Ήταν λίγο πριν τις 3 το μεσημέρι, όταν η καθημερινότητα στην Αθήνα διακόπηκε βίαια. Στις 14:56, στις 7 Σεπτεμβρίου 1999, η γη άρχισε να κινείται με τέτοια ένταση, ώστε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δρόμοι, σπίτια, εργοστάσια και ολόκληρες γειτονιές μετατράπηκαν σε σκηνικό καταστροφής.
Ο σεισμός είχε μέγεθος 5,9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και επίκεντρο στις νότιες πλαγιές της Πάρνηθας, περίπου 18 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας.
Κράτησε μόλις 15 δευτερόλεπτα.
Αρκούσαν όμως για να αλλάξουν για πάντα τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων.
Όταν σταμάτησε η γη, άρχισε η αγωνία
Τα πρώτα δευτερόλεπτα ήταν σχεδόν απόλυτα σιωπηλά. Οι άνθρωποι προσπαθούσαν να καταλάβουν τι συμβαίνει, την ώρα που αντικείμενα έπεφταν, τζάμια έσπαγαν και κτίρια άρχισαν να υποχωρούν.
Μετά ήρθε ο πανικός.
Οι τηλεφωνικές γραμμές γέμισαν, οι δρόμοι πλημμύρισαν από ανθρώπους που έψαχναν τους δικούς τους και στις πληγείσες περιοχές η εικόνα ήταν πρωτοφανής.
Ο τελικός απολογισμός ήταν βαρύς: 143 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 2.000 τραυματίστηκαν.
Τουλάχιστον 85 άνθρωποι κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από τα συντρίμμια, χάρη στις προσπάθειες των διασωστών αλλά και των απλών πολιτών, που έσκαβαν ακόμη και με τα χέρια για να φτάσουν σε εγκλωβισμένους.
Για περισσότερους από 50.000 κατοίκους, η επιστροφή στο σπίτι τους έγινε αδύνατη. Σκηνές και πρόχειροι καταυλισμοί εμφανίστηκαν σε πλατείες και ανοιχτούς χώρους, καθώς οικογένειες προσπαθούσαν να ξαναστήσουν την καθημερινότητά τους από το μηδέν.
Οι γειτονιές που χτυπήθηκαν περισσότερο
Το μεγαλύτερο πλήγμα δέχθηκαν περιοχές στα δυτικά και βόρεια της Αττικής.
Άνω Λιόσια, Μενίδι, Θρακομακεδόνες, Φυλή, Μεταμόρφωση και Νέα Φιλαδέλφεια βρέθηκαν αντιμέτωπες με εκτεταμένες καταστροφές. Χιλιάδες κατοικίες υπέστησαν σοβαρές ζημιές και πολλές κρίθηκαν ακατάλληλες ή κατεδαφιστέες.
Οι εικόνες των ημερών εκείνων αποτυπώθηκαν σε φωτογραφίες που έκαναν τον γύρο της χώρας: άνθρωποι στους δρόμους με κουβέρτες και σακούλες στα χέρια, οικογένειες να περιμένουν νέα για τους δικούς τους και διασώστες να αναζητούν ίχνη ζωής κάτω από τόνους τσιμέντου.
Η Ρικομέξ, το κτίριο που έγινε σύμβολο
Ανάμεσα στα σημεία που συνδέθηκαν περισσότερο με την τραγωδία ήταν το εργοστάσιο της Ρικομέξ στο Μενίδι.
Το εξαώροφο κτίριο κατέρρευσε, εγκλωβίζοντας εργαζομένους κάτω από τα συντρίμμια. 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Η Ρικομέξ έγινε σύμβολο όχι μόνο του σεισμού, αλλά και των ερωτημάτων που ακολούθησαν για την ασφάλεια των κτιρίων, την ποιότητα των κατασκευών και τις ευθύνες που μπορεί να κρύβονταν πίσω από την κατάρρευση.
Οι διασώστες εργάζονταν επί ώρες, πολλές φορές μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, αναζητώντας ακόμη και την παραμικρή ένδειξη ότι κάποιος μπορεί να βρίσκεται ζωντανός.
Ένας πατέρας έγινε ασπίδα για τα παιδιά του
Ανάμεσα στις ιστορίες που έμειναν βαθιά χαραγμένες στη μνήμη όσων έζησαν τον σεισμό ήταν εκείνη της οικογένειας Πολυκανδριώτη.
Στη Μεταμόρφωση, μία πολυκατοικία κατέρρευσε και παγίδευσε μία οικογένεια στα συντρίμμια.
Ο πατέρας, Παναγιώτης Πολυκανδριώτης, βαλκανιονίκης και πρωταθλητής Ελλάδας στην πυγμαχία, χρησιμοποίησε το σώμα του για να προστατεύσει τα τρία παιδιά του.
Οι δύο κόρες του απεγκλωβίστηκαν έπειτα από περίπου 13 ώρες. Ο 10χρονος τότε Τζανής παρέμεινε παγιδευμένος για σχεδόν ένα ολόκληρο 24ωρο.
Οι διασώστες της ΕΜΑΚ κατάφεραν τελικά να τον απεγκλωβίσουν, έπειτα από λεπτές και επίπονες προσπάθειες. Ο μικρός μεταφέρθηκε στην εντατική με σοβαρά τραύματα και χρειάστηκε να δώσει τη δική του μάχη για να κρατηθεί στη ζωή.
Έχασε το δεξί του πόδι.
Η ιστορία του έγινε μία από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες της καταστροφής, αλλά και μία ιστορία επιβίωσης που έμεινε στη συλλογική μνήμη.
Μέσα στα ερείπια γεννήθηκε μια απρόσμενη γέφυρα
Ο σεισμός της Αθήνας συνέβη λίγες εβδομάδες μετά τον καταστροφικό σεισμό του Ιζμίτ στην Τουρκία.
Τότε, η Ελλάδα είχε στείλει άμεσα βοήθεια στις πληγείσες περιοχές. Μετά το χτύπημα του Εγκέλαδου στην Αθήνα, ήταν η σειρά της Τουρκίας να ανταποδώσει.
Τουρκικές ομάδες διάσωσης έφτασαν στην Ελλάδα μέσα σε περίπου 13 ώρες και συμμετείχαν στις επιχειρήσεις εντοπισμού και απεγκλωβισμού.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις χαρακτηρίζονταν από ένταση, οι εικόνες των διασωστών των δύο χωρών να εργάζονται ο ένας δίπλα στον άλλον δημιούργησαν μια διαφορετική πραγματικότητα.
Η αλληλεγγύη που εκφράστηκε μετά τους δύο σεισμούς έμεινε γνωστή ως «διπλωματία των σεισμών», συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός νέου κλίματος στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας.
15 δευτερόλεπτα που έμειναν για πάντα
Είκοσι επτά χρόνια μετά, ο σεισμός της 7ης Σεπτεμβρίου 1999 παραμένει βαθιά χαραγμένος στη μνήμη της Αθήνας.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής: 143 νεκροί, περισσότεροι από 2.000 τραυματίες, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι χωρίς σπίτι.
Πίσω όμως από κάθε αριθμό υπήρχε ένας άνθρωπος, μία οικογένεια, ένα σπίτι που έμεινε άδειο, μία ζωή που άλλαξε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ο σεισμός κράτησε 15 δευτερόλεπτα.
Οι συνέπειές του κράτησαν πολύ περισσότερο.
