Η δημόσια συζήτηση για το μέλλον των αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης και diesel εξακολουθεί να προκαλεί σύγχυση, καθώς συχνά κυκλοφορούν δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για «απαγόρευση» ή «τέλος των θερμικών κινητήρων». Οι αναφορές αυτές δημιουργούν την εντύπωση ότι οι οδηγοί θα αναγκαστούν σύντομα να αποσύρουν τα οχήματά τους, κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Στην Ελλάδα κυκλοφορούν περισσότερα από 5,5 εκατομμύρια επιβατικά και ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων διαθέτουν κινητήρες βενζίνης ή diesel. Παράλληλα, η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει έναν από τους πιο γερασμένους στόλους αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τη μέση ηλικία των οχημάτων να αγγίζει τα 18 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν σταματούσε άμεσα η διάθεση νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, τα ήδη κυκλοφορούντα οχήματα θα εξακολουθούσαν να εξυπηρετούν τις μετακινήσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τι προβλέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Το βασικότερο στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες αυτοκινήτων είναι ότι δεν υπάρχει καμία ευρωπαϊκή απόφαση που να προβλέπει την απαγόρευση κυκλοφορίας των οχημάτων που έχουν ήδη ταξινομηθεί.
Οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφορούν αποκλειστικά τις νέες ταξινομήσεις και την πώληση καινούργιων αυτοκινήτων. Συνεπώς, κανείς δεν υποχρεώνεται να αποσύρει το αυτοκίνητό του ή να σταματήσει να το χρησιμοποιεί επειδή διαθέτει κινητήρα εσωτερικής καύσης.
Ακόμη και ο στόχος του 2035 αφορά αποκλειστικά τα νέα οχήματα που θα διατίθενται στην αγορά και όχι τον σημερινό στόλο που κυκλοφορεί στους δρόμους.
Η νέα κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής
Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει ορισμένες από τις αρχικές της επιλογές. Οι πιέσεις της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας, η χαμηλότερη του αναμενόμενου ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης και οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε μια πιο ευέλικτη προσέγγιση.
Πλέον, πέρα από τα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα, στο επίκεντρο βρίσκονται και άλλες τεχνολογίες, όπως τα συνθετικά καύσιμα (e-fuels), το υδρογόνο και εναλλακτικές λύσεις που μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Οι αλλαγές που θα επηρεάσουν τους οδηγούς
Παρότι δεν προβλέπονται απαγορεύσεις για τα υπάρχοντα οχήματα, οι ιδιοκτήτες αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης και diesel αναμένεται να δουν σταδιακές αλλαγές στην καθημερινότητά τους.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζεται ήδη μια διαφορετική στρατηγική, η οποία βασίζεται περισσότερο σε οικονομικά κίνητρα και αντικίνητρα παρά σε απαγορεύσεις. Αντί να απαγορεύεται η χρήση ενός παλαιότερου οχήματος, αυξάνεται σταδιακά το κόστος διατήρησής του.
Στα μέτρα που εφαρμόζονται περιλαμβάνονται Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών με περιορισμούς για παλαιότερα οχήματα, αυξημένα τέλη στάθμευσης για πιο ρυπογόνα αυτοκίνητα, υψηλότερη φορολογία στα καύσιμα ή στα οχήματα με μεγαλύτερες εκπομπές CO₂, καθώς και περιβαλλοντικά τέλη που διαφοροποιούνται ανάλογα με την τεχνολογία και την ηλικία κάθε αυτοκινήτου.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν έχει εφαρμόσει ακόμη τέτοιου είδους μέτρα σε ευρεία κλίμακα, ωστόσο όλα δείχνουν ότι θα ακολουθήσει σταδιακά τη γενικότερη ευρωπαϊκή κατεύθυνση.
Οι συζητήσεις για Ζώνες Χαμηλών Εκπομπών στα μεγάλα αστικά κέντρα, η περαιτέρω ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης και οι αλλαγές στο φορολογικό πλαίσιο των μεταφορών βρίσκονται ήδη στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοχοι παλαιότερων αυτοκινήτων είναι πιθανό να δουν το συνολικό κόστος χρήσης να αυξάνεται σταδιακά, χωρίς όμως να τίθεται θέμα απαγόρευσης της κυκλοφορίας.
Η επόμενη μέρα για τους οδηγούς
Για τους περισσότερους Έλληνες οδηγούς, το βασικό ζήτημα δεν είναι αν θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το αυτοκίνητό τους, αλλά πόσο θα κοστίζει η διατήρησή του τα επόμενα χρόνια.
Παράγοντες όπως η τιμή των καυσίμων, η φορολογία, τα τέλη, η πρόσβαση στα μεγάλα αστικά κέντρα και το κόστος συντήρησης θα επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την απόφαση αντικατάστασης ενός παλαιού οχήματος.
Την ίδια στιγμή, η αγορά εξακολουθεί να προσφέρει πληθώρα επιλογών. Εκτός από τα συμβατικά μοντέλα βενζίνης και diesel, διαθέσιμες παραμένουν λύσεις όπως τα ήπια υβριδικά (Mild Hybrid), τα πλήρως υβριδικά (Hybrid) και τα Plug-in Hybrid, που αποτελούν ενδιάμεσες επιλογές για όσους δεν επιθυμούν ακόμη να περάσουν στην αμιγώς ηλεκτρική μετακίνηση.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου ο στόλος είναι ιδιαίτερα γερασμένος, οι αποστάσεις μεγάλες και οι οικονομικές δυνατότητες των νοικοκυριών διαφορετικές από εκείνες της βόρειας Ευρώπης, η μετάβαση εκτιμάται ότι θα πραγματοποιηθεί με πιο αργούς ρυθμούς. Τα αυτοκίνητα με κινητήρες βενζίνης και diesel αναμένεται να παραμείνουν στους ελληνικούς δρόμους για πολλά ακόμη χρόνια, ακόμη και μετά το 2035.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για όσους διαθέτουν σήμερα αυτοκίνητο με κινητήρα εσωτερικής καύσης. Εκείνο που αλλάζει σταδιακά δεν είναι το δικαίωμα χρήσης του οχήματος, αλλά το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα χρησιμοποιείται. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές φαίνεται να κινούνται προς την κατεύθυνση της οικονομικής ενθάρρυνσης για μετάβαση σε καθαρότερες τεχνολογίες, αφήνοντας στους καταναλωτές τον χρόνο να επιλέξουν πότε θα προχωρήσουν στην αγορά του επόμενου αυτοκινήτου τους.
