτογραφίζει το PA-3 ως το πιο κρίσιμο σημείο του έργου. Η Επιτροπή καταγράφει ότι το PA-3 συνεισφέρει περισσότερο στον κίνδυνο συγκράτησης (containment risk) και σπρώχνει το σενάριο «κλείστε το πριν ξεκινήσετε» – “the most effective option… is successful remediation of the PA-3 prior to injection.”
Με απλά λόγια: πριν μπει CO₂ στο σύστημα, κλείστε την πιο επικίνδυνη “τρύπα” του παρελθόντος.
Αυτό θα μπορούσε να είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια, αν δεν ήταν περισσότερο πολιτική επιλογή: αν το PA-3 μείνει ως «θα το παρακολουθούμε και βλέπουμε», τότε το έργο θα κουβαλάει μόνιμα ένα ερώτημα αξιοπιστίας. Αν γίνει remediation ως προϋπόθεση, αλλάζει το επίπεδο εμπιστοσύνης, τόσο κοινωνικά όσο και επενδυτικά.
Οι Βρυξέλλες ζητούν 3D σεισμικά για πιθανές διαρροές
Η Επιτροπή δεν αρκείται σε γενικόλογες συστάσεις παρακολούθησης. Προτείνει συγκεκριμένη τεχνολογία: shallow focussed 3D seismic surveys για να ελέγχεται πιθανή διαρροή/μετανάστευση CO₂ σε ρηχότερα στρώματα.
Ωστόσο, προκύπτουν δυο σημαντικά ερωτήματα:
- Ποιος πληρώνει την ακριβή, επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση (και άρα πόσο θα κοστίζει τελικά η υπηρεσία αποθήκευσης ανά τόνο);
- Ποιος βλέπει τα δεδομένα; Θα υπάρχει πραγματική διαφάνεια ή θα μαθαίνουμε μόνο «ό,τι λέει ο operator»;
Σε ό,τι αφορά στο κόστος, τυπικά πληρώνει ο operator. Ουσιαστικά πληρώνει ο πελάτης ανά τόνο, γιατί η Κομισιόν ζητά monitoring υψηλής έντασης (όπως shallow focussed 3D seismic) που μπαίνει κατευθείαν στο τιμολόγιο.
Όσο για τη διαφάνεια; Η αρμόδια αρχή θα έχει πλήρη εικόνα. Το στοίχημα είναι η δημόσια λογοδοσία: θα δημοσιεύονται έγκαιρα πορίσματα και δείκτες ή θα μένουμε σε ανακοινώσεις;
Διαφάνεια με ημερομηνία λήξης: δημοσίευση πορισμάτων επιθεωρήσεων σε 2 μήνες
Αν υπάρχει μια φράση που μοιάζει να γράφτηκε για να προλάβει την ελληνική καχυποψία απέναντι σε μεγάλα έργα, είναι αυτή που αφορά τις επιθεωρήσεις: η Επιτροπή θέλει non-routine inspections (πέρα από τις «ρουτίνες») και κυρίως ζητά να δημοσιεύονται οι εκθέσεις γρήγορα, ώστε το έργο να μη λειτουργεί σε «θολό» καθεστώς: “inspection reports should be published within two months.”
Αν αυτό υιοθετηθεί όπως προτείνεται, η αποθήκευση CO₂ στον Πρίνο γίνεται έργο με υποχρέωση λογοδοσίας.
Γιατί η ΕΕ ψάχνει αποθήκες CO₂ στην Καβάλα
Το timing δεν είναι τυχαίο. Η ΕΕ έχει στόχο τουλάχιστον 50 εκατ. τόνους/έτος δυναμικότητα έγχυσης CO₂ έως το 2030, στο πλαίσιο του Net-Zero Industry Act και της προσπάθειας να στηθεί ευρωπαϊκή αγορά υπηρεσιών αποθήκευσης. Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκά ρεπορτάζ καταγράφουν ανησυχία ότι ο στόχος δεν βγαίνει, με προειδοποιήσεις για μεγάλη υστέρηση.
Αυτό εξηγεί γιατί οι Βρυξέλλες «σκύβουν» τόσο πάνω σε κάθε project που φαίνεται ώριμο: δεν αξιολογούν μόνο τη γεωλογία. Αξιολογούν αν το έργο μπορεί να ενταχθεί στο ευρωπαϊκό πάζλ ως ασφαλής, αδειοδοτημένη χωρητικότητα.
