Το μέτωπο με τους αγρότες κάποια στιγμή θα κλείσει, το φθηνό ωστόσο ρεύμα που τους έδωσε η κυβέρνηση δεν περνά απαρατήρητο από την ελληνική βιομηχανία, ειδικά όταν το χάσμα με τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό συνεχώς διευρύνεται.
Στην περίπτωση της γειτονικής Ιταλίας, όπως αναφέρει ο Γιώργος Φιντικάκης στην εφημερίδα political, η κυβέρνηση της οποίας πρόλαβε και πήρε εγκαίρως από την Κομισιόν έγκριση για το λεγόμενο «ιταλικό μοντέλο» (σταθερή τιμή για τρία χρόνια μέσω ενός ενεργειακού δανείου), η βιομηχανία πληρώνει πλέον από τις αρχές του έτους €62,5/Μεγαβατώρα. Το αντίστοιχο νούμερο στην Ελλάδα παραμένει πάνω από €100 και προσαυξάνεται μετά και από μια σειρά από κόστη που προσθέτει το ευρωπαϊκό μοντέλο αγοράς ηλεκτρισμού.
Η τιμή είναι επίσης χαμηλή και στην περίπτωση της Γερμανίας, που υιοθέτησε πρόσφατα το νέο κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις και διαμορφώνεται στα €50/MWh, όπως και στη Βουλγαρία (επίσης στα €62,5/MWh). Τόσο η μία όσο και η άλλη χώρα ήταν οι πρώτες στην ΕΕ που έσπευσαν να ενταχθούν στο νέο καθεστώς κοινοτικών ενισχύσεων, γνωστό ως Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), που ανακοίνωσε η Κομισιόν το περασμένο Ιούνιο και το οποίο εξασφαλίζει υπό όρους μέγιστη τιμή ρεύματος στα €50/Μεγαβατώρα. Τη στάση τους είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς άλλες εναλλακτικές για φθηνό βιομηχανικό ρεύμα δεν φαίνεται πλέον να υπάρχουν.
Οι Βρυξέλλες έχουν διαμηνύσει σε όλες τις κυβερνήσεις ότι τώρα που μπήκαν οι κανόνες και θεσμοθετήθηκε κοινοτικό πλαίσιο για τις ενισχύσεις, χώρος για παρεκκλίσεις δεν υπάρχει, όπως το «μοντέλο της Ιταλίας».
Στην περίπτωση ωστόσο της Ελλάδας, η κυβέρνηση δείχνει να έχει εγκλωβιστεί μετά την κόκκινη κάρτα που της έβγαλε πρόσφατα η Κομισιόν για την ελληνική πρόταση (μια εκδοχή του «ιταλικού μοντέλου»).
Στο σενάριο που επιλέξει να κάνει ό,τι και οι Γερμανοί, θα πρέπει να ξεχάσει τα σημαντικά έσοδα που δικαιούται από το ευρωπαϊκό πλαίσιο η βιομηχανία ως αντιστάθμιση του αυξημένου ενεργειακού της κόστους λόγω CO2. «Το νέο κοινοτικό πλαίσιο έχει ένα πρόβλημα. Συμψηφίζει την ανώτατη τιμή των €50/MWh με τα έσοδα από την αντιστάθμιση, άρα το τελικό όφελος θα είναι μικρότερο των προσδοκιών», είπε προχθές ο επικεφαλής της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Αντώνης Κοντολέων.
Η διελκυστίνδα βιομηχανίας και Κομισιόν
Η ελληνική βιομηχανία από την άλλη υποστηρίζει ότι το «ιταλικό μοντέλο» δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, επομένως μπορεί να εφαρμοστεί ανεξαρτήτως του CISAF. Τα πράγματα ωστόσο είναι κάπως πιο σύνθετα, αφού το ελληνικό μοντέλο διαφέρει από το ιταλικό. Το τελευταίο στηρίζεται στη δέσμευση των βιομηχανιών ότι σε αντάλλαγμα της σταθερής τιμής για τρία χρόνια οφείλουν να κατασκευάσουν έργα ΑΠΕ και εν συνεχεία να επιστρέψουν πίσω στο σύστημα την παραγόμενη από αυτά ενέργεια σε βάθος 20ετίας.
Η ελληνική πρόταση περιελάμβανε όχι μόνο την κατασκευή από τους ωφελούμενους νέων ΑΠΕ αλλά και την υποχρέωση να επενδύσουν σε μπαταρίες, τις οποίες έχει τόσο πολλή ανάγκη η ελληνική αγορά προκειμένου να αποθηκεύεται το πλεονάζον ρεύμα κυρίως από φωτοβολταϊκά. Τη μεν «πράσινη» ενέργεια οι βιομηχανίες θα έπρεπε να επιστρέψουν πίσω στο σύστημα στην ίδια τιμή με την οποία επιδοτήθηκαν. Τη δε ενέργεια από μπαταρίες θα μπορούσαν να την πωλούν στην αγορά χονδρικής.
