Η δήλωση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σχετικά με την πιθανότητα διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία εντός 60 έως 90 ημερών, δεν συνιστά μόνο μια θεσμική πρωτοβουλία.
Αντιθέτως, φανερώνει μια αναγκαστική και επικίνδυνη κίνηση, προϊόν αμερικανικής πίεσης, εσωτερικής πολιτικής αστάθειας και ενός πολέμου που έχει εισέλθει σε μία περίοδο παρατεταμένου αδιεξόδου. Η πολιτική του Ζελένσκι φαίνεται να κλονίζεται, καθώς η κοινωνία δείχνει να έχει φτάσει στα όριά της, ενώ το Κίεβο αντιμετωπίζει προκλήσεις που προέρχονται τόσο από τα ανατολικά μέτωπα όσο και από τις εσωτερικές του δομές.
Συνταγματικά εμπόδια και κρίση θεσμών
Το ουκρανικό Σύνταγμα ορίζει ξεκάθαρα ότι η θητεία του Προέδρου διαρκεί πέντε χρόνια και οι εκλογές επιτρέπονται μόνο σε συνθήκες ειρήνης. Ο στρατιωτικός νόμος απαγορεύει ρητά τη διεξαγωγή εκλογών σε καιρό πολέμου. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε προσπάθεια διεξαγωγής εκλογών τώρα θα απαιτήσει νομικές και πολιτικές «αλχημείες» καθώς και μια πολιτική συναίνεση που αυτή τη στιγμή φαίνεται αδύνατη, δεδομένης της συγκεκριμένης κατάστασης.
Η πραγματικότητα είναι ότι η πολιτική σταθερότητα, την οποία ο Ζελένσκι αξιοποιούσε μέχρι τώρα για να κρατήσει τη χώρα ενωμένη στον πόλεμο, δεν επαρκεί πια. Η πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε συνδυασμό με την εσωτερική πολιτική κρίση, τον σπρώχνει να λάβει αποφάσεις που αμφισβητούν τους ίδιους τους κανόνες του πολέμου.
Αμερικανικές πιέσεις και στρατηγικές ανατροπές
Η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να επιθυμεί εκλογές, όχι τόσο για να ενισχύσει τη θέση της Ουκρανίας, όσο για να εξασφαλίσει έναν συνομιλητή που θα είναι πρόθυμος να συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις ειρήνης με όρους που θα βολεύουν και τη Ρωσία.
Η δήλωση του Ζελένσκι ότι θα προχωρήσει μόνο με διεθνείς εγγυήσεις ασφάλειας, λειτουργεί περισσότερο ως καθυστέρηση παρά ως πραγματική πρόταση. Ο Ουκρανός πρόεδρος προσπαθεί να δείξει πρόθεση συνεργασίας, γνωρίζοντας ωστόσο ότι η υλοποίηση των σχεδίων του είναι σχεδόν αδύνατη χωρίς να κινδυνέψει η σταθερότητα.
Η Ουάσιγκτον δεν αποκρύπτει την επιθυμία της για ταχείες εξελίξεις. Η απάντηση του Κιέβου αποδεικνύεται μια αναγκαστική υποχώρηση που θα μπορούσε επίσης να παγιδεύσει τους συμμάχους του.
Αντίπαλοι και πιθανές εξελίξεις
Η πολιτική σκηνή δεν προετοιμάζεται για τις εκλογές με παραδοσιακούς τρόπους. Η έλλειψη καμπανιών και οργανωτικών δομών σημαίνει ότι οι υποψήφιοι που θα εμφανιστούν θα είναι καθοριστικής σημασίας.
Μια φιγούρα όπως ο Βαλέρι Ζαλούζνι, με δημοτικότητα πάνω από 70%, θα μπορούσε να αποτελέσει τον μόνο υποψήφιο που μπορεί να προσφέρει πραγματική πρόταση αλλαγής. Η πολιτική αναμέτρηση ανάμεσα σε στρατιωτικούς και πολιτικούς θα μπορούσε να επηρεάσει δραστικά την ήδη τεταμένη κατάσταση. Ο Πέτρο Ποροσένκο παραμένει ένας ισχυρός φιλοευρωπαϊκός παράγοντας, αλλά χωρίς δυναμική για αλλαγές, ενώ η Γιούλια Τιμοσένκο φαίνεται να είναι περισσότερο σύμβολο παρά υπολογίσιμος αντίπαλος.
Οι τοπικοί ηγέτες και οι στρατιωτικοί διοικητές μπορούν να ενταχθούν στη διεκδίκηση της εξουσίας, ειδικά αν η κοινωνική κόπωση μετατραπεί σε οργή κατά του καθεστώτος.
Κίνδυνοι και προοπτικές
Η επόμενη εκλογική διαδικασία στην Ουκρανία δεν είναι απλώς μια πρόκληση. Είναι γεμάτη με κινδύνους, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις θα χρειαστεί να αποσπαστούν για την τήρηση της τάξης, ενώ τα εκλογικά κέντρα θα μπορούσαν να γίνουν στόχοι ρωσικών επιθέσεων.
Περίπου το 60% των πολιτών δηλώνει ότι δεν επιθυμεί εκλογές αυτή τη στιγμή, θεωρώντας τες περισσότερο απειλή παρά προτεραιότητα. Αυτό καθιστά τη διεξαγωγή εκλογών επικίνδυνη, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει θεσμική αναταραχή και να ενισχύσει τις κοινωνικές εντάσεις.
Σενάρια για το μέλλον
Με τους παρόντες συσχετισμούς δυνάμεων, μπορεί να προκύψουν τέσσερις πιθανές εξελίξεις:
1. Διεξαγωγή εκλογών με διεθνή επιτήρηση, όπου οι εκλογές θα διεξαχθούν υπό την προστασία της Δύσης και ο Ζελένσκι ενδέχεται να επανεκλεγεί, αν και αποδυναμωμένος.
2. Η υποψηφιότητα Ζαλούζνι, που θα μπορούσε να φέρει αναταραχή και να αλλάξει τα δεδομένα της εξουσίας σε μια ήδη τεταμένη κατάσταση.
3. Αναδίπλωση της διαδικασίας εκλογών, όπου αυξημένη κοινωνική πίεση και πολιτικές αντιδράσεις θα αναγκάσουν τον Ζελένσκι σε υποχώρηση.
4. Η ήττα του Ζελένσκι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μεταβατική περίοδο, με τη Μόσχα να προσπαθεί να εκμεταλλευτεί το κενό ηγεσίας.
Το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας
Για την Ευρώπη, οι εκλογές στην Ουκρανία έχουν κρίσιμη σημασία. Επηρεάζουν την συνοχή της Δύσης και την ικανότητα του Κιέβου να παραμείνει στρατηγικά προσανατολισμένο προς αυτήν. Εάν η Ουκρανία αλλάξει ηγεσία υπό αμερικανική πίεση, αυτό θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη θέση της Ευρώπης στη μεγαλύτερη κρίση ασφαλείας της μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η Ουκρανία βρίσκεται στο κατώφλι μίας νέας εποχής, με τις εκλογές αυτές να μην αποτελούν απλώς μια δημοκρατική διαδικασία, αλλά ένα εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης. Οι κίνδυνοι που προκύπτουν από μια τέτοια κατάσταση δεν περιορίζονται μόνο στο Κίεβο, αλλά απειλούν να ανατρέψουν τη σταθερότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθιστώντας κρίσιμη τη διαχείριση της πολιτικής και στρατηγικής κατάστασης στην περιοχή.
Κατάσταση: Έτοιμο