Παράλληλα, η ίδια η Επιτροπή έχει ήδη ζητήσει (και μέσω δημόσιας διαδικασίας) από δεκάδες πετρελαϊκές/αερίου να συμβάλουν στη δημιουργία χωρητικότητας αποθήκευσης CO₂, κάτι που δείχνει πόσο ψηλά βρίσκεται το θέμα στην ατζέντα.
Το θεσμικό “καμπανάκι”: θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και μια παλιά υπόθεση παράβασης
Ένα από τα πιο «γεωπολιτικά» σημεία του εγγράφου είναι εκεί που δεν μιλά για βυθό και πέτρωμα, αλλά για κανόνες στη θάλασσα: η Επιτροπή ζητά το έργο να εντάσσεται στον Maritime Spatial Plan.
Η υπενθύμιση έχει ιστορικό. Η Επιτροπή έχει παραπέμψει την Ελλάδα στο Δικαστήριο της ΕΕ για καθυστέρηση στην κατάρτιση/υποβολή θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων (ορόσημο της οδηγίας ήταν το 2021). Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι ένα έργο τέτοιας κλίμακας δεν μπορεί να «τρέξει» σε θάλασσα με γκρίζες ζώνες χωροταξίας – ειδικά όταν η ΕΕ θέλει να το παρουσιάσει ως κρίσιμη υποδομή της μετάβασης.
Το θέμα έχει ήδη «κατέβει» στο πεδίο. Η ΕΔΕΥΕΠ ανακοίνωσε ότι στις 13 Ιανουαρίου 2026 έγινε στην Καβάλα η πρώτη συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης για το στρατηγικό έργο αποθήκευσης CO₂ στον Πρίνο. Στο μεταξύ, η Energean έχει δημοσιεύσει μη τεχνική σύνοψη (non-technical summary) του έργου, που περιγράφει βασικά στοιχεία της φάσης 1.
Όλα αυτά δείχνουν ότι η υπόθεση δεν είναι θεωρητική. Είναι ζήτημα διαχείρισης κινδύνου, κόστους και – κυρίως – νομιμοποίησης.
Θα μπει το PA-3 ως όρος ή ως σύσταση;
Στην πράξη, η αίσθηση που δημιουργεί το ντοκουμέντο είναι μία: η Επιτροπή δεν χαρίζει τίποτα σε έργα CO₂. Θέλει να κλείσει τα αδύναμα σημεία πριν εμφανιστούν ως σκάνδαλο εκ των υστέρων. Κι αν κάτι «βγάζει ζουμί», είναι το δίλημμα του PA-3: Θα γίνει remediation πριν την πρώτη έγχυση; Ή θα μείνει ως “monitoring και corrective measures”, κρατώντας ζωντανό ένα μόνιμο ερώτημα για το πόσο θωρακισμένο είναι το έργο;
Αυτό είναι το σημείο όπου η Καβάλα παύει να είναι «μια πόλη με ένα έργο» και γίνεται κόμβος σε μια ευρωπαϊκή κούρσα για υπόγειο χώρο, με κανόνες, κόστος, και την απαίτηση να είναι όλα γραμμένα, μετρήσιμα και (το κυριότερο) δημοσιευμένα.
Τα μεγέθη που αλλάζουν το παιχνίδι
- Άδεια 25 ετών.
- Phase 1: έως 1 Mt CO₂/έτος για 20 χρόνια, με μέγιστη ποσότητα 18,5 Mt.
- Υποδομές: μονάδα συμπίεσης/εκφόρτωσης, ~20 km υποθαλάσσιος αγωγός, νέες γεωτρήσεις έγχυσης και άντλησης νερού.
Τα 12 legacy wells και οι 4 «κόκκινες» γεωτρήσεις
- 12 μη προσβάσιμα φρέατα.
- Υψηλού ρίσκου: PA-3, PA-8, PA-10, PB-13A.
- Η Επιτροπή δείχνει PA-3 ως κρίσιμο και προκρίνει remediation πριν την έγχυση.
Παρακολούθηση και διαφάνεια: οι όροι που “γράφουν”
- Πρόταση για shallow focussed 3D seismic για πιθανές διαρροές.
- Non-routine inspections (όχι μόνο ρουτίνας).
- Δημοσίευση εκθέσεων επιθεώρησης εντός 2 μηνών.
Το γεωπολιτικό διακύβευμα
- Στόχος ΕΕ: ≥50 Mt/έτος CO₂ injection capacity έως 2030.
- Προειδοποιήσεις για πιθανή μεγάλη υστέρηση.
- Πίεση σε πετρελαϊκές/αερίου για νέα έργα αποθήκευσης CO₂.
- Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός ως θεσμική προϋπόθεση — με προηγούμενο παράβασης/παραπομπής.
