Έτοιμη να… κατεβάσει τον διακόπτη των social media για τα παιδιά κάτω των 15 ετών είναι η Ελλάδα, ακολουθώντας το παράδειγμα κι άλλων ευρωπαϊκών χωρών που ήδη έχουν προχωρήσει στη συγκεκριμένη απαγόρευση με γνώμονα την προστασία των ανηλίκων.
Πρόκειται, όπως γράφει ο Κώστας Παπαδόπουλος στην εφημερίδα «Political», για ένα ζήτημα που εδώ και αρκετό καιρό όχι απλώς βρίσκεται στην ατζέντα του Μεγάρου Μαξίμου, αλλά απασχολεί τον ίδιο τον πρωθυπουργό Κυριακό Μητσοτάκη, ενώ -όπως φαίνεται από τις μετρήσεις που γίνονται κατά διαστήματα- έχει και την αποδοχή της συντριπτικής πλειοψηφίας της κοινωνίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα έχει ήδη προχωρήσει στη δημιουργία της εφαρμογής «Kids Wallet», που επιτρέπει στους γονείς να έχουν τον ψηφιακό έλεγχο στο κινητό, το τάμπλετ ή τον ηλεκτρονικό υπολογιστή του παιδιού τους. Μέσω της συγκεκριμένης εφαρμογής, όπως εξηγούν πηγές του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα γίνεται η επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη χώρα μας -την ώρα που άλλα ευρωπαϊκά κράτη, π.χ. η Γαλλία, δεν έχουν ακόμη ετοιμάσει το αντίστοιχο εργαλείο.
Σε ποιες πλατφόρμες θα κοπεί η πρόσβαση
Μιλώντας στην «Ρ», ο διευθυντής του Εργαστηρίου Κυβερνοασφάλειας του Πανεπιστημίου Πειραιά, καθηγητής Κωνσταντίνος Πατσάκης εξηγεί ότι «μιλάμε για μία επικείμενη απαγόρευση η οποία αφορά την ηλικιακή ομάδα 13-16 ετών, καθώς δεν πρέπει να λησμονούμε ότι τα ίδια τα κοινωνικά δίκτυα δεν προβλέπουν χρήση τους από παιδιά κάτω των 13 ετών βάσει της άδειας που έχουν».
Οι πλατφόρμες όπου θα κοπεί η πρόσβαση στα ανήλικα παιδιά κάτω των 15 ετών είναι οι εξής: Facebook, Instagram, YouTube, TikTok, Snapchat, Reddit και X, με τις ελληνικές αρχές να παρατηρούν τα αποτελέσματα της εφαρμογής του μέτρου της απαγόρευσης στην Αυστραλία, το οποίο τέθηκε σε ισχύ από τις 10 Δεκεμβρίου 2025. Εδώ πάντως πρέπει να διευκρινίσουμε ότι αν και η κυβέρνηση θα ήθελε την άμεση εφαρμογή του μέτρου -όπως έχει επικοινωνήσει σε πλείστες ευκαιρίες-, εντούτοις υπάρχει μία σειρά από νομικά και τεχνικά ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν, καθώς είναι πολύ πιθανό αυτές οι πανίσχυρες οικονομικά πλατφόρμες να εγείρουν εμπόδια, μια και τα ανήλικα παιδιά αποτελούν μεγάλο μέρος του κοινού τους. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι εάν το θελήσουν, μπορεί να ξεκινήσει μακροχρόνια και αμφίρροπη δικαστική διαμάχη. Πάνω σε αυτό, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά επισημαίνει ότι «το γεγονός πως κάποια παιδιά μπαίνουν σε αυτά τα social media δεν σημαίνει ότι αυτομάτως το θέλουν και οι ίδιες οι εταιρείες».
Τι ισχύει στα κράτη της ΕΕ
Ζήτημα ημερών είναι η εφαρμογή του μέτρου της απαγόρευσης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 16 ετών στην Ισπανία, όπως αποφάσισαν η κυβέρνηση Σάντσεθ και το Κοινοβούλιο της χώρας. Στην ψήφιση ίδιου νόμου προχώρησε το βουλευτικό σώμα και στη Γαλλία και πλέον απομένει η έγκριση από τη Γερουσία για την υλοποίησή του, ενώ στη Γερμανία η Αρχή Προσωπικών Δεδομένων συνέστησε η χρήση των social media στις ηλικίες 13-16 ετών να γίνεται μόνο με γονική άδεια. Αρκετά πιο… χαλαρή είναι η απαγόρευση που ετοιμάζουν Δανία και Πορτογαλία, καθώς θα επιτρέπεται η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά άνω των 13 ετών εφόσον υπάρχει έγκριση από τους γονείς τους. Χρήζει πάντως αναφοράς ότι το πιο αυστηρό πλαίσιο φαίνεται να το υιοθετεί η Ισπανία, καθώς η απαγόρευση είναι μόλις το πρώτο από μία δέσμη πέντε μέτρων που αναμένεται να εφαρμοστεί.
Οι δυσκολίες στην απαγόρευση και οι κίνδυνοι που καραδοκούν
Σε ερώτηση της «P» για το εάν μπορεί να προκύψουν δυσκολίες στην εφαρμογή της επικείμενης απαγόρευσης -τόσο στην Ελλάδα όσο και στις άλλες χώρες της ΕΕ- ο Κωνσταντίνος Πατσάκης επισημαίνει ότι «δεν πρέπει να λησμονούμε τους τεχνικούς περιορισμούς που υπάρχουν. Το να πούμε πολύ απλά ότι θέλουμε κάτι να απαγορευτεί δεν σημαίνει ότι αυτό μπορεί να γίνει το ίδιο απλά. Πώς μπορεί να γνωρίζει ένας οργανισμός ότι πράγματι απέναντί του έχει έναν χρήστη άνω των 16 ετών; Είδαμε στην Αυστραλία, όπου πρόσφατα έγινε αντίστοιχη απαγόρευση, ότι κάποιες εφαρμογές έκοψαν πολλούς χρήστες. Υπάρχει όμως κι ένα μεγάλο μέρος που παρέμεινε, γιατί δεν είναι καθόλου εύκολο να βεβαιώσεις την ηλικία του άλλου. Πάνω σε αυτό το ζήτημα πρέπει να τονιστεί ότι το Kids Wallet που η Ελλάδα έχει προτείνει και στις άλλες χώρες της ΕΕ είναι μία λύση, όμως σε κάθε περίπτωση πρόκειται για πολυεπίπεδη συζήτηση. Δεν είναι απλώς ένας διακόπτης που τον κατεβάζουμε».
Εκτίθενται σε χώρους που δεν γνωρίζουν
Αποτελεί κοινό μυστικό ότι η αυξανόμενη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 16 ετών γίνεται όλο και μεγαλύτερος «πονοκέφαλος» για γονείς, εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας. Παρότι οι ψηφιακές πλατφόρμες αποτελούν πλέον βασικό μέσο επικοινωνίας και ενημέρωσης, οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τους νεότερους χρήστες είναι πολλαπλοί και συχνά υποτιμώνται. Αυτό που οι ειδικοί παγκοσμίως παρατηρούν είναι ότι τα παιδιά όλο και περισσότερο σταματούν τη διά ζώσης κοινωνικοποίησή τους, το παιχνίδι στον δρόμο ή στην πλατεία και εντρυφούν στις οθόνες. Ένα δεδομένο που σε συνδυασμό με τους σημερινούς ρυθμούς ζωής, όπου συχνά δουλεύουν ατελείωτες ώρες και οι δύο γονείς, έχει ως αποτέλεσμα την ανεξέλεγκτη χρήση των social media και την έκθεση σε μία σειρά από κινδύνους τόσο για την ψυχή όσο και για το σώμα τους.
«Αποτελεί μέγιστο κίνδυνο η έκθεση ενός ανηλίκου σε έναν χώρο που ούτε ο ίδιος γνωρίζει με ποιον μιλάει και τι προθέσεις έχει απέναντί του», σημειώνει σε σχετική ερώτηση της «P» ο κ. Πατσάκης ως μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων, ενώ εξηγεί ότι «ο άνθρωπος αυτός μπορεί ανά πάσα ώρα και στιγμή να έχει απευθείας επικοινωνία με το παιδί αλλά και πρόσβαση στο υλικό που μοιράζεται. Κάτι που με την άνοδο της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα, ενώ δεν πρέπει να λησμονούμε ότι τα φαινόμενα βίας πολλαπλασιάζονται».
Πώς επηρεάζουν την ψυχή και το σώμα
Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά δηλώνει ακόμη ότι «τα κοινωνικά δίκτυα και οι εφαρμογές δεν έχουν σχεδιαστεί για τέτοιον ηλικιακό πληθυσμό. Επομένως, το να αφήνει κανείς τα παιδιά να εκτίθενται σε έναν χώρο που δεν έχει σχεδιαστεί για αυτά αποτελεί από μόνο του πρόβλημα. Και γνωρίζετε, κ. Παπαδόπουλε, ότι δυστυχώς τα κοινωνικά δίκτυα είναι μεγεθυντικοί φακοί των προβλημάτων αυτών».
Ψυχική υγεία: Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι εκεί ελλοχεύουν οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι, καθώς ένα παιδί μπορεί να παρουσιάσει από χαμηλή αυτοεκτίμηση μέχρι και καταθλιπτικά συμπτώματα.
Cyberbullying: Μάστιγα της εποχής μας, καθώς τα παιδιά εκτίθενται σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο αγνώστους που μπορούν από το να τα προσβάλλουν μέχρι να τα απειλήσουν και να τα εκβιάσουν.
Ιδιωτικότητα: Το έχουμε δει να συμβαίνει και να απασχολεί πολλές φορές τις Αρχές. Ένα παιδί μπορεί να πέσει στην παγίδα της κοινοποίησης προσωπικών πληροφοριών, φωτογραφιών ή και βίντεο σε άτομα που θα το εκθέσουν – και όχι μόνο στο διαδίκτυο.
Ακατάλληλο περιεχόμενο: Τα παιδιά σε αυτή την ηλικία συνεχίζουν να ανακαλύπτουν πράγματα και οι αναζητήσεις αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε σεξουαλικό ή βίαιο περιεχόμενο.
Εθισμός: Η σπατάλη υπερβολικού χρόνου μπροστά σε οθόνες μπορεί να επηρεάσει τον καθημερινότητα του παιδιού, από τον ύπνο και το σχολείο μέχρι τη φυσική δραστηριότητα – άσκηση.
