Στην τελική ευθεία για τη μεγάλη ψηφιακή και επιχειρησιακή αναμόρφωση της εκλογικής διαδικασίας εισέρχεται το υπουργείο Εσωτερικών, καθώς οι μηχανισμοί της κεντρικής διοίκησης ανεβάζουν στροφές με φόντο τις προσεχείς βουλευτικές κάλπες. Η επίσημη απόφαση που εκδόθηκε στις 20 Ιουλίου 2026 και φέρει τη σφραγίδα του υπηρεσιακού γραμματέα του υπουργείου Εσωτερικών Παντελή Ταγκαλάκη, όπως γράφει ο Σπύρος Νάννος στην εφημερίδα «Political», σηματοδοτεί το ουσιαστικό εναρκτήριο λάκτισμα για την οικοδόμηση του νέου ψηφιακού οικοδομήματος που θα υποστηρίξει την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων εκλογέων που διαμένουν ή βρίσκονται εκτός Ελληνικής Επικράτειας.
Στο επίκεντρο αυτής της πολυεπίπεδης προετοιμασίας βρίσκεται η επίσημη ανάθεση του έργου στην εταιρεία SingularLogic, η οποία αναλαμβάνει να σχεδιάσει, να υλοποιήσει και να διαχειριστεί το ανανεωμένο Ολοκληρωμένο Σύστημα Υποστήριξης Εκλογικών Διαδικασιών, το γνωστό στους διοικητικούς κύκλους ως ΟΣΥΕΔ.
Το θεσμικό πλαίσιο
Η τεχνολογική προσαρμογή είναι ευρεία, καθώς το σύστημα καλείται να υπηρετήσει ταυτόχρονα δύο διαφορετικές ταχύτητες ψηφοφορίας: από τη μία πλευρά την παραδοσιακή φυσική παρουσία των ομογενών στα εκλογικά τμήματα που θα συσταθούν σε πόλεις του εξωτερικού και από την άλλη τη νέα, θεσμικά διευρυμένη διαδικασία της επιστολικής ψήφου.
Για να κατανοήσει ο πολίτης πώς μεταφράζεται στην πράξη αυτή η απόφαση, το νέο σύστημα αλλάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο θα αλληλεπιδρά με τις υπηρεσίες του υπουργείου. Η διαδρομή μέχρι τη σημερινή απόφαση περιέλαβε μια σειρά από νομοθετικές παρεμβάσεις, ξεκινώντας από το πλαίσιο του νόμου 4648 του 2019 και φτάνοντας στη νεότερη ρύθμιση του νόμου 5285 του 2026, ο οποίος τροποποίησε και συμπλήρωσε το πλαίσιο του νόμου 5083 του 2024. Η θεσμοθέτηση της επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές και ο παράλληλος ορισμός της νέας Εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού διαμορφώνουν ένα σαφές πλαίσιο δικαιωμάτων και δυνατοτήτων για τους εκλογείς.
Η δυνατότητα των αποδήμων να εγγράφονται στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους μέσα από μια απλοποιημένη ψηφιακή πλατφόρμα αποσκοπεί στο να διευκολύνει τη συμμετοχή, καταργώντας τις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και τα έξοδα μετακίνησης που στο παρελθόν δυσκόλευαν τη διαδικασία.
Για τον εκλογέα, αυτό σημαίνει ότι η όλη διαδικασία δήλωσης και επιλογής τρόπου ψηφοφορίας μεταφέρεται στην οθόνη του υπολογιστή ή του κινητού του, με απόλυτη διαφάνεια ως προς τα στάδια έγκρισης της αίτησής του.
Νέα φιλοσοφία
Η φιλοσοφία του νέου θεσμικού πλαισίου εστιάζει στην εξάλειψη κάθε εμποδίου που αντιμετώπιζαν οι Έλληνες του εξωτερικού τις τελευταίες δεκαετίες. Στο παρελθόν, η υποχρέωση φυσικής παρουσίας σε συγκεκριμένες προξενικές αρχές ή εκλογικά τμήματα απαιτούσε συχνά ταξίδια εκατοντάδων χιλιομέτρων, με αποτέλεσμα χιλιάδες συμπατριώτες μας να αποθαρρύνονται από την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος.
