Η σταδιακή μετατροπή του ιδιωτικού χρέους σε καθοριστικό παράγοντα συστημικής πίεσης ωθεί την κυβέρνηση σε ένα πακέτο έξι παρεμβάσεων που φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει το σοβαρό αυτό πρόβλημα που απειλεί την σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και τις προοπτικές της οικονομίας γενικότερα . Πίσω από τις τεχνικές διατυπώσεις και τα νούμερα, η εικόνα είναι απλή. Χωρίς ορθολογική διαχείριση, η επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων μπορεί να συρρικνώσει την κατανάλωση, να παγώσει επενδύσεις και να επιβαρύνει το τραπεζικό σύστημα με αρνητικές συνέπειες για όλους. Να σημειωθεί ότι το ιδιωτικό χρέος διαμορφώνεται στα 225 δισ. ευρώ.
Προστασία 1ης κατοικίας
Η πρώτη κίνηση στο σχέδιο είναι η ενίσχυση της προστασίας της πρώτης κατοικίας. Το αφήγημα του «κανένας άστεγος» δεν περιορίζεται σε επικοινωνιακό σλόγκαν: στο επίκεντρο μπαίνουν ρυθμίσεις που στοχεύουν στη διαφύλαξη της στέγης ευάλωτων νοικοκυριών και στην αποτροπή αλυσιδωτών πτωχεύσεων. Η κυβέρνηση σχεδιάζει ρεαλιστικά σχήματα επαναμίσθωσης και στοχευμένη στήριξη, ώστε να περιοριστούν οι εξώσεις χωρίς να καταστεί ανυπόφορη η διαχείριση για τους πιστωτές.
Ψηφιοποίηση και κεντρική αποθήκευση
Δεύτερο, η ψηφιοποίηση και η κεντρική αποθήκευση δεδομένων για το χρέος υπόσχονται να φέρουν τάξη σε ένα αποσπασματικό μέχρι σήμερα πλαίσιο. Το Πληροφοριακό Σύστημα Αξιολόγησης θα συγκεντρώνει στοιχεία για φυσικά και νομικά πρόσωπα, επιτρέποντας έγκαιρη διάγνωση και στοχευμένες παρεμβάσεις. Η σκοπιμότητα είναι διπλή: να μειωθεί ο χρόνος αντίδρασης και να βελτιωθεί η ποιότητα των αποφάσεων δανεισμού και ρύθμισης.
Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους
Σημαντική τρίτη παρέμβαση αποτελεί το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, με ρόλο-ομπρέλα της εποπτικής αρχής. Η συγκέντρωση στοιχείων από τράπεζες, servicers και άλλους φορείς θα δημιουργήσει ένα συνεκτικό αποτύπωμα της έκθεσης της οικονομίας σε μη εξυπηρετούμενες οφειλές. Η πρόκληση εδώ είναι να εξασφαλιστεί η προστασία προσωπικών δεδομένων και να αποφευχθεί η στιγματοποίηση των δανειοληπτών, αλλά χωρίς αυτά τα εργαλεία, η πολιτική αντιμετώπισης θα παραμείνει τυφλή.
Αναβάθμιση εξωδικαστικού και ρυθμίσεων
Τέταρτη παρέμβαση είναι η αναβάθμιση του εξωδικαστικού μηχανισμού και των ρυθμίσεων «δεύτερης ευκαιρίας». Η επιτάχυνση των διαδικασιών, η απλούστευση των ηλεκτρονικών πλατφορμών και η εκπαίδευση των συμβούλων που μεσολαβούν θα δώσουν πρακτικές λύσεις σε χιλιάδες περιπτώσεις. Στόχος δεν είναι μόνο η απαλλαγή από οφειλές· είναι η επανένταξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων στην παραγωγική δραστηριότητα, με βιώσιμους όρους.
Ενίσχυση της ρευστότητας
Πέμπτο πυλώνα σχηματίζει η αναδιάρθρωση της κεφαλαιαγοράς και η ενίσχυση της ρευστότητας εκτός τραπεζικού συστήματος. Η ιδέα είναι ξεκάθαρη. Η ελληνική οικονομία δεν μπορεί να παραμείνει αποκλειστικά εξαρτώμενη από τραπεζικά δάνεια. Με νομοθετικές παρεμβάσεις, βελτίωση των κανόνων διαφάνειας και ψηφιακή ενίσχυση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, επιδιώκεται η προσέλκυση επενδυτών και η ανάπτυξη προϊόντων που μοιράζουν τον κίνδυνο και μειώνουν τη στρατηγική μονομέρεια.
Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων
Η έκτη και πιο επίμαχη παρέμβαση αφορά τον σχηματισμό ενός Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Η πρόταση προβλέπει την αγορά κύριας κατοικίας από ευάλωτους οφειλέτες, την παραχώρηση μίσθωσης πίσω στον ιδιοκτήτη και τη δυνατότητα επαναγοράς στο μέλλον. Πρόκειται για λύση που συγκεντρώνει κοινωνική στόχευση, αλλά και τεχνικές δυσκολίες: τιμή αγοράς, χρηματοδότηση του φορέα, διαχείριση αποθεμάτων και κίνδυνοι αγοράς ακινήτων είναι ζητήματα που θα δοκιμάσουν την εφαρμοστικότητα του μέτρου.
Το συνολικό πακέτο φέρει το στίγμα του επείγοντος, καθώς το ιδιωτικό ληξιπρόθεσμο χρέος έχει φτάσει σε επίπεδα που καθιστούν μη απειλητική μόνο την ατομική οικονομία, αλλά και τη μακροοικονομική σταθερότητα. Η πολιτική σημασία του σχεδίου δεν εξαντλείται στην τεχνική λύση: απαιτεί πολιτικό σθένος, διαφάνεια και συνεργασία δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Χωρίς αυτά, ακόμη και καλά εργαλεία μπορεί να μείνουν στα χαρτιά.
Η ώρα της υλοποίησης θα δείξει αν το πακέτο θα λειτουργήσει ως αναστολέας κινδύνου ή ως προσωρινή ανακούφιση που θα αφήσει υποβόσκουσες αδυναμίες. Για να υπάρχει πραγματικό αντίκτυπο, οι παρεμβάσεις πρέπει να συνδυαστούν με προστασία κοινωνικών δικαιωμάτων, τεχνολογικά εργαλεία, αποτελεσματική εποπτεία και οικονομικοί μηχανισμοί που μετατρέπουν το πρόβλημα σε ευκαιρία αναδιάρθρωσης .
