Η σύγκρουση στο Ιράν, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου του 2026 μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με στόχο τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα της Τεχεράνης, δημιουργεί σοβαρές γεωπολιτικές αναταράξεις με παγκόσμιες επιπτώσεις. Αν και η προσοχή στρέφεται κυρίως στη Μέση Ανατολή, ένας από τους μεγάλους στρατηγικούς παρατηρητές της κρίσης είναι η Κίνα, η οποία βλέπει τα συμφέροντά της να επηρεάζονται άμεσα από την εξέλιξη του πολέμου.
- του δρα Αντώνη Στ. Στυλιανού
Η σημαντικότερη διάσταση αφορά την ενέργεια. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής. Περίπου το 37% του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς την κινεζική αγορά. Η προσωρινή παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στο συγκεκριμένο στρατηγικό πέρασμα δημιουργεί ανησυχία στο Πεκίνο, καθώς ενδέχεται να διαταράξει τόσο την ενεργειακή του ασφάλεια όσο και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παρά τη στρατηγική συνεργασία με το Ιράν, η στάση της Κίνας παραμένει ιδιαίτερα προσεκτική. Οι δύο χώρες υπέγραψαν το 2021 μια συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας διάρκειας 25 ετών, η οποία προέβλεπε κινεζικές επενδύσεις ύψους 400 δισ. δολαρίων με αντάλλαγμα τη σταθερή προμήθεια ιρανικού πετρελαίου. Ωστόσο, στην πράξη η σχέση αυτή είναι περισσότερο συναλλακτική παρά συμμαχική. Η Κίνα αγοράζει σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου (περίπου 1,38 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως το 2025), αλλά η ενεργειακή της εξάρτηση από τα αραβικά κράτη του Κόλπου είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Περίπου το 50% των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου προέρχεται από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και άλλα κράτη της περιοχής. Αυτό σημαίνει ότι το Πεκίνο δεν μπορεί να ταυτιστεί πλήρως με την Τεχεράνη χωρίς να διακινδυνεύσει τις σχέσεις του με τους βασικούς ενεργειακούς του εταίρους στον αραβικό κόσμο. Για τον λόγο αυτόν η κινεζική διπλωματία περιορίζεται σε εκκλήσεις για αποκλιμάκωση και κατάπαυση του πυρός. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας έχει καταδικάσει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, ωστόσο το Πεκίνο αποφεύγει να εμπλακεί ενεργά στη σύγκρουση. Η επιλογή αυτή αντανακλά μια ευρύτερη στρατηγική, αφού η Κίνα επιδιώκει να εμφανίζεται ως δύναμη σταθερότητας και όχι ως στρατιωτικός παίκτης σε περιφερειακές συγκρούσεις.
Παράλληλα, υπάρχουν και στρατιωτικοί λόγοι που περιορίζουν τη διάθεση εμπλοκής. Η Κίνα έχει εξαγάγει οπλικά συστήματα στο Ιράν, κυρίως αντιαεροπορικά συστήματα και drones προηγούμενων γενεών. Ωστόσο, η μέχρι στιγμής απόδοσή τους στον πόλεμο δεν φαίνεται να έχει επηρεάσει τις επιχειρήσεις των δυτικών και ισραηλινών δυνάμεων. Μια βαθύτερη κινεζική εμπλοκή θα μπορούσε να εκθέσει αδυναμίες της κινεζικής στρατιωτικής τεχνολογίας και να πλήξει τη φήμη της ως προμηθευτή όπλων. Επιπλέον, οι στρατηγικές προτεραιότητες της Κίνας βρίσκονται πιο κοντά στα σύνορά της, κυρίως στο ζήτημα της Ταϊβάν. Το Πεκίνο δεν επιθυμεί να αποσπάσει πόρους και προσοχή από την περιοχή της Ασίας για μια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή που δεν αποτελεί άμεση προτεραιότητα.
Τελικά, η κινεζική στρατηγική απέναντι στον πόλεμο στο Ιράν χαρακτηρίζεται από προσεκτική ισορροπία. Η Κίνα επιδιώκει να διασφαλίσει τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών, να διατηρήσει τις σχέσεις της τόσο με το Ιράν όσο και με τα αραβικά κράτη και ταυτόχρονα να αποφύγει μια σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε έναν κόσμο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, το Πεκίνο φαίνεται να επιλέγει τη στρατηγική της υπομονής και της επιλεκτικής εμπλοκής.