Με τη νέα ρύθμιση, η εγγραφή στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εξωτερικού μετατρέπεται σε μια σύντομη και φιλική προς τον χρήστη διαδικασία. Ο πολίτης δεν χρειάζεται πλέον να προσκομίζει φυσικά έγγραφα σε δημόσιες υπηρεσίες, ούτε να περιμένει εβδομάδες για την επιβεβαίωση της εγγραφής του. Το ψηφιακό σύστημα αναλαμβάνει να κάνει όλες τις απαραίτητες διασταυρώσεις στο υπόβαθρο, ενημερώνοντας τον αιτούντα σε πραγματικό χρόνο για την εξέλιξη του αιτήματός του.
Ο προϋπολογισμός και τα ορόσημα των πληρωμών
Στην οικονομική πτυχή της απόφασης ανάθεσης, οι αριθμοί αποτυπώνουν με ακρίβεια το μέγεθος της επένδυσης και την κατανομή των δημόσιων πόρων. Το καθαρό συμβατικό τίμημα για την προμήθεια του λογισμικού και την παροχή των συνοδευτικών υπηρεσιών ορίστηκε στις 780.000 ευρώ, ποσό που επιβαρύνεται με τον προβλεπόμενο Φόρο Προστιθέμενης Αξίας 24%, ύψους 187.200 ευρώ. Έτσι, ο συνολικός προϋπολογισμός που θα βαρύνει τις πιστώσεις του Τακτικού Προϋπολογισμού του υπουργείου Εσωτερικών διαμορφώνεται τελικά στα 967.200 ευρώ. Η δαπάνη αυτή κατανέμεται στους ειδικούς λογαριασμούς ΑΛΕ 3140301001 που αφορά πληρωμές για αγορές λογισμικού υπολογιστών και ΑΛΕ 2420989001 για έξοδα λοιπών υπηρεσιών, υπό τον Ειδικό Φορέα 1007-206.
Η δομή των πληρωμών έχει σχεδιαστεί με βάση την παράδοση συγκεκριμένων λειτουργιών που ενδιαφέρουν άμεσα τον χρήστη. Η πρώτη τμηματική καταβολή, ποσού 576.600 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, θα πραγματοποιηθεί αμέσως μετά την 31η Αυγούστου 2026, με την ολοκλήρωση και παράδοση της ειδικής εφαρμογής της Επιστολικής Ψήφου. Η δεύτερη και τελική πληρωμή, ύψους 390.600 ευρώ, θα εκταμιευθεί μετά τις 16 Νοεμβρίου 2026, αφού ολοκληρωθούν όλες οι απαιτούμενες τροποποιήσεις στις υφιστάμενες εφαρμογές. Για τη διασφάλιση της σωστής εκτέλεσης, η σύμβαση επιβάλλει στην ανάδοχο την κατάθεση εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης, ύψους 31.200 ευρώ, που αντιστοιχεί στο 4% της καθαρής συμβατικής αξίας προ ΦΠΑ.
Η αυστηρότητα αυτών των χρονοδιαγραμμάτων υπογραμμίζει τη σημασία που δίνει το ελληνικό Δημόσιο στην έγκαιρη παράδοση των υποσυστημάτων. Η τμηματική εξόφληση εξασφαλίζει ότι κανένα ποσό δεν αποδεσμεύεται χωρίς την πλήρη τεχνική επαλήθευση και παραλαβή των αντίστοιχων υποδομών από την αρμόδια επιτροπή του υπουργείου. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, ενώ ταυτόχρονα πιέζεται ο ανάδοχος να τηρήσει στο ακέραιο τις συμβατικές του υποχρεώσεις εντός των ορισμένων προθεσμιών.
