Λίγες ώρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ένα παρασκηνιακό σχέδιο με σοβαρές γεωπολιτικές και στρατηγικές προεκτάσεις βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στην Ουάσιγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται έτοιμος να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, ανατρέποντας μια απόφαση που ο ίδιος είχε λάβει το 2019.
Το σχέδιο – «βόμβα» αποκαλύπτουν οι New York Times, σε εκτενές ρεπορτάζ των Tyler Pager και David E. Sanger, επικαλούμενοι τέσσερις ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ σκοπεύει να ενημερώσει προσωπικά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ότι είναι έτοιμος να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, υπό την προϋπόθεση ότι θα βρεθεί τρόπος να ξεπεραστούν οι περιορισμοί που επιβάλλει η αμερικανική νομοθεσία.
Η πληροφορία προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Στο Κογκρέσο διαμορφώνεται ισχυρό μέτωπο αντίστασης, με γερουσιαστές και βουλευτές να εμφανίζονται αποφασισμένοι να μπλοκάρουν οποιαδήποτε προσπάθεια επαναφοράς της Τουρκίας στο πρόγραμμα, ενώ έντονη και δυναμική είναι η κινητοποίηση του ελληνικού και ισραηλινού λόμπι.
Το παρασκήνιο ωστόσο, σύμφωνα με τους New York Times, είναι έντονο. Επί εβδομάδες, στελέχη της ομάδας εθνικής ασφάλειας του Λευκού Οίκου αναζητούν έναν νομικά βιώσιμο τρόπο ώστε να αρθεί το αδιέξοδο που δημιουργεί η απόκτηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Άγκυρα. Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι εξετάζονται διάφορα σενάρια, από τη μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα, έως την πλήρη αδρανοποίησή τους, ώστε να μπορέσει η αμερικανική κυβέρνηση να πιστοποιήσει ότι η Τουρκία δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο για την ασφάλεια του προγράμματος των F-35.
Το εγχείρημα μόνο εύκολο δεν είναι. Ο νόμος που ψήφισε το Κογκρέσο το 2020 απαγορεύει ρητά την πώληση των F-35 στην Τουρκία όσο διατηρεί στην κατοχή της τους S-400, ενώ οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην τουρκική αμυντική βιομηχανία εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ.
Την ίδια ώρα, η αντίθεση δεν προέρχεται μόνο από το αμερικανικό πολιτικό σύστημα. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, παρενέβη δημόσια, προειδοποιώντας ότι η παράδοση F-35 στην Τουρκία θα ανέτρεπε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
«Δεν πιστεύω ότι θα πρέπει να τους δοθούν τα F-35 ή οι κινητήρες για τα μαχητικά αεροσκάφη τους, γιατί κάτι τέτοιο θα διατάρασσε την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία διασφαλίζεται από την αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ και τη στρατηγική παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Νετανιάχου υποστήριξε ακόμη ότι η Τουρκία «κατέχει τη μισή Κύπρο, απειλεί την Ελλάδα και ο πρόεδρός της μιλά ανοιχτά για την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ», επαναφέροντας στο προσκήνιο τις σοβαρές γεωπολιτικές επιφυλάξεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν οποιαδήποτε συζήτηση για επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Παρά τις προθέσεις του Τραμπ, η τελική έκβαση παραμένει αβέβαιη. Αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι γερουσιαστές, με επικεφαλής τον πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, Jim Risch, εξακολουθούν να αντιτίθενται στην άρση των περιορισμών, ενώ δεν είναι σαφές κατά πόσο ο Λευκός Οίκος μπορεί να υπερκεράσει τις δεσμεύσεις που επιβάλλει η αμερικανική νομοθεσία.
Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν στην Άγκυρα αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς, ενδέχεται να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενης προσπάθειας επαναπροσέγγισης μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, με επίκεντρο το πιο ευαίσθητο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Δύσης.
