Τα τελευταία χρόνια, το ζήτημα των απαλλοτριώσεων και του αποχαρακτηρισμού οικοπέδων εξελίσσεται σε μείζον πρόβλημα για πολλούς δήμους σε όλη την Ελλάδα. Παρά τις πιέσεις των πολιτών και τις δικαστικές αποφάσεις που συχνά δικαιώνουν τους ιδιοκτήτες, οι δημοτικές αρχές βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δύσκολη πραγματικότητα. Την αδυναμία χρηματοδότησης των απαλλοτριώσεων που απαιτούνται, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία άρσης του χαρακτηρισμού.
Το πρόβλημα δεν είναι νέο, αλλά έχει επιδεινωθεί σημαντικά.
Σε πολλές περιοχές της Ανατολικής Αττικής -και όχι μόνο- οικόπεδα έχουν δεσμευτεί εδώ και δεκαετίες για κοινόχρηστους χώρους, χωρίς ποτέ να ολοκληρωθεί η διαδικασία απαλλοτρίωσης.
Οι δήμοι, υπό την πίεση αλλεπάλληλων αποφάσεων δικαστηρίων που θεωρούν υπερβολικές τις πολύχρονες δεσμεύσεις, καλούνται να καταβάλουν υψηλές αποζημιώσεις σε ιδιοκτήτες.
Τα δικαστήρια συχνά δίνουν χρονικά περιθώρια στους δήμους, τα οποία όμως εξαντλούνται χωρίς να προχωρούν οι απαιτούμενες πληρωμές, λόγω οικονομικής αδυναμίας. Ειδικά σε περιοχές με υψηλές αντικειμενικές αξίες, είναι απαγορευτικό για τους προϋπολογισμούς των δήμων.
Δικαστικές αποφάσεις χωρίς αντίκρισμα! Αποτέλεσμα, οι πολίτες περιμένουν χρόνια για να αρθεί ο χαρακτηρισμός, οι δήμοι φοβούνται την οικονομική κατάρρευση, ενώ οι πολεοδομικές παρεμβάσεις μένουν στάσιμες. Το κενό αυτό στη διαδικασία όχι μόνο μπλοκάρει την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, αλλά και υπονομεύει την ίδια την αξιοπιστία των θεσμών.
Το αποτέλεσμα είναι ένα αδιέξοδο που διαιωνίζεται. Οι ιδιοκτήτες παραμένουν χωρίς δυνατότητα αξιοποίησης της περιουσίας τους, οι δήμοι είναι εκτεθειμένοι σε δικαστικές αποφάσεις και πρόστιμα και οι πολεοδομικές ρυθμίσεις σε πολλές περιοχές μένουν «παγωμένες».
Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι απαιτείται πολιτική λύση.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξετάσει μηχανισμό χρηματοδότησης ή συνεπικουρίας προς τους δήμους, ώστε να σταματήσει ο φαύλος κύκλος των δεσμευμένων και αναξιοποίητων οικοπέδων. Μόνο έτσι θα προστατευτούν οι ιδιοκτήτες, θα ενισχυθεί η τοπική ανάπτυξη και θα αποκατασταθεί η λειτουργία του πολεοδομικού σχεδιασμού. Διαφορετικά, δικαστικά αδιέξοδα!
του Θανάση Παπαμιχαήλ Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών Πολιτικής Αυτοβελτίωσης (Σ.Ο.Π.Α.)
