Η κυβέρνηση θέτει σε εφαρμογή διπλή στρατηγική για τις αστικές συγκοινωνίες της Αττικής, στοχεύοντας τόσο στην καταπολέμηση της εισιτηριοδιαφυγής όσο και στη σταδιακή ανανέωση του στόλου.
Παράλληλα με αυστηρότερα πρόστιμα, προβλέπεται η συμμετοχή ιδιωτών στους ελέγχους, ενώ νέες προμήθειες λεωφορείων και συρμών φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν την καθημερινή εμπειρία των επιβατών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση νομοσχέδιο του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών προβλέπει σημαντική αύξηση των προστίμων για όσους ταξιδεύουν χωρίς εισιτήριο στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Το πρόστιμο για το πλήρες εισιτήριο των 90 λεπτών θα φτάνει τα 100 ευρώ, ενώ για το μειωμένο στα 50 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση έως και 67% σε σχέση με το τρέχον καθεστώς.
Παράλληλα, η ΣΤΑΣΥ προχωρά σε μελέτες βασισμένες σε ευρωπαϊκά πρότυπα και σε πιλοτικές εφαρμογές τεχνολογιών υπολογιστικής όρασης, με στόχο τον εντοπισμό φαινομένων όπως η είσοδος στις πύλες χωρίς επικύρωση και η παράνομη διέλευση.
Παράλληλα, θεσπίζεται η σύνδεση του προστίμου με την αγορά κάρτας απεριόριστων διαδρομών.
Συγκεκριμένα, όσοι συλλαμβάνονται να μετακινούνται χωρίς εισιτήριο θα μπορούν να μειώσουν το πρόστιμο κατά 50%, εφόσον προμηθευτούν μηνιαία κάρτα απεριόριστων διαδρομών εντός προθεσμίας 30 ημερών.
Ειδικότερα, στην περίπτωση της αγοράς μηνιαίας κάρτας ο παραβάτης θα κληθεί να πληρώσει πρόστιμο 50 ευρώ ή 25 ευρώ (εφόσον είναι δικαιούχος μειωμένου κομίστρου) συν το αντίτιμο για την κάρτα που ανέρχεται σε 27 και 13,5 ευρώ αντίστοιχα.
Θα τριπλασιάζεται
Πάντως, εάν κάποιο πρόστιμο δεν πληρωθεί εγκαίρως και βεβαιωθεί στη φορολογική διοίκηση, ορίζεται ότι το ύψος του θα τριπλασιάζεται, με το ήμισυ του ποσού να αποδίδεται στον αρμόδιο συγκοινωνιακό φορέα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ενίσχυση των ελέγχων, καθώς το νομοσχέδιο ανοίγει για πρώτη φορά «παράθυρο» συμμετοχής και εξουσιοδοτημένων τρίτων – ιδιωτών στους ελέγχους κομίστρου, με τον ΟΑΣΑ να διατηρεί τον κεντρικό ρόλο εποπτείας.
Η ρύθμιση που προκρίνεται ορίζει ότι «ειδικά για τις αστικές συγκοινωνίες της περιοχής ευθύνης του ΟΑΣΑ, αρμόδιος φορέας για τη διενέργεια του ελέγχου καταβολής κομίστρου είναι ο ΟΑΣΑ, ο οποίος θα μπορεί να αναθέτει τη δραστηριότητα αυτή στις οικείες Εταιρείες Παροχής Συγκοινωνιακού Εργου, καθώς και σε εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους ή ειδικώς εξουσιοδοτημένους τρίτους».
Εως σήμερα ένα μέρος των ελέγχων κομίστρου πραγματοποιείται και από εργαζομένους που προσλαμβάνουν οι συγκοινωνιακές εταιρείες της πρωτεύουσας μέσω των προγραμμάτων ανέργων της ΔΥΠΑ.
Αύξηση ελέγχων και επικυρώσεων
Στην τελευταία έκθεση πεπραγμένων του ΟΑΣΑ, το 2024 η μέση μηνιαία δύναμη των ελεγκτών κομίστρου ανήλθε σε 192 υπαλλήλους, ενώ συνολικά πραγματοποιήθηκαν 5.766.454 έλεγχοι και επιβλήθηκαν 150.485 πρόστιμα, όταν το 2023 οι αντίστοιχοι έλεγχοι ήταν 3.723.277 και τα πρόστιμα 95.355.
Στα μέσα σταθερής τροχιάς (ΣΤΑΣΥ) επιβλήθηκαν 121.636 πρόστιμα, ενώ τα υπόλοιπα πρόστιμα αφορούσαν τα οδικά μέσα (ΟΣΥ). Εκτιμάται ότι σήμερα ελέγχους και στις δύο εταιρείες πραγματοποιούν περί τα 300 άτομα.
Παράλληλα, οι συνολικές επικυρώσεις αυξήθηκαν κατά 8,8% σε σύγκριση με το 2023 (289 εκατ. έναντι 265,7 εκατ.), με τη ΣΤΑΣΥ να παρουσιάζει αύξηση 8,9% και την ΟΣΥ 9,8%.
Οι εισπράξεις από εισιτήρια ανήλθαν σε 127 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 11,5% σε σχέση με το 2023, ενώ οι πωλήσεις καρτών αυξήθηκαν κατά 10,2% (60,3 εκατ. ευρώ έναντι 54,68 εκατ. ευρώ).
Την ίδια στιγμή, προωθείται η ανάπτυξη ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας που θα διαλειτουργεί με το gov.gr, συγκεντρώνοντας δεδομένα για πρόστιμα, ενστάσεις και εισπράξεις, ενώ η ΣΤΑΣΥ προχωρά και σε μελέτες ευρωπαϊκών προτύπων και πιλοτικές εφαρμογές «τεχνολογίας υπολογιστικής όρασης» για τον εντοπισμό φαινομένων όπως το «άλμα» στις πύλες και η διέλευση χωρίς επικύρωση.
Ηδη η ΣΤΑΣΥ σχεδιάζει να εφαρμόσει πιλοτικό σύστημα υπολογιστικής όρασης που θα λειτουργήσει με την τοποθέτηση καμερών σε πύλες και επικυρωτικά μηχανήματα στον σταθμό «Ακρόπολη» της Γραμμής 2 του μετρό.
Το σύστημα θα ανιχνεύει και θα καταγράφει περιστατικά εισιτηριοδιαφυγής, όπως:
- Αλματα πάνω από τις πύλες εισόδου (gate jumping).
- Διέλευση χωρίς επικύρωση (tailgating).
- Παράκαμψη ή χειρισμό των πυλών.
Η καταγραφή των δεδομένων θα γίνεται πλήρως ανωνυμοποιημένα, σύμφωνα με τις προβλέψεις του GDPR, και θα περιλαμβάνει κρίσιμους δείκτες, όπως ο αριθμός των παραβάσεων ανά ώρα, ο τύπος του περιστατικού, η ροή των επιβατών και οι συνθήκες αιχμής.
