Την ανησυχία της αμερικανικής πλευράς για την πορεία του Κάθετου Διαδρόμου και τους ορατούς κινδύνους που αντιμετωπίζει πλέον το σχέδιο αναδεικνύουν οι επαφές που είχε η ελληνική αντιπροσωπεία στο μεγαλύτερο ενεργειακό φόρουμ στον κόσμο (CERAweek 2026) στο Χιούστον αλλά και οι δηλώσεις Παπασταύρου.
Αποτυχημένος γύρος δημοπρασιών
Όπως γράφει ο Γιώργος Φιντικάκης στο ρεπορτάζ του στην «Political», στη σκιά ενός ακόμη γύρου αποτυχημένων δημοπρασιών τη Δευτέρα, που αφορούσε τη δέσμευση δυναμικότητας στη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία για τον μήνα Απρίλιο, ο προβληματισμός της ελληνικής και της αμερικανικής πλευράς μεγαλώνει, καθώς διαπιστώνουν ότι παρά τα όσα συμφωνήθηκαν προ μηνός στην Ουάσιγκτον, δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα για να επιλυθούν οι «παιδικές ασθένειες» της διαδρομής.
Τα υψηλά επίπεδα στις ταρίφες, όπως και τα ρυθμιστικά εμπόδια, παραμένουν, το ίδιο και τα προϊόντα διάρκειας ενός μηνός αντί για τριών μηνών ή ενός έτους που ζητά η αγορά προκειμένου να έχει επενδυτική ορατότητα, ενώ έκτος από την Κομισιόν, απουσία στήριξης στο εγχείρημα διαπιστώνεται και από μεγάλες χώρες του Βορρά, όπως η Γερμανία.
Η τελευταία όχι μόνο έχει χτίσει σημαντικά πλωτά τέρμιναλ για υποδοχή υγροποιημένου αερίου και παίζει πλέον σημαντικό ρόλο στη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, αλλά και μέσω της λεγόμενης «βόρειας οδού», δηλαδή ενός πλέγματος από γερμανικά και βαλτικά τέρμιναλς, καθώς και υποδομές δικτύων μπορεί να τροφοδοτήσει με ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες το Κίεβο -και με χαμηλότερα κόστη- λόγω γειτνίασης έναντι του ευρωπαϊκού Νότου.
Τα παραπάνω εκτιμάται ότι δεν είναι άσχετα με τη διάχυτη άποψη σε αρκετές χώρες πως τα «παράθυρα» για συνέχιση των ροών ρωσικού αερίου στην ΕΕ θα κλείσουν οριστικά μετά το φθινόπωρο του 2027, όπως προβλέπει ο Κανονισμός και ότι τελικά η Μόσχα θα βγει εντελώς έξω από το παιχνίδι.
Όσα είπε από το Χιούστον ο κ. Παπασταύρου ενισχύουν την εικόνα ότι απέχουμε ακόμη πολύ από το σημείο όπου ο Κάθετος Διάδρομος θα αποτελέσει μια πραγματική λεωφόρο μεταφοράς αμερικανικού LNG προς τον Βορρά.
«Πρώτον, να διασφαλίσουμε ότι το σημείο εισόδου ρωσικού αερίου μέσω του TurkStream θα κλείσει. Το ένα είναι να κλείσεις την πόρτα και το άλλο είναι να δημιουργήσεις τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε το αμερικανικό LNG να την αντικαταστήσει. Για αυτό χρειάζονται υποδομές, χρειάζεται σταθερότητα και χρειάζεται τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου να συνεργαστούν ώστε το προϊόν να γίνει πολύ πιο ελκυστικό εμπορικά. Χρειάζεται όμως και όλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στηρίξουν το εγχείρημα», ανέφερε με νόημα ο Έλληνας υπουργός από το βήμα του πάνελ στο οποίο συμμετείχε τη Δευτέρα, στο πλαίσιο της φετινής CERAweek.
