Ήταν 15 Μαρτίου του 1997 όταν ο ξυλοδαρμός δύο παιδιών ηλικίας μόλις 11 και 12 ετών από αστυνομικούς στην Ελβετία έδωσε την αφορμή για την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας κατά της Αστυνομικής Βαρβαρότητας, με πρωτοβουλία οργανώσεων της χώρας που έλαβε διεθνή στήριξη.
Το μήνυμα όμως που εστάλη δεν στάθηκε αρκετό για να μπει τέλος στην ωμή βία φρουρών της τάξης που συγκλόνισαν τον πλανήτη ξεσηκώνοντας ακόμη και λαϊκές εξεγέρσεις.
«I can’t breathe»
Τον Μάιο του 2020, το σοκαριστικό καρέ που έδειχνε τον αστυνομικό Ντέρεκ Σόβιν να πιέζει με το γόνατο επί εννέα λεπτά τον λαιμό του Τζορτζ Φλόιντ σε δρόμο στη Μινεάπολη προκάλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά κινήματα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο 46χρονος Αφροαμερικανός άφησε την τελευταία του πνοή λέγοντας «δεν μπορώ να αναπνεύσω» και το «I can’t breathe» έγινε σύνθημα αναβιώνοντας το διεθνές ακτιβιστικό κίνημα Black Lives Matter.
Ο Σόβιν καταδικάστηκε για φόνο σε 21 χρόνια κάθειρξη. Δεν ζήτησε ποτέ συγγνώμη στο δικαστήριο.
Το ανατριχιαστικό εκείνο βίντεο έθεσε νέες βάσεις στη δημόσια συζήτηση για τον ρατσισμό και την αστυνομική βία.
Οι «ψυχρές» εκτελέσεις της… ICE
Πεντέμισι χρόνια αργότερα εικόνες από, κατά τραγική ειρωνεία, έναν άλλο δρόμο της ίδιας αμερικανικής πόλης, πυροδοτούν ξανά κύμα οργής για τις δυνάμεις επιβολής του νόμου.
Αυτή τη φορά, στο επίκεντρο βρέθηκαν αρχικά τα βίντεο που κατέγραψαν τις τελευταίες στιγμές της Ρενέ Γκουντ, η οποία σκοτώθηκε από τις σφαίρες πράκτορα της ICE, την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων, ενώ βρισκόταν μέσα στο όχημά της.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υποστήριξαν ότι ο πράκτορας ενήργησε σε αυτοάμυνα, ισχυριζόμενοι ότι η Γκουντ προσπάθησε να τον χτυπήσει με το αυτοκίνητό της, ισχυρισμός που παρά την πληθώρα οπτικού υλικού δεν αποδείχθηκε.
Η υπόθεση δίχασε έντονα και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με παρεμβάσεις που κυμαίνονταν από την πλήρη καταδίκη της δολοφονίας έως τη δικαιολόγηση της ενέργειας του πράκτορα.
Οι ειδικοί εκτίμησαν ότι, παρά τη σοβαρότητα της υπόθεσης, ο κοινωνικός αντίκτυπος της δολοφονίας της Ρενέ Γκουντ δύσκολα θα προσέγγιζε εκείνον της υπόθεσης Φλόιντ, καταγράφοντας πως το κοινό εμφανίζεται ολοένα και πιο αποευαισθητοποιημένο απέναντι σε εικόνες βίας.
Έπεσαν όμως έξω. Ο θάνατος του 37χρονου νοσηλευτή Άλεξ Πρέτι, που σύμφωνα με την οικογένειά του «ήθελε να αλλάξει τον κόσμο», από πράκτορες της ίδιας υπηρεσίας στην Μινεσότα, όταν τον πυροβόλησαν εν ψυχρώ υποστηρίζοντας πως είχε όπλο το οποίο αποδείχθηκε πως του είχαν ήδη πάρει, έγινε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι.
Τα φονικά «λάθη» της ICE, και οι μαζικές συλλήψεις ακόμη και μικρών παιδιών στο όνομα της αντιμεταναστευτικής πολιτικής, έχει εντείνει σε τέτοιο βαθμό την αμφισβήτηση της υπηρεσίας, που ακόμη και οι υπέρμαχοι της οπλοκατοχής αντιδρούν θεωρώντας ότι η κυβέρνηση υπονοεί πως η κατοχή όπλου μπορεί να δικαιολογεί θανατηφόρα βία από το κράτος.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει κάθε λόγο να φοβάται πως η κρίση μπορεί να ξεφύγει πολιτικά, εκτίμηση που ενισχύεται από τις δημοσκοπήσεις οι οποίες καταγράφουν πως το 61% των Αμερικανών θεωρεί ότι η ICE είναι «υπερβολικά σκληρή», ενώ 7 στους 10 που δηλώνουν ανεξάρτητοι και 2 στους 10 Ρεπουμπλικανοί συμμερίζονται αυτή την άποψη.
Κάνοντας μισό βήμα πίσω ο Τραμπ «καρατόμησε» τον επικεφαλής των επιχειρήσεων στη Μινεσότα Γκρέγκορι Μποβίνο, αλλά πολλοί προειδοποιούν πως δεν είναι αρκετό, καθώς ταυτόχρονα στέλνει στη βόρεια πολιτεία για να επαναφέρει την τάξη τον «τσάρο των συνόρων» Τομ Χόμαν.
Πρόκειται για έναν βετεράνο που έχει εφαρμόσει ορισμένες από τις πιο διφορούμενες πολιτικές της ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης για τη μετανάστευση.
Η σπίθα του Ναέλ που έγινε λαίλαπα
Στις 27 Ιουνίου του 2023, ο 17χρονος αλγερινής καταγωγής Γαλλος Ναέλ Μερζούκ έπεσε νεκρός από τη σφαίρα αστυνομικού κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου στη Ναντέρ, ένα προάστιο του Παρισιού.
Το σοκ διαδέχθηκε η οργή που ξεχείλισε όταν άρχισαν να προβάλλονται βίντεο που έδειχναν ότι ο νεαρός ουδέποτε απείλησε τη σωματική ακεραιότητα αστυνομικών, όπως είχαν αρχικά ισχυριστεί.
Λεηλασίες και εμπρησμοί συγκλόνιζαν τα προάστια της γαλλικής πρωτεύουσας επί πολλές ημέρες.
Η γαλλική αστυνομία αποκατέστησε την τάξη εφαρμόζοντας δρακόντεια μέτρα ασφαλείας αλλά η φλόγα δεν έσβησε.
Η κυβέρνηση του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν δεν έχει παρουσιάσει κανένα σχέδιο για τη βελτίωση της κατάστασης στα υποβαθμισμένα προάστια του Παρισιού, των οποίων οι κάτοικοι αισθάνονται αποξενωμένοι και αποκλεισμένοι, ούτε έγιναν προσπάθειες για να περιοριστούν φαινόμενα αστυνομικής βίας.
«Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»
Ο θάνατος μιας 22χρονης Κούρδισσας το Σεπτέμβριο του 2022 λίγο έλειψε να αποβεί ιστορική για το Ιράν. Η Τζίνα Μαχσά Αμινί άφησε την τελευταία της πνοή ενώ βρισκόταν υπό αστυνομική κράτηση, αφού είχε συλληφθεί από την περιβόητη αστυνομία ηθών επειδή δεν φορούσε τη μαντίλα.
Η αντίδραση που ξεκίνησε ως διαμαρτυρία κατά της αστυνομικής βίας και της υποχρεωτικής μαντίλας, εξελίχθηκε γρήγορα σε ένα ευρύ κίνημα εναντίον του πολιτικού συστήματος συνολικά.
Υπό το σύνθημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», πολλοί νέοι συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, καθώς και γυναίκες που εμφανίστηκαν χωρίς τον υποχρεωτικό χιτζάμπ.
Το καθεστώς απάντησε με μαζική καταστολή αφού οι δυνάμεις ασφαλείας δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν πραγματικά πυρά εναντίον διαδηλωτών, χιλιάδες άνθρωποι συνελήφθησαν και πολλοί σκοτώθηκαν.
Διαδηλώσεις αλληλεγγύης για τη Μάχσα Αμινί οργανώθηκαν σε πόλεις σε όλο τον κόσμο όπου μάλιστα σε μια κίνηση συμπαράστασης γυναίκες έκοβαν τα μαλλιά τους.
Δεκάδες νεαροί διαδηλωτές καταδικάστηκαν σε θάνατο μέσω συνοπτικών διαδικασιών. Οι διαμαρτυρίες διήρκεσαν μήνες και αποτέλεσαν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την Ισλαμική Δημοκρατία εδώ και δεκαετίες.
«Αλέξη Ζεις»
Το βράδυ της 6ης Δεκεμβρίου 2008 ο 37χρονος ειδικός φρουρός Επαμεινώνδας Κορκονέας πυροβόλησε και σκότωσε στα Εξάρχεια τον 15χρονο μαθητή Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο.
Οι πρώτες ανακοινώσεις της αστυνομίας που έκαναν λόγο για εξοστρακισμό της σφαίρας σε αντιπαραβολή με μαρτυρίες πως πυροβόλησε κατευθείαν προς την πλευρά των παιδιών φουντώνει ακόμη περισσότερο το κύμα αγανάκτησης που ξεσπά με ολονύχτια πρωτοφανούς έντασης επεισόδια και καταστροφές σε δημόσια κτίρια, τράπεζες, εμπορικά καταστήματα, μνημεία και αυτοκίνητα.
Το αιματηρό περιστατικό και τα επακόλουθά του έλαβαν διεθνείς διαστάσεις και σε πολλές μεγαλουπόλεις του κόσμου διοργανώθηκαν εκδηλώσεις αλληλεγγύης και συμπαράστασης.
Η δίκη διήρκεσε σχεδόν δέκα μήνες και χρειάστηκαν συνολικά 84 συνεδριάσεις για να εκδώσει το δικαστήριο την απόφασή του. Ο Κορκονέας καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη (ψήφοι 4-3) και 15 μήνες φυλάκιση.
Σε νέα προσφυγή το δικαστήριο αναγνώρισε πρότερο σύννομο βίο και ο πρώην ειδικός φρουρός αποφυλακίστηκε μέχρι η υπόθεση να φτάσει στον Άρειο Πάγο που απέρριψε το ελαφρυντικό και τον ξανάστειλε στο κελί.
