Ένα μυστηριώδες δεκάγωνο γιγαντιαίων διαστάσεων ανακάλυψαν οι επιστήμονες στα νέφη γύρω από τον νότιο πόλο του Κρόνου, σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η πρωτοφανής δομή διαθέτει δέκα πλευρές και έρχεται να προστεθεί στο παράξενο εξάγωνο που παρατηρείται εδώ και δεκαετίες στον βόρειο πόλο του πλανήτη.

Διπλάσιο σε μέγεθος από το εξάγωνο του βορρά

Το διάσημο εξάγωνο του Κρόνου έχει πλάτος περίπου 32.000 χιλιόμετρα. Ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1988, όταν οι επιστήμονες μελέτησαν δεδομένα από τις διελεύσεις των διαστημοπλοίων Voyager της NASA το 1980 και το 1981.

Παρά τις παρατηρήσεις δεκαετιών, καμία αντίστοιχη πολυγωνική δομή δεν είχε εντοπιστεί σε άλλο σημείο του πλανήτη — μέχρι σήμερα.

Το δεκάγωνο του νότιου πόλου είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς το πλάτος του φτάνει περίπου τα 67.820 χιλιόμετρα. Καθεμία από τις δέκα πλευρές του έχει μήκος περίπου 10.425 μίλια ή 16.782 χιλιόμετρα.

«Πρόκειται για ένα πολύ ασυνήθιστο ατμοσφαιρικό φαινόμενο, το οποίο μας βοηθά να βελτιώσουμε γενικότερα την κατανόησή μας για τη μετεωρολογία», ανέφερε ο επικεφαλής της μελέτης, Αγκουστίν Σάντσεθ-Λαβέγκα, πλανητικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Χώρας των Βάσκων, στο Μπιλμπάο.

Όπως εξήγησε, η ανακάλυψη δείχνει ότι το εξάγωνο του βόρειου πόλου δεν αποτελεί ένα μοναδικό και απομονωμένο χαρακτηριστικό, όπως πίστευαν έως τώρα οι ερευνητές.

Το Hubble αποκάλυψε το δεκάγωνο

Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες εξέτασαν πρόσφατες εικόνες του Κρόνου που κατέγραψε το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble.

Λόγω της κλίσης του άξονα του Κρόνου, το νότιο ημισφαίριό του δεν ήταν ορατό από τη Γη κατά την περίοδο 2012-2023. Όταν οι εικόνες του Hubble έδωσαν ξανά ορατότητα στην περιοχή το 2023, οι επιστήμονες αντίκρισαν για πρώτη φορά τον δεκάπλευρο σχηματισμό.

«Ήταν σίγουρα μια έκπληξη», παραδέχθηκε ο Σάντσεθ-Λαβέγκα.

Από τότε που είχε ανακαλυφθεί το βόρειο εξάγωνο, ο ίδιος και οι συνεργάτες του εξέταζαν συστηματικά εικόνες του νότιου πόλου αναζητώντας έναν αντίστοιχο πολυγωνικό σχηματισμό. Στις προηγούμενες παρατηρήσεις, όμως, δεν υπήρχε κανένα ίχνος του.

Το γιγάντιο δεκάγωνο κινείται με αργό ρυθμό γύρω από τον νότιο πόλο του Κρόνου. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, χρειάζεται περίπου 800 ημέρες για να ολοκληρώσει μία πλήρη περιστροφή.

Πώς σχηματίστηκε η δεκάπλευρη δομή

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το εξάγωνο του βόρειου πόλου πιθανότατα δημιουργείται από ένα ατμοσφαιρικό ρεύμα που κινείται ανατολικά, ακολουθώντας καμπύλη τροχιά κοντά στον πόλο.

Μικρές διαταραχές, οι οποίες προκαλούνται από την αλληλεπίδρασή του με άλλα ατμοσφαιρικά ρεύματα, κάνουν την πορεία του να κυματίζει μέχρι να σχηματίσει το χαρακτηριστικό εξάγωνο.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν αντίστοιχες προσομοιώσεις σε υπολογιστή, αναπαριστώντας ρεύματα σε ρηχά νερά. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι το νότιο δεκάγωνο μπορεί να δημιουργήθηκε από έναν κυματισμό που περιπλανιέται και τελικά παγιδεύεται μέσα σε καμπύλο ατμοσφαιρικό ρεύμα.

Η φωτεινότητα αποκαλύπτει ότι ακόμη μεταβάλλεται

Οι πλευρές και οι κορυφές του βόρειου εξαγώνου διατηρούν εδώ και δεκαετίες περίπου την ίδια σκοτεινή όψη.

Αντίθετα, στα διαφορετικά σημεία του δεκαγώνου παρατηρούνται σημαντικές διαφορές στη φωτεινότητα. Το χαρακτηριστικό αυτό ενδέχεται να δείχνει ότι η νέα δομή δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί και εξακολουθεί να εξελίσσεται.

Θα σταθεροποιηθεί ή θα εξαφανιστεί;

Το μεγάλο ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι επιστήμονες είναι εάν το δεκάγωνο θα αντέξει στον χρόνο ή θα διαλυθεί. «Πρέπει να κατανοήσουμε πώς εξελίσσεται το δεκάγωνο, εάν δηλαδή τα επόμενα χρόνια θα γίνει ασταθές και θα διαλυθεί ή, αντίθετα, θα αποκτήσει μεγαλύτερη σταθερότητα και αντοχή καθώς αυξάνεται η ηλιακή ακτινοβολία», εξήγησε ο Σάντσεθ-Λαβέγκα.

Η ηλιακή ακτινοβολία αναμένεται να φτάσει στο μέγιστο επίπεδό της στο συγκεκριμένο γεωγραφικό πλάτος, περίπου 60 μοίρες νότια, το 2032.

Οι επόμενες έρευνες

Οι επιστήμονες θέλουν να χαρτογραφήσουν λεπτομερέστερα την τρισδιάστατη δομή των νεφών και των νεφωμάτων, καθώς και τους ανέμους και τις θερμοκρασίες που συνδέονται με το φαινόμενο.

Τα νέα δεδομένα θα τους επιτρέψουν να αναπτύξουν πιο προηγμένα μοντέλα για τον τρόπο σχηματισμού του.

Ο Κρόνος φαίνεται, επομένως, να διαθέτει δύο τεράστιες πολυγωνικές ατμοσφαιρικές δομές: ένα εξάγωνο στον βόρειο πόλο και ένα ακόμη μεγαλύτερο δεκάγωνο στον νότιο.

Η ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς δημιουργούνται, μεταβάλλονται και διατηρούνται τα γιγάντια ατμοσφαιρικά ρεύματα στους πλανήτες.