Οι δύο οδοί πιστοποίησης για τους εκτός επικρατείας εκλογείς
Το τεχνικό αρχιτεκτόνημα που υλοποιεί η SingularLogic εστιάζει στην ευκολία χρήσης και την προσβασιμότητα για τον πολίτη. Η κεντρική διαδικτυακή πύλη υποβολής αιτήσεων θα προσφέρει στους εκλογείς εκτός επικρατείας δύο διαφορετικές οδούς πιστοποίησης, ανάλογα με τα στοιχεία που διαθέτουν.
Ειδικότερα:
* Η πρώτη μέθοδος στηρίζεται στη χρήση των προσωπικών κωδικών πρόσβασης στην ΑΑΔΕ, όπου το σύστημα αντλεί αυτόματα τα επιβεβαιωμένα στοιχεία του φορολογουμένου διασταυρώνοντάς τα με το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας για την αυτόματη συμπλήρωση του τηλεφώνου και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
* Η δεύτερη εναλλακτική οδός απευθύνεται σε όσους δεν διαθέτουν διαπιστευτήρια Taxisnet, παρέχοντας τη δυνατότητα πιστοποίησης μέσω των στοιχείων του ελληνικού διαβατηρίου και του δελτίου ταυτότητας.
Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, το σύστημα εφαρμόζει μια διαδικασία εξ αποστάσεως ταυτοποίησης. Ο εκλογέας συμπληρώνει τον αριθμό διαβατηρίου, την ημερομηνία έκδοσης και τη γέννησή του, ενώ επιβεβαιώνει το κινητό του τηλέφωνο μέσω κωδικού μιας χρήσης OTP.
Στη συνέχεια, μετά τη σχετική συναίνεση, ο χρήστης μεταφέρεται σε εξειδικευμένη πλατφόρμα ταυτοποίησης, όπου πραγματοποιείται λήψη στιγμιοτύπων του προσώπου και των εγγράφων, διασφαλίζοντας ότι η ταυτοποίηση ολοκληρώνεται με ασφάλεια.
Αυτός ο διπλός μηχανισμός εισόδου σχεδιάστηκε επίτηδες για να μην αποκλειστεί κανένας Έλληνας του εξωτερικού. Πολλοί ομογενείς δεύτερης ή τρίτης γενιάς, αν και διατηρούν την ελληνική ιθαγένεια και είναι εγγεγραμμένοι στα δημοτολόγια, δεν έχουν ενεργή φορολογική παρουσία στην Ελλάδα και συνεπώς δεν διαθέτουν κωδικούς Taxisnet. Γι’ αυτή την κατηγορία πολιτών, η δυνατότητα ταυτοποίησης μέσω διαβατηρίου και ψηφιακής επαλήθευσης προσώπου λύνει τα χέρια, προσφέροντας ισότιμη πρόσβαση στην εκλογική διαδικασία.
Η υποστήριξη στα προξενεία και οι επιλογές ψηφοφορίας
Παράλληλα με την ατομική ψηφιακή πύλη των πολιτών, η σύμβαση περιλαμβάνει χρηστικές προβλέψεις και για όσους χρειάζονται φυσική υποστήριξη. Δημιουργείται ειδικό λογισμικό που προορίζεται για τη χρήση από τους υπαλλήλους των ελληνικών Διπλωματικών και Προξενικών Αρχών σε ολόκληρο τον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι όσοι ομογενείς αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων ή δεν διαθέτουν κωδικούς, μπορούν να προσέρχονται στο πλησιέστερο προξενείο, όπου ο αρμόδιος υπάλληλος θα αναζητά την εγγραφή τους στον Βασικό Εκλογικό Κατάλογο και θα καταχωρίζει την αίτηση για λογαριασμό τους.
Επιπλέον, το έργο περιλαμβάνει την αναβάθμιση του υποσυστήματος Καθορισμού Εκλογικών Τμημάτων, την προσαρμογή της εφαρμογής «Μάθε πού Ψηφίζεις» ώστε να παρέχει άμεση πληροφόρηση στους κατοίκους του εξωτερικού για το ακριβές τμήμά τους, καθώς και τον εκσυγχρονισμό της Πύλης Υποψηφιοτήτων για τη διαχείριση των συνδυασμών στη νέα Εκλογική Περιφέρεια Εξωτερικού. Ο εκλογέας έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ευέλικτα τον τρόπο άσκησης του δικαιώματός του: είτε με φυσική παρουσία σε εκλογικό τμήμα της αλλοδαπής, είτε με αμιγώς επιστολική ψήφο, είτε επιλέγοντας επιστολική ψήφο ως εναλλακτική αν δεν συσταθεί φυσικό τμήμα στην πόλη όπου διαμένει.