Το γεγονός ότι διαφέρουν τα δύο συστήματα σημαίνει με τη σειρά του, όπως υποστηρίζουν πηγές του ΥΠΕΝ, ότι η Ελλάδα, προτού εφαρμόσει το δικό της μοντέλο, θα πρέπει να το κοινοποιήσει στην Κομισιόν προκειμένου αυτή να το εγκρίνει.
Αν ωστόσο το κοινοποιήσει, αυτό σημαίνει αυτόματα ότι η κυβέρνηση αποδέχεται πως πρόκειται για κρατική ενίσχυση. Και τότε η προτεινόμενη τιμή για την ελληνική βιομηχανία θα πρέπει να συμψηφιστεί με τα έσοδα από την αντιστάθμιση, όπως εξήγησε ο κ. Κοντολέων, περιορίζοντας δραστικά τα όποια οφέλη για τους δικαιούχους…
Σε αυτό τον κυκεώνα δείχνει να έχει εγκλωβιστεί η ελληνική κυβέρνηση, που από τη μια δέχεται πιέσεις από τη βιομηχανία για αποφάσεις «εδώ και τώρα», ενώ από την άλλη έχει ξεκινήσει έναν νέο γύρο διαπραγματεύσεων με τις Βρυξέλλες, με άγνωστη έκβαση και αβέβαιο χρονοδιάγραμμα.
Ο χρόνος που πιέζει και ο παράγοντας «εκλογές»
Ο χρόνος ωστόσο πιέζει, όπως και τα κόστη. Η ενέργεια που πληρώνουν οι ελληνικές επιχειρήσεις έγινε από φέτος ακριβότερη για δύο επιπλέον λόγους. Καταρχάς, επειδή από 1ης Φεβρουαρίου τίθενται σε ισχύ οι νέες αυξημένες χρεώσεις χρήσης συστήματος του ΑΔΜΗΕ για τη μέση και υψηλή τάση. Και κατά δεύτερον, επειδή από φέτος οι πόροι που δικαιούται η βιομηχανία μεταξύ 2026 και 2030 για την αντιστάθμιση του αυξημένου ενεργειακού της κόστους λόγω CO2 συρρικνώνονται.
Κανονικά φέτος η ελληνική βιομηχανία θα μοιραζόταν περίπου 250 εκατ. ευρώ αντισταθμιστικά ως έσοδα για το υψηλό κόστος που πληρώνει λόγω των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Τώρα τα ποσά αυτά υπολογίζεται ότι θα μειωθούν κατά 25%, δηλαδή κατά 50 εκατ. ευρώ τον χρόνο σταδιακά έως το 2030.
Την ανατροπή αυτή φέρνουν οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν, σύμφωνα με τις οποίες το ανθρακικό αποτύπωμα της Ελλάδας μειώθηκε κατά 25%, από 0,73 τόνους tCO₂/MWh σε 0,58 tCO₂/MWh (μια από τις τρεις μεγαλύτερες μειώσεις στην ΕΕ) λόγω της εκτεταμένης απολιγνιτοποίησης.
Η μεγάλη αυτή μείωση, που φαινομενικά είναι θετική για τη χώρα, στην πραγματικότητα πλήττει τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, καθώς όσο μικρότερο «γκρίζο» αποτύπωμα έχει μια χώρα τόσο λιγότερα έσοδα δικαιούται η βιομηχανία της ως αντιστάθμιση.
Συνοψίζοντας, ο γρίφος που έχει να επιλύσει η κυβέρνηση δεν είναι εύκολος, αλλά χρόνο δεν διαθέτει μπροστά της, πολλώ δε μάλλον όταν οι πιέσεις της βιομηχανίας θα κλιμακωθούν.
Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις της χώρας ζητούν να δουν άμεσα μέτρα, ακόμη και αν αυτά αποκλίνουν εκ των πραγμάτων από τον αρχικό σχεδιασμό και ανησυχούν όσο πλησιάζουμε προς τις κάλπες και θα αρχίσει να ξεδιπλώνεται ο προεκλογικός σχεδιασμός της κυβέρνησης.
Γνωρίζουν καλά ότι όταν θα μπουν επί τάπητος οι προτεραιότητες όσον αφορά τις παροχές και τις μειώσεις φόρων, μπορεί το Μαξίμου να κρίνει ότι προέχει να ενισχυθούν άλλες ομάδες και τα περίφημα μέτρα μείωσης του ενεργειακού κόστους να παραπεμφθούν στις ελληνικές καλένδες…