Η αμερικανική ανησυχία
Τυχόν παράταση αυτής της κατάστασης όχι μόνο δεν εξυπηρετεί την Ελλάδα αλλά και ενισχύει τα σενάρια, όπως αυτά που φέρεται να εξετάζει η αμερικανική πλευρά για εναλλακτικές διαδρομές, κάποιες εκ των οποίων λέγεται ότι παρακάμπτουν τον Κάθετο Διάδρομο -με τη σημερινή τουλάχιστον μορφή του- εμπλέκοντας χώρες της γειτονιάς, φιλικές προς τις ΗΠΑ, όπως η Αλβανία. Επειδή δεν ανήκουν στην ΕΕ, δεν υποχρεούνται και να υφίστανται τις αγκυλώσεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών.
Την ανησυχία του αυτή άλλωστε για τα σενάρια που εξετάζει η Ουάσιγκτον, στη λογική να ξεμπλοκάρει το εγχείρημα των εξαγωγών αμερικανικού LNG από τον Νότο προς την Ουκρανία, είχε αποτυπώσει και σε πρόσφατη συνέντευξή του στο «Βήμα» ο επικεφαλής της Aktor Αλ. Εξάρχου.
Αν η αγορά, που δεν συγκινείται από γεωπολιτικά αφηγήματα τα οποία δεν στηρίζονται σε «κλειδωμένες» συμφωνίες, δεν δει να γίνονται πράξη οι δεσμεύσεις που δόθηκαν προ μηνός στην Ουάσιγκτον από όλους τους εμπλεκόμενους, είναι πασιφανές ότι το μέλλον του project είναι αβέβαιο.
Το ίδιο ισχύει και αν δεν επεκταθεί η εφαρμογή των προϊόντων αυτών για έναν ορίζοντα, πχ, 3-5 ετών, καθώς και αν δεν προστεθούν νέες διαδρομές προς την Κεντρική Ευρώπη, προκειμένου να δοθούν εναλλακτικές δυνατότητες και σε χώρες όπως Σερβία, Ουγγαρία ή Σλοβακία, που σήμερα απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του ρωσικού αερίου.
Αναφορικά με τη δημοπρασία της Δευτέρας, την τρίτη από τις τέσσερις συνολικά που έχουν διεξαχθεί από τον Δεκέμβριο χωρίς το παραμικρό ενδιαφέρον για την αποστολή αμερικανικού LNG στην Ουκρανία, η αιτία για την αποτυχία αποδίδεται τούτη τη φορά στις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και στη χαμηλή ζήτηση.
Αν και η κατάληξη ήταν αναμενόμενη και παρότι κάθε φορά οι αιτίες για το ναυάγιο ποικίλλουν, η μεγάλη εικόνα δεν αλλάζει. Απόδειξη του θολού τοπίου και παρά τη προσπάθεια που καλλιεργείται για να «αποδραματοποιηθεί» η εικόνα είναι ότι ουδείς γνωρίζει κατά πόσο ο γύρος των μηνιαίας διάρκειας δημοπρασιών θα είναι και ο τελευταίος ή αυτές θα παραταθούν, πχ, μέχρι τον Σεπτέμβριο, όπως λέγεται ότι εξετάζουν οι Βρυξέλλες, προκειμένου να μην υπάρξει κενό στη λειτουργία του, μέχρι να σχεδιαστούν τα καινούργια και μεγαλύτερης διάρκειας προϊόντα.
Απόφαση ωστόσο από την Κομισιόν δεν έχει ληφθεί. Αν αυτό δεν συμβεί άμεσα και οι traders-προμηθευτές ενημερωθούν τη τελευταία στιγμή ότι θα διεξαχθεί και νέος γύρος τον Απρίλιο, είναι ορατό το ενδεχόμενο ενός ακόμη ναυαγίου, όπως εξηγούν πηγές του ΔΕΣΦΑ, θυμίζοντας τι είχε συμβεί τον Δεκέμβριο, όταν η αγορά ενημερώθηκε στο παρά πέντε για τις επόμενες δημοπρασίες.
