Η εταιρεία βιοτεχνολογίας Colossal Biosciences, γνωστή για τα φιλόδοξα προγράμματα επαναφοράς εξαφανισμένων ειδών όπως το μαμούθ, το ντόντο και η τίγρη της Τασμανίας, ανακοίνωσε ότι ξεκινά μια νέα προσπάθεια: την «επιστροφή» της εξαφανισμένης μπλε αντιλόπης.
Η μπλε αντιλόπη (Bluebuck – Hippotragus leucophaeus) ήταν ένα μεγάλο είδος αντιλόπης που ζούσε στη Νότια Αφρική. Εξαφανίστηκε τον 18ο αιώνα, κυρίως εξαιτίας του κυνηγιού από Ευρωπαίους αποίκους και της απώλειας του φυσικού της περιβάλλοντος. Ήταν στενός συγγενής της αντιλόπης σέιμπλ και της αντιλόπης ρόαν, ενώ το όνομά της προήλθε από το χαρακτηριστικό γκριζομπλέ χρώμα του τριχώματός της. Αποτελεί επίσης ένα από τα πρώτα μεγάλα θηλαστικά της Αφρικής που εξαφανίστηκαν στην ιστορική περίοδο.
Η επιστήμονας πίσω από το πρόγραμμα
«Οι αφρικανικές αντιλόπες έχουν παραμεληθεί για πολύ καιρό στην παγκόσμια προστασία της φύσης», δήλωσε η Beth Shapiro, επικεφαλής επιστήμονας της εταιρείας.
Η ίδια είχε πρόσφατα παρουσιάσει και ένα άλλο φιλόδοξο πείραμα: την προσπάθεια επαναφοράς του ανταρόλυκου (Dire Wolf), ενός εξαφανισμένου είδους λύκου που έγινε ιδιαίτερα γνωστό μέσα από τη δημοφιλή σειρά Game of Thrones. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί αμφισβήτησαν το επίτευγμα, υποστηρίζοντας ότι τα ζώα που παρουσιάστηκαν δεν ήταν πραγματικοί ανταρόλυκοι αλλά ένα υβριδικό είδος που φέρει ορισμένα μόνο χαρακτηριστικά του.
Σύμφωνα με τη Σαπίρο, το νέο πρόγραμμα στοχεύει όχι μόνο στην επαναφορά της μπλε αντιλόπης αλλά και στη δημιουργία επιστημονικών εργαλείων που θα βοηθήσουν στην προστασία συγγενικών ειδών πριν εξαφανιστούν.
Η κρίση των αντιλοπών
Η ανάγκη για δράση θεωρείται επείγουσα. Από τα περίπου 90 είδη αντιλοπών που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, τα 55 παρουσιάζουν μείωση πληθυσμού, ενώ τα 29 θεωρούνται ήδη απειλούμενα με εξαφάνιση.
Η τεχνολογία που θα αναπτυχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την ενίσχυση των πληθυσμών αυτών των ειδών και τη βελτίωση της γενετικής τους ποικιλότητας.
Πώς θα γίνει η «επιστροφή» του είδους
Οι επιστήμονες της Colossal θα ξεκινήσουν με την αλληλούχηση του γονιδιώματος τόσο της μπλε αντιλόπης όσο και της ζωντανής συγγενούς της, της αντιλόπης ρόαν. Στόχος είναι να εντοπιστούν οι γενετικές διαφορές που ξεχωρίζουν τα δύο είδη.
Για τη μελέτη του DNA της μπλε αντιλόπης χρησιμοποιήθηκε δείγμα ιστού από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Σουηδίας. Οι ερευνητές ανέλυσαν το γονιδίωμα με εξαιρετική ακρίβεια, αλληλουχώντας κάθε γενετική βάση έως και 40 φορές.
Αφού εντοπιστούν οι κρίσιμες γενετικές διαφορές, οι επιστήμονες θα τροποποιήσουν το DNA ενός κυττάρου από αντιλόπη ρόαν. Στη συνέχεια θα αφαιρέσουν τον πυρήνα του και θα τον εμφυτεύσουν σε ωάριο ρόαν από το οποίο έχει αφαιρεθεί ο αρχικός πυρήνας. Το τροποποιημένο ωάριο θα αναπτυχθεί σε έμβρυο στο εργαστήριο και κατόπιν θα εμφυτευτεί σε παρένθετη μητέρα ρόαν.
Μετά από περίπου 278 ημέρες κύησης, οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα γεννηθεί ένα ζώο που θα φέρει τα βασικά χαρακτηριστικά της μπλε αντιλόπης.
Η μεγάλη επιστημονική πρόκληση
Παρότι η μπλε αντιλόπη και η ρόαν διαφέρουν μόλις κατά περίπου 3% στο γονιδίωμά τους, αυτή η μικρή φαινομενικά απόκλιση αντιστοιχεί σε περίπου 18 εκατομμύρια γενετικές παραλλαγές.
Η πρόκληση για τους επιστήμονες είναι να εντοπίσουν ποιες από αυτές τις διαφορές επηρεάζουν πραγματικά την εμφάνιση και τα βασικά χαρακτηριστικά του ζώου. Πολλές από τις γενετικές αποκλίσεις σχετίζονται με μεταβολικές λειτουργίες, την πέψη ή τη ρύθμιση άλλων γονιδίων και δεν είναι απαραίτητο να τροποποιηθούν.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των ερευνητών να εντοπίσουν τις κρίσιμες αλλαγές και να τις αναπαράγουν με ακρίβεια στο εργαστήριο — ένα εγχείρημα που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η επιστήμη αντιμετωπίζει την εξαφάνιση των ειδών.
