Η Eurostat δημοσίευσε δύο μεγάλα πακέτα στοιχείων για την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας:
α) το εργατικό κόστος ανά ώρα για το β΄ τρίμηνο του 2025 και
β) τους μέσους ετήσιους μισθούς πλήρους απασχόλησης για το 2024.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Τα δύο αυτά δεδομένα, όταν μπουν δίπλα-δίπλα, δίνουν μια εικόνα που για την Ελλάδα είναι παράδοξη μεν, απολύτως εξηγήσιμη δε:
- Οι μισθοί σήμερα είναι από τους ταχύτερα αυξανόμενους στην ΕΕ.
- Αλλά, παρ’ όλα αυτά, η χώρα παραμένει στην προτελευταία θέση σε πραγματικές ετήσιες απολαβές.
Και ο λόγος είναι ξεκάθαρος: η Ελλάδα “κουβαλάει” ακόμη το βάρος της μνