Η ομάδα Dulcinea, από τις 16 Απριλίου και για λίγες παραστάσεις, παρουσιάζει το έργο «Ο θάνατος ενός ηθοποιού», σε σκηνοθεσία της Άννας-Μαρίας Ιακώβου.
Το έργο συνομιλεί με το διήγημα του Άντον Τσέχωφ «Ο θάνατος ενός δημοσίου υπαλλήλου» και μεταφέρει τον πυρήνα του στον σύγχρονο κόσμο, εκεί όπου η κοινωνική απαξίωση και η ενοχή του καλλιτέχνη έχουν πλέον εσωτερικευτεί.
Στο δραματουργικό υλικό της παράστασης ενσωματώνονται επίσης θεατρικές διασκευές των διηγημάτων του Άντον Τσέχωφ «Ο Πιανίστας» και «Στο Νεκροταφείο».
Αντλώντας από τη σκέψη του Theodor W. Adorno, η παράσταση προσεγγίζει την τέχνη ως πεδίο κοινωνικής ενοχής: το «λαμπερό θέαμα» συχνά οικοδομείται πάνω στην ανασφάλεια, την έκθεση και τη ματαιότητα εκείνων που το παράγουν.
Λίγα λόγια για την υπόθεση:
Τι συμβαίνει όταν ο δημόσιος υπάλληλος Ιβάν Ντμίτριτς Τσερβιακόφ φτερνίζεται κατά τη διάρκεια μιας παράστασης πάνω στον υψηλόβαθμο κρατικό υπάλληλο Μπριζάλωφ;
Γιατί ο ηθοποιός που αναζητά τον τάφο του ηθοποιού Μούσκιν μοιάζει τόσο με έναν δημόσιο υπάλληλο;
Και ποιο «σουξέ» παίζει σε κάθε γάμο ο Πιοτρ Ρουμπλιόφ — ο «πιανίστας» του Τσέχωφ;
Ο ηθοποιός δεν πεθαίνει αντικειμενικά. Πεθαίνει όταν η αξία του εξαρτάται ολοκληρωτικά από την έγκριση του Άλλου.
Κι αυτός ο Άλλος, αυτός ο Άλλος…
Έτσι, ένα απλό φτέρνισμα μπορεί να γίνει η αφορμή για έναν θάνατο.
Στο σκηνοθετικό της σημείωμα, η Άννα-Μαρία Ιακώβου θέτει το καίριο ερώτημα: Ποια είναι η αξία της τέχνης την ώρα των πολέμων και των μεγάλων κρίσεων;
«Όσο ακόμη οι καλλιτέχνες/ιδες απαξιώνονται κοινωνικά και θεσμικά, χρειάζεται να ανοίγουμε ξανά και ξανά τη συζήτηση για τη «χρησιμότητα» των ηθοποιών και του θεάτρου.
Μη χρήσιμος, ενδεχομένως, για τον εαυτό του σήμερα, μη χρηστός για τους άλλους χθες, μήπως ο ηθοποιός συνιστά τελικώς τη φιγούρα του ΑΧΡΗΣΤΟΥ μέσα σε κοινωνίες που θεοποιούν τη χρησιμότητα, την αδελφή της, τη χρηστότητα, και την κοινή μητέρα τους, τη ΧΡΗΣΗ»;
Αυτά έγραψε ο Β. Παπαβασιλείου σχεδόν 20 χρόνια πριν στον πρόλογο του βιβλίου «Το παράδοξο με τον ηθοποιό» του Denis Diderot.
Το σημερινό παράδοξο, μου φαίνεται πως είναι η κανονικοποίηση της ελάχιστης αξίας που έχει σήμερα κοινωνικά το θέατρο και οι ηθοποιοί, σε βαθμό που κι αυτοί οι τελευταίοι νιώθουν πια εντελώς ματαιωμένοι.
Τι να μας κάνει και το θέατρο την ώρα των πολέμων, των οικονομικών κρίσεων, των ανισοτήτων και των μεγάλων φόβων;
Οι ηθοποιοί φοβούνται. Οι καλλιτέχνες φοβούνται. Οι δουλειές τους δεν θεωρούνται σημαντικές και ο άνθρωπος τον 21ο αιώνα προσδιορίζεται από το επάγγελμά του.
Κι όμως, οι ηθοποιοί είναι αυτές οι γενναίες, αυτές οι ευαίσθητες, αυτοί οι εύθραυστοι, αυτοί οι δυναμικοί, που επενδύουν τελικά στο συλλογικό φαντασιακό και στην κοινή εμπειρία, παρά τις απογοητεύσεις και τις ματαιώσεις.
Με τον «Θάνατο ενός ηθοποιού» επιχειρούμε μια μικρή αντίσταση απέναντι στη ματαίωση που συχνά συνοδεύει το επάγγελμα του ηθοποιού.
Αντιστεκόμαστε με τον τρόπο του Μπέκετ:
«Προσπάθησε ξανά. Απότυχε ξανά. Απότυχε καλύτερα».
Συντελεστές & Πληροφορίες:
-
Σκηνοθεσία: Άννα-Μαρία Ιακώβου
-
Επί σκηνής: Άννα-Μαρία Ιακώβου, Αλέξανδρος Καλτζίδης, Αλέξανδρος Νικολαΐδης
-
Μουσικός: Χάρης Αναστασιάδης
