Μια σοβαρή παρενέργεια φαρμάκου βρέθηκε στο επίκεντρο μιας υπόθεσης που συγκλόνισε τη Βρετανία. Πρωταγωνιστής ήταν ένας δικηγόρος, ο οποίος υπεξαίρεσε περίπου 600.000 λίρες από ηλικιωμένους πελάτες του και ξόδεψε τα χρήματα σε ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου, υπηρεσίες συνοδών και ακριβά συλλεκτικά αντικείμενα.
Στο δικαστήριο αποκαλύφθηκε ότι η ανεξέλεγκτη, παρορμητική του συμπεριφορά συνδέθηκε με φαρμακευτική αγωγή που λάμβανε για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του Πάρκινσον.
Όπως μετέδωσε το BBC, το δικηγορικό γραφείο του διαχειριζόταν τις οικονομικές υποθέσεις πολλών ηλικιωμένων με άνοια. Οι αρχές εντόπισαν ότι από τους λογαριασμούς τους είχαν κάνει «φτερά» εκατοντάδες χιλιάδες λίρες. Συνολικά 13 άτομα, σχεδόν όλα άνω των 80 ετών, έχασαν περίπου 600.000 λίρες. Μία 87χρονη, που διέμενε σε οίκο ευγηρίας, πέθανε λίγο μετά την υπεξαίρεση, αφήνοντας πίσω της περιουσία που δεν επαρκούσε ούτε για την κηδεία της.
Τα χρήματα είχαν δαπανηθεί σε πορνογραφικές πλατφόρμες, υπηρεσίες συνοδών και αγορές αντίκων. Στη δίκη έγινε σαφές ότι η ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά του δικηγόρου συνέπιπτε με την έναρξη της θεραπείας του με Πραμιπεξόλη, έναν αγωνιστή ντοπαμίνης που χρησιμοποιείται στη θεραπεία του Πάρκινσον.
Η φαρμακευτική αγωγή και οι επιπτώσεις της
Ο Άντριου είχε διαγνωστεί με Πάρκινσον λίγα χρόνια πριν συλληφθεί και είχε ξεκινήσει θεραπεία με Πραμιπεξόλη. Η οικογένειά του ανέφερε ότι το φάρμακο βελτίωσε θεαματικά τα κινητικά του συμπτώματα. Ωστόσο, οι αγωνιστές ντοπαμίνης, που αυξάνουν τη δραστηριότητα της ντοπαμίνης —νευροδιαβιβαστή που σχετίζεται τόσο με την κίνηση όσο και με το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου— είναι γνωστό ότι σε ορισμένους ασθενείς προκαλούν διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων, όπως εθισμό στο σεξ, την πορνογραφία, τα ψώνια ή τον τζόγο.
Μελέτη του 2010 σε περισσότερους από 3.000 ασθενείς έδειξε ότι περίπου ένας στους έξι χρήστες τέτοιων φαρμάκων εμφανίζει τέτοιου είδους συμπεριφορές. Η σύζυγός του, Φράνσις, υποστήριξε ότι ποτέ δεν ενημερώθηκε για αυτούς τους κινδύνους, παρότι παρευρισκόταν σε όλα τα ραντεβού του.
Η κλιμάκωση
Πριν από τη διάγνωση, ο Άντριου χρησιμοποιούσε περιστασιακά ιστοσελίδες με ερωτικό περιεχόμενο. Μετά την έναρξη της αγωγής, μέσα σε έναν χρόνο πραγματοποίησε σχεδόν 500 πληρωμές σε τέτοιες πλατφόρμες.
Ξόδεψε πάνω από 100.000 λίρες σε μία μόνο ιστοσελίδα, περίπου 80.000 λίρες σε υπηρεσίες συνοδών μέσα σε τέσσερις μήνες, ενώ στο κινητό του βρέθηκαν επαφές 90 συνοδών. Παράλληλα, αγόραζε ασταμάτητα αντίκες, στυλό, κεραμικά και συλλεκτικά αντικείμενα, ξοδεύοντας 85.000 λίρες στο eBay σε έξι μήνες.
Το 2015 παραδέχτηκε την ενοχή του για απάτη και καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση. Ο δικαστής αναγνώρισε ότι η φαρμακευτική αγωγή επηρέασε τη συμπεριφορά του, αλλά τόνισε ότι ως δικηγόρος όφειλε να ζητήσει βοήθεια. Ο Άντριου εξέτισε την ποινή του στη φυλακή του Μάντσεστερ.
Τραγικές συνέπειες για την οικογένεια
Η υπόθεση είχε ολέθριες επιπτώσεις. Ο γιος του ζευγαριού, που ήδη αντιμετώπιζε ψυχικά προβλήματα, δεν άντεξε την πίεση μετά τη σύλληψη του πατέρα του και αυτοκτόνησε. Μετά την αποφυλάκισή του, ο Άντριου σταμάτησε απότομα την Πραμιπεξόλη, γεγονός που επιδείνωσε τα συμπτώματα του Πάρκινσον. Το 2020 έθεσε τέλος στη ζωή του.
Ο θάνατός του δεν καταγράφηκε στο σύστημα «Κίτρινης Κάρτας» της MHRA, όπου δηλώνονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων – ούτε και οι επιπτώσεις στις οικογένειες.
Ανησυχίες και ελλείψεις στην ενημέρωση
Τον τελευταίο χρόνο, δεκάδες οικογένειες έχουν αναφέρει παρόμοιες εμπειρίες, υποστηρίζοντας ότι δεν ενημερώθηκαν επαρκώς για τους κινδύνους ή ότι δεν υπήρξε σωστή παρακολούθηση της θεραπείας. Μόνο το περασμένο έτος, οι αγωνιστές ντοπαμίνης συνταγογραφήθηκαν 1,5 εκατομμύριο φορές από γιατρούς στην Αγγλία.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας της Βουλής των Κοινοτήτων, Λέιλα Μοράν, χαρακτήρισε τα ευρήματα «καταστροφικά» και ζήτησε να αναγράφονται ξεκάθαρα στα ενημερωτικά φυλλάδια οι πιθανές διαταραχές ελέγχου παρορμήσεων και τα είδη συμπεριφορών που μπορεί να προκαλέσουν.
Η MHRA δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να αλλάξει τις προειδοποιήσεις, υποστηρίζοντας ότι οι παρενέργειες διαφέρουν από άτομο σε άτομο και δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης λίστα. Η GSK ανέφερε ότι τα φάρμακα έχουν δοκιμαστεί εκτενώς και εγκριθεί διεθνώς, ενώ η εταιρεία που παράγει την Πραμιπεξόλη δεν σχολίασε.
Παρά τις οδηγίες του 2017 που απαιτούν ενημέρωση και τακτική παρακολούθηση των ασθενών και των οικογενειών τους, πολλοί δηλώνουν ότι δεν έλαβαν ποτέ σαφείς προειδοποιήσεις.
Η Φράνσις και η κόρη της αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σπίτι και την κοινότητά τους. «Μου πήραν τη ζωή μου: το σπίτι μου, την κοινότητά μου, αλλά πάνω απ’ όλα τον γιο μου», λέει. «Δεν υπάρχουν λόγια για το πόσο καταστροφικό είναι αυτό».
