Η διάρκεια της ημέρας, μια από τις πιο σταθερές έννοιες της καθημερινότητάς μας, δεν είναι τόσο αμετάβλητη όσο πιστεύουμε. Παρότι για αιώνες θεωρούσαμε δεδομένο ότι μία ημέρα ισούται με 24 ώρες ή 86.400 δευτερόλεπτα, η πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Η Γη δεν περιστρέφεται με απόλυτη ακρίβεια και κάθε ημέρα διαφέρει ελάχιστα από την προηγούμενη. Διαφορές τόσο μικρές που μόνο τα ατομικά ρολόγια μπορούν να καταγράψουν.
Η γη επιβραδύνει
Από τη δεκαετία του 1950, όταν η τεχνολογία επέτρεψε ακριβείς μετρήσεις του λεγόμενου Length of Day (LOD), οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η περιστροφή του πλανήτη παρουσιάζει μικρές αλλά μετρήσιμες διακυμάνσεις. Σε βάθος γεωλογικού χρόνου, αυτές οι διακυμάνσεις δείχνουν μια σαφή τάση: η Γη επιβραδύνει.
Ο βασικός λόγος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τα κεφάλια μας. Πρόκειται για τη Σελήνη. Οι βαρυτικές δυνάμεις που προκαλούν τις παλίρροιες λειτουργούν ταυτόχρονα σαν ένα είδος «φυσικού φρένου». Τα παλιρροϊκά εξογκώματα των ωκεανών δεν ευθυγραμμίζονται τέλεια με τη θέση της Σελήνης, δημιουργώντας τριβές ανάμεσα στο νερό, τον πυθμένα και τις ηπειρωτικές μάζες. Αυτή η τριβή αφαιρεί σταδιακά περιστροφική ενέργεια από τον πλανήτη.
Επιμήκυνση της ημέρας
Το αποτέλεσμα είναι μια εξαιρετικά αργή αλλά σταθερή επιμήκυνση της ημέρας. Σύμφωνα με υπολογισμούς ερευνητών του Πανεπιστημίου του Τορόντο, αν το σύστημα Γης-Σελήνης συνεχίσει να εξελίσσεται με τον ίδιο ρυθμό, η διάρκεια της ημέρας θα μπορούσε κάποτε να φτάσει τις 25 ώρες. Πρόκειται για ένα γεγονός που δεν θα ζήσουν ούτε οι σημερινές ούτε πολλές μελλοντικές γενιές, καθώς οι εκτιμήσεις τοποθετούν αυτή την αλλαγή περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια στο μέλλον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα ρολόγια μας θα χρειαστεί να αλλάξουν σύντομα ή ότι η καθημερινότητα θα επηρεαστεί στο ορατό μέλλον. Αντίθετα, η ανακάλυψη υπενθυμίζει πόσο δυναμικό είναι το πλανητικό μας σύστημα και πόσο στενά συνδεδεμένη είναι η Γη με τον φυσικό της δορυφόρο. Ακόμη και φαινόμενα που θεωρούμε αιώνια – όπως η διάρκεια της ημέρας – υπόκεινται σε αργές, αλλά αδιάκοπες κοσμικές διεργασίες.
Με άλλα λόγια, η Γη δεν «χάνει» χρόνο, απλώς τον… απλώνει, χιλιοστό το χιλιοστό, σε μια διαδικασία που εξελίσσεται αδιάκοπα εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια.