Η ευελιξία αυτή είναι κομβικής σημασίας. Σε πολλές απομακρυσμένες περιοχές της υφηλίου, ο αριθμός των εγγεγραμμένων εκλογέων ενδέχεται να μη συμπληρώνει τον ελάχιστο απαιτούμενο αριθμό για τη συγκρότηση φυσικού εκλογικού τμήματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αυτόματη μετάπτωση της αίτησης στην επιλογή της επιστολικής ψήφου διασφαλίζει ότι ο πολίτης δεν θα χάσει το δικαίωμα ψήφου λόγω γεωγραφικών περιορισμών. Το σύστημα ενημερώνει αυτόματα τον εκλογέα για τη μεταβολή αυτή, αποστέλλοντας τις σχετικές οδηγίες και το υλικό απευθείας στη δηλωθείσα διεύθυνση κατοικίας του.
Ο έλεγχος των φακέλων
Ένα από τα πιο ευαίσθητα κομμάτια του όλου εγχειρήματος αφορά τη διαχείριση και τη διακίνηση των φακέλων της επιστολικής ψήφου. Το νέο λογισμικό παρακολουθεί τη διαδρομή κάθε εκλογικού φακέλου από τη στιγμή της αποστολής του από το υπουργείο Εσωτερικών μέχρι την επιστροφή και την κατάθεσή του στις ειδικές επιτροπές συλλογής. Ο εκλογέας θα λαμβάνει ειδοποιήσεις για την πορεία του φακέλου του, γνωρίζοντας ανά πάσα στιγμή αν ο φάκελος παραδόθηκε από την ταχυδρομική υπηρεσία και αν επέστρεψε εγκαίρως στο κέντρο συλλογής.
Η διασφάλιση της μυστικότητας και της εγκυρότητας της ψήφου επιτυγχάνεται μέσα από ένα σύστημα διπλού φακέλου. Ο εξωτερικός φάκελος περιέχει τα ταυτοποιητικά στοιχεία του εκλογέα και την υπεύθυνη δήλωση, ενώ ο εσωτερικός φάκελος, ο οποίος τοποθετείται στην κάλπη, είναι εντελώς ανώνυμος και σφραγισμένος. Κατά την παραλαβή, η αρμόδια επιτροπή επιβεβαιώνει την ταυτότητα του ψηφοφόρου στον ηλεκτρονικό κατάλογο, αποσυνδέει τον εξωτερικό φάκελο και ρίχνει τον σφραγισμένο ανώνυμο φάκελο στην κάλπη. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται στο εκατό τοις εκατό ότι η επιλογή του πολίτη παραμένει απολύτως μυστική, ενώ παράλληλα αποκλείεται το ενδεχόμενο διπλοψηφίας.
Από την αίτηση μέχρι την κάλπη
Η υλοποίηση αυτού του ψηφιακού έργου αποτελεί έναν χρηστικό οδηγό για το πώς θα διεξαχθούν οι επόμενες εκλογικές διαδικασίες για τους Έλληνες του εξωτερικού. Η συνεργασία του υπουργείου Εσωτερικών, των διπλωματικών αποστολών και του αναδόχου στοχεύει στην απρόσκοπτη λειτουργία των συστημάτων σε κάθε στάδιο. Από την υποβολή της αίτησης και την επιβεβαίωση των στοιχείων μέχρι την παραλαβή του εκλογικού υλικού και την καταμέτρηση, οι νέες εφαρμογές φιλοδοξούν να παρέχουν στον πολίτη μια απλή, γρήγορη και απόλυτα ασφαλή εμπειρία.
