Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο πιο συχνός καρκίνος στους άνδρες και η δεύτερη αιτία θανάτου από κακοήθη νόσο, αλλά πολλά δεδομένα για αυτόν δεν είναι ευρέως γνωστά.
της Κατερίνας Παπακωστοπούλου
Υπολογίζεται ότι ετησίως ανιχνεύονται πάνω από 1,9 εκατομμύριο νέα περιστατικά, ενώ τουλάχιστον 360.000 άνδρες χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας του. Η συχνότητα και η θνησιμότητά του, όμως, αυξάνονται διαρκώς με τη γήρανση του πληθυσμού, παρά την πρόοδο στις θεραπείες. Έτσι, έως το 2040 υπολογίζεται ότι θα προσβάλλει ετησίως 2,3 εκατομμύρια άνδρες και θα προκαλεί 740.000 θανάτους.
Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι κάθε χρόνο ανιχνεύονται πάνω από 7.000 περιστατικά, ενώ το 2022 καταγράφηκαν 1.945 θάνατοι. Παρότι όμως ο καρκίνος του προστάτη είναι τόσο συχνός, οι περισσότεροι άνδρες δεν γνωρίζουν ότι δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδιά του.
Ο χειρουργός ουρολόγος δρ Ηρακλής Πούλιας ανέφερε:
«Για να εκδηλωθούν συμπτώματα συνήθως πρέπει να είναι προχωρημένος, δηλαδή να έχει μεγαλώσει αρκετά, ώστε να πιέζει την ουρήθρα. Αυτό κατά κανόνα δεν συμβαίνει από τη μια στιγμή στην άλλη αλλά σε βάθος πολλών ετών, όταν ο καρκίνος δεν είναι επιθετικός. Αν όμως είναι επιθετικός, θα συμβεί πολύ νωρίτερα, ίσως και μέσα σε έναν χρόνο. Για αυτό τον λόγο είναι τόσο σημαντικοί ο προσυμπτωματικός έλεγχος με PSA και η δακτυλική εξέταση από τα 45 έτη και μετά (οι άνδρες με οικογενειακό ιστορικό πρέπει να τον αρχίζουν στα 40 τους χρόνια). Αν ο έλεγχος δείξει κάτι ύποπτο, θα ακολουθήσει πολυπαραμετρική μαγνητική προστάτη και ίσως βιοψία»
Οι άνδρες, όμως, πρέπει να γνωρίζουν ότι η μέτρηση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) στο αίμα δεν είναι τέλεια εξέταση. Η πρωτεΐνη αυτή αυξάνεται και σε καλοήθεις καταστάσεις (προστατίτιδα, καλοήθης υπερπλασία προστάτη), ενώ αποκαλύπτει και όγκους που δεν είναι επιθετικοί και επομένως δεν χρειάζονται θεραπεία.
Ωστόσο μεγάλες μελέτες σε Ευρώπη και ΗΠΑ έχουν δείξει πως όταν γίνεται τακτικά, μπορεί να μειώσει μακροπρόθεσμα κατά τουλάχιστον 20% τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του προστάτη. Οι επιθετικοί όγκοι πάντως που απαιτούν δίχως καθυστέρηση ριζική θεραπεία για να μην απειλήσουν τη ζωή υπολογίζονται στο 15%-30%. Οι υπόλοιποι αναπτύσσονται με πιο αργό ρυθμό. Μάλιστα κάποιοι δεν χρειάζονται καν θεραπεία.
Ο κ. Πούλιας εξηγεί πως:
«Η ενεργός παρακολούθηση είναι ένα πρόγραμμα τακτικών επαναληπτικών ελέγχων, με το οποίο αξιολογείται συστηματικά η κατάσταση του όγκου. Αν τυχόν δούμε ξαφνική αύξηση στα επίπεδα του PSA ή η δακτυλική εξέταση αποκαλύψει κάτι περίεργο στον όγκο, θα γίνει νέα πολυπαραμετρική μαγνητική ή βιοψία για να εξακριβωθεί εάν άλλαξε η βιολογία του όγκου και αναπτύσσεται πιο γρήγορα. Αν όντως συμβαίνει αυτό, σταματάμε την ενεργό παρακολούθηση και προτείνουμε θεραπεία»
Ο ρόλος του καπνίσματος και η έγκαιρη διάγνωση
Μεγάλη ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2023 έδειξε ότι οι άνδρες που εξακολουθούν να καπνίζουν μετά τη διάγνωση της νόσου τους έχουν κατά 42% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με τους μη καπνιστές.
Την έκβαση του καρκίνου του προστάτη επιδεινώνει η παχυσαρκία.
Ο κ.Πούλιας καταλήγει:
«Μπορεί ο καρκίνος του προστάτη να είναι συνήθως αντιμετωπίσιμος και να έχει καλή πρόγνωση, αλλά η έγκαιρη διάγνωση έχει και σε αυτή τη μορφή καρκίνου ζωτική σημασία. Το ίδιο και ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής που θωρακίζουν την υγεία. Ο τακτικός έλεγχος με PSA, παρά τις ατέλειές του, μπορεί να σώσει ζωές. Το ίδιο και η πρόληψη ή θεραπεία της παχυσαρκίας και η διακοπή του καπνίσματος»
