Τα «νέα ταραγμένων θαλασσών και ωκεανών», για τα οποία μίλησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, προκαλούν ανησυχία στην ελληνική κυβέρνηση η οποία παρακολουθεί με προβληματισμό αλλά και ανησυχία τις εξελίξεις στο ευρω-ατλαντικό «μέτωπο» που προκαλούν οι κινήσεις Τραμπ, συμμετέχοντας στις διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στην Ευρώπη και βάζοντας στο μικροσκόπιο όλα τα σενάρια για τη στάση που θα τηρήσει, χαρακτηρίζοντας κρίσιμη τη συγκυρία και αναδεικνύοντας την ανάγκη ψυχραιμίας.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Λίδας Μπόλα για την εφημερίδα «Political», κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι η Ελλάδα έχει καταφέρει στην πιο δύσκολη γεωπολιτικά συγκυρία των τελευταίων δεκαετιών να είναι πιο ισχυρή από ποτέ σε όλα τα επίπεδα και δίνουν το στίγμα της ελληνικής στάσης, επισημαίνοντας ότι η χώρα «θα συνεχίσει να κινείται ως ένα ισότιμο μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ».
«Πρωτοφανείς προκλήσεις»
Για την Αθήνα, το πλαίσιο μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί είναι ξεκάθαρο, τόσο ως προς τις συμμαχίες της όσο όμως και προς τη σαφή προσήλωσή της στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Η προσήλωση αυτή άλλωστε είναι και ο «θεμέλιος λίθος» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, πάνω στον οποίο η Αθήνα επιδιώκει εδώ και δεκαετίες να «χτίσει» τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και να επουλώσει την πληγή της Κύπρου.
Αυτήν τη στάση ισορροπίας μεταξύ συμμαχιών και αξιών ο πρωθυπουργός θα κληθεί να διατηρήσει και στο επικείμενο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τη Γροιλανδία, που θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη στις Βρυξέλλες, με πρωταρχική επιδίωξη την επικράτηση της λογικής, όπως λένε χαρακτηριστικά στο Μέγαρο Μαξίμου, ώστε οι εξελίξεις να μη λάβουν ανεξέλεγκτη τροπή, οδηγώντας σε αχαρτογράφητα νερά.
Τον προβληματισμό που υπάρχει περιέγραψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και κατά την καθιερωμένη συνάντησή του με τον Κωνσταντίνο Τασούλα, μιλώντας για «ιστορικότητα των στιγμών» και για «πρωτοφανείς προκλήσεις για το διεθνές γεωπολιτικό και οικονομικό πλαίσιο, όπως αυτό οικοδομήθηκε ουσιαστικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Με επίδικο πλέον τις σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ, ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι «αυτήν τη στιγμή αμφισβητούνται βασικές σταθερές πάνω στις οποίες οικοδομήθηκαν η μεταπολεμική ειρήνη και η ευημερία», εκφράζοντας την ελπίδα «να πρυτανεύσουν η λογική, ο διάλογος, οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας, έτσι ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα» και Ευρώπη και ΗΠΑ να μη διαβούν τον Ρουβίκωνα, όπως είπε εμφατικά.
Η Ελλάδα έχει ένα προηγούμενο, την περίπτωση της Ουκρανίας όπου τάχθηκε χωρίς δεύτερη σκέψη με τη «σωστή πλευρά της ιστορίας» κατά τον πρωθυπουργό, ακόμη κι αν αυτό της «κόστισε» στις σχέσεις της με τη Ρωσία. Στην περίπτωση της Γροιλανδίας, το ζητούμενο -λένε στην κυβέρνηση- είναι να μη φτάσουμε σε εκείνο το σημείο.
Οι σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ και ξεχωριστά Ελλάδας – ΗΠΑ είναι τέτοιες που οποιαδήποτε ευρωατλαντική ρήξη θα έφερνε την Αθήνα υπό έντονη πίεση. Ο κ. Μητσοτάκης έδωσε ωστόσο το περίγραμμα της στάσης που η χώρα θα κρατήσει, περιγράφοντας αυτό το διττό χαρακτηριστικό: «Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία έχει στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, είναι μία χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μία χώρα η οποία συμμετέχει ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και μία χώρα η οποία έχει αγωνιστεί να υπερασπιστεί την πολυμέρεια, το Διεθνές Δίκαιο ως το μόνο σημείο αναφοράς για την επίλυση των διεθνών διαφορών και δεν πρόκειται να αποστούμε από αυτήν τη θέση», τόνισε, προκρίνοντας το συμφέρον της χώρας και ανάγοντας σε εθνική προτεραιότητα -όπως είπε- την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και την ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα της χώρας.
Στίγμα προθέσεων της Ελλάδας, σε ευθυγράμμιση με την Ευρώπη, είχε στείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήδη από τη στιγμή που ανέκυψε το ζήτημα της Γροιλανδίας, εκφράζοντας την πλήρη υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης στην ευρωπαϊκή δήλωση και υπογραμμίζοντας ότι «ως σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, οφείλουμε να είμαστε δεσμευμένοι στον αμοιβαίο σεβασμό, τον διάλογο και τις αρχές της κυριαρχίας και της συλλογικής ασφάλειας».
Τότε, στη δήλωσή τους επτά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ -οι ηγέτες Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Πολωνίας Ισπανίας, Βρετανίας και Δανίας- ανέφεραν ότι «η ασφάλεια στην Αρκτική παραμένει βασική προτεραιότητα για την Ευρώπη και είναι κρίσιμη για τη διεθνή και διατλαντική ασφάλεια», υπενθυμίζοντας τον ρόλο του ΝΑΤΟ στην περιοχή, όπως και το γεγονός ότι η Δανία, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας, αποτελεί μέρος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Κρίσιμες διεργασίες
Στη δήλωση, την οποία και η Ελλάδα υποστήριξε, επισημαινόταν ότι η ασφάλεια στην Αρκτική πρέπει «να διασφαλίζεται συλλογικά, σε συνεργασία με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, με σεβασμό στις αρχές του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, όπως η κυριαρχία, η εδαφική ακεραιότητα και το απαραβίαστο των συνόρων».
Τις επόμενες τρεις ημέρες, Νταβός και Βρυξέλλες θα αποτελέσουν το επίκεντρο κρίσιμων διεργασιών, με τον Έλληνα πρωθυπουργό να δίνει το «παρών». Η Ευρώπη επιδιώκει την αποκλιμάκωση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την αποφυγή της ρήξης, θέση με την οποία και η ελληνική κυβέρνηση συντάσσεται.
Στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα καταστεί σαφές κατά πόσο οι Ευρωπαίοι είναι διατεθειμένοι να βάλουν στο «τραπέζι» και την προειδοποίηση σκληρών αντίποινων στους αμερικανικούς δασμούς, με τους οποίους απειλεί ο Ντόναλντ Τραμπ έξι ευρωπαϊκά κράτη για τη στήριξή τους στη Δανία.
