Υπάρχουν πόλεμοι που διαρκούν χρόνια και αφήνουν πίσω τους ολόκληρες γενιές σημαδεμένες. Και υπάρχει ένας πόλεμος που τελείωσε σχεδόν όσο γρήγορα άρχισε. Στις 27 Αυγούστου 1896, η Μεγάλη Βρετανία και το Σουλτανάτο της Ζανζιβάρης συγκρούστηκαν σε μια σύντομη αλλά αιματηρή αναμέτρηση, η οποία έμεινε στην ιστορία ως ο συντομότερος πόλεμος που έχει καταγραφεί.
Η σύρραξη διήρκεσε περίπου 38 λεπτά. Πίσω, όμως, από τη σχεδόν απίστευτη διάρκειά της κρυβόταν μια κρίση διαδοχής, οι αποικιακές επιδιώξεις της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και μια μάχη για τον έλεγχο του θρόνου της Ζανζιβάρης.
Ένας θάνατος που πυροδότησε την κρίση
Όλα ξεκίνησαν δύο ημέρες νωρίτερα, στις 25 Αυγούστου. Ο σουλτάνος Χαμάντ μπιν Τουβαϊνί αλ Μπουσαΐντ πέθανε ξαφνικά, σε ηλικία 39 ετών.
Ο εκλιπών ηγεμόνας διατηρούσε στενές σχέσεις με τη Βρετανική Αυτοκρατορία, η οποία ασκούσε σημαντική επιρροή στη Ζανζιβάρη. Την ευκαιρία να καταλάβει την εξουσία είδε ο ανιψιός του, Χαλίντ μπιν Μπαργκάς, ο οποίος κατέλαβε το παλάτι και ανακηρύχθηκε σουλτάνος.
Η επιλογή του, ωστόσο, δεν είχε την έγκριση των Βρετανών. Το Λονδίνο προτιμούσε για τον θρόνο τον Χαμούντ μπιν Μοχάμεντ και δεν ήταν διατεθειμένο να αποδεχθεί ένα τετελεσμένο γεγονός.
Το τελεσίγραφο που έληξε στις 9 το πρωί
Η βρετανική πλευρά απαίτησε από τον Μπαργκάς να εγκαταλείψει άμεσα την εξουσία. Του δόθηκε τελεσίγραφο με σαφή προθεσμία: 9:00 το πρωί της 27ης Αυγούστου.
Ο νέος σουλτάνος δεν υποχώρησε. Επιχείρησε να κερδίσει χρόνο μέσω διαπραγματεύσεων και αναζήτησε διεθνή στήριξη, ενώ την ίδια στιγμή οι Βρετανοί προετοίμαζαν τις δυνάμεις τους.
Πέντε πολεμικά πλοία πήραν θέση απέναντι από το λιμάνι της Ζανζιβάρης, ενώ Βρετανοί πεζοναύτες άρχισαν να αποβιβάζονται στην ξηρά.
Το μήνυμα ήταν πλέον ξεκάθαρο: η διπλωματία είχε ελάχιστο χρόνο για να αποτρέψει τη σύγκρουση.
Δύο λεπτά μετά το τελεσίγραφο, άρχισαν τα πυρά
Η προθεσμία πέρασε χωρίς να υπάρξει παράδοση.
Μόλις δύο λεπτά αργότερα, τα βρετανικά πολεμικά πλοία άνοιξαν πυρ εναντίον του σουλτανικού συγκροτήματος. Το παλάτι και οι γύρω εγκαταστάσεις υπέστησαν εκτεταμένες καταστροφές, ενώ ο Μπαργκάς εγκατέλειψε εσπευσμένα την περιοχή.
Κατέφυγε στο γερμανικό προξενείο, όπου ζήτησε άσυλο.
Η αντίσταση των δυνάμεων της Ζανζιβάρης αποδείχθηκε εξαιρετικά σύντομη. Στις 9:40 το πρωί, περίπου 38 λεπτά μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, ο πόλεμος είχε τελειώσει.
Εκατοντάδες νεκροί και ένας Βρετανός τραυματίας
Παρά τη μικρή του διάρκεια, ο πόλεμος ήταν ιδιαίτερα φονικός για την πλευρά της Ζανζιβάρης.
Περίπου 500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ οι βρετανικές δυνάμεις υπέστησαν ελάχιστες απώλειες, με έναν μόνο τραυματία να καταγράφεται από τη βρετανική πλευρά.
Η συντριπτική στρατιωτική υπεροχή των Βρετανών έκανε ουσιαστικά αδύνατη την παρατεταμένη αντίσταση.
Η επόμενη ημέρα είχε ήδη αποφασιστεί
Με τη λήξη των εχθροπραξιών, οι Βρετανοί εγκατέστησαν στον θρόνο τον Χαμούντ μπιν Μοχάμεντ, τον υποψήφιο που είχαν εξαρχής υποστηρίξει.
Η αλλαγή ηγεσίας επιβεβαίωσε στην πράξη την ισχυρή επιρροή της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στη Ζανζιβάρη. Ο νέος σουλτάνος ανέλαβε σε ένα περιβάλλον όπου οι πραγματικοί συσχετισμοί ισχύος είχαν γίνει απολύτως σαφείς.
Μάλιστα, η νέα εξουσία κλήθηκε να καλύψει και το κόστος που προκάλεσε η βρετανική στρατιωτική επιχείρηση.
Ένας πόλεμος 38 λεπτών που έμεινε στην ιστορία
Ο Αγγλο-Ζανζιβαρινός Πόλεμος δεν ήταν απλώς μια σύντομη στρατιωτική αναμέτρηση. Αποτελεί χαρακτηριστικό στιγμιότυπο μιας εποχής κατά την οποία οι αποικιακές δυνάμεις μπορούσαν να επιβάλλουν τις αποφάσεις τους με τη δύναμη των όπλων.
Σήμερα, περισσότερα από έναν αιώνα αργότερα, τα 38 λεπτά παραμένουν ο λόγος για τον οποίο η συγκεκριμένη σύρραξη έχει καταγραφεί ως ο συντομότερος πόλεμος στην ιστορία. Ένας πόλεμος που άρχισε λίγο μετά τις 9 το πρωί και τελείωσε πριν ακόμη η μέρα προχωρήσει καλά-καλά — αφήνοντας πίσω του εκατοντάδες νεκρούς και μια αλλαγή εξουσίας που είχε ουσιαστικά προαποφασιστεί.
