Ο καρκίνος του δέρματος είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως, με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (Basal Cell Carcinoma – BCC) να αποτελεί τον πιο συχνό τύπο. Παρότι στις περισσότερες περιπτώσεις εξελίσσεται αργά και σπάνια δίνει μεταστάσεις, συχνά υποτιμάται, καθώς οι πρώτες αλλοιώσεις μπορεί να μοιάζουν με απολύτως συνηθισμένα σημάδια στο δέρμα.

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα αναπτύσσεται συνήθως σε περιοχές που έχουν δεχθεί μεγάλη και επαναλαμβανόμενη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, όπως το πρόσωπο, τα αυτιά, το τριχωτό της κεφαλής, ο λαιμός, οι ώμοι και τα χέρια.

Η έγκαιρη αναγνώριση μιας ύποπτης βλάβης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Αν και πρόκειται για καρκίνο με συνήθως αργή εξέλιξη, χωρίς θεραπεία μπορεί να επεκταθεί στους γύρω ιστούς και να προκαλέσει σημαντικές τοπικές βλάβες.

Τα τέσσερα σημάδια που χρειάζονται προσοχή

Οι δερματολόγοι συνιστούν να μην παραβλέπονται αλλοιώσεις που επιμένουν ή παρουσιάζουν ασυνήθιστη συμπεριφορά.

Ένα ροζ ή γυαλιστερό ογκίδιο: Μπορεί να θυμίζει ένα απλό σπυράκι, με λεία ή γυαλιστερή επιφάνεια και μικρά αγγεία. Η βασική ένδειξη που πρέπει να προβληματίσει είναι ότι δεν υποχωρεί μετά από αρκετές εβδομάδες.

Μια ξηρή ή ερεθισμένη πλάκα: Μπορεί να μοιάζει με ξηροδερμία, έκζεμα ή έναν μικρό ερεθισμό. Αν όμως παραμένει στο ίδιο σημείο και δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη περιποίηση του δέρματος, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Ένα σημάδι που θυμίζει ουλή χωρίς να έχει προηγηθεί τραυματισμός: Μια επίπεδη, σκληρή ή υπόλευκη περιοχή στο δέρμα, ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται.

Μια πληγή που επανέρχεται: Πρόκειται για μία από τις χαρακτηριστικές ενδείξεις. Η βλάβη μπορεί να αιμορραγεί ελαφρά, να δημιουργεί κρούστα και να φαίνεται ότι επουλώνεται, για να ανοίξει ξανά στο ίδιο σημείο.

Η αυτοεξέταση και το «ασχημόπαπο»

Η τακτική παρατήρηση του δέρματος μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό ύποπτων αλλαγών. Η αυτοεξέταση καλό είναι να πραγματοποιείται σε καλά φωτισμένο χώρο, με τη χρήση καθρέφτη όπου χρειάζεται, ώστε να ελέγχονται και δύσκολα ορατές περιοχές, όπως η πλάτη, το τριχωτό της κεφαλής και πίσω από τα αυτιά.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει ο κανόνας του «ασχημόπαπου» (ugly duckling sign): μια βλάβη που ξεχωρίζει εμφανώς από τις υπόλοιπες ελιές ή τα σημάδια του σώματος και φαίνεται διαφορετική από το γενικό «μοτίβο» του δέρματος χρειάζεται προσοχή.

Ένας ακόμη βασικός κανόνας είναι η επιμονή. Μια πληγή ή αλλοίωση που δεν επουλώνεται μέσα σε λίγες εβδομάδες ή επανεμφανίζεται στο ίδιο σημείο θα πρέπει να εξετάζεται από γιατρό.

Η αυτοεξέταση, ωστόσο, δεν αντικαθιστά τον προληπτικό έλεγχο από δερματολόγο. Ο τακτικός δερματολογικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για άτομα με αυξημένο κίνδυνο.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, ωστόσο μπορεί να διαγνωστεί και σε νεότερα άτομα. Η αθροιστική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου, ενώ η χρήση solarium αυξάνει επίσης την έκθεση στην UV ακτινοβολία.

Μεγαλύτερη ευαισθησία παρουσιάζουν, μεταξύ άλλων, άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, μάτια και μαλλιά, καθώς και όσοι έχουν ιστορικό έντονης ή παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο.

Επιπλέον, η εμφάνιση ενός βασικοκυτταρικού καρκινώματος αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης νέων βλαβών στο μέλλον, ενώ ορισμένες καταστάσεις που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Η πρόληψη παραμένει η καλύτερη άμυνα

Η προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία δεν αφορά μόνο τις ημέρες του καλοκαιριού. Η έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλεί βλάβες στο δέρμα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ακόμη και όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος.

Η χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο, σε συνδυασμό με την επαρκή και τακτική ανανέωσή του, αποτελεί βασικό μέτρο προστασίας. Εξίσου σημαντική είναι η αποφυγή της παρατεταμένης έκθεσης στον ήλιο, ιδιαίτερα τις ώρες έντονης ακτινοβολίας.

Καπέλο με φαρδύ γείσο, γυαλιά ηλίου με προστασία από την UV ακτινοβολία και ρούχα που καλύπτουν το σώμα μπορούν να προσφέρουν επιπλέον προστασία.

Σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, η πρόληψη και η τακτική παρακολούθηση αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Οποιαδήποτε νέα ή επίμονη αλλοίωση του δέρματος θα πρέπει να αξιολογείται από ειδικό, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να κάνει τη θεραπεία απλούστερη και αποτελεσματικότερη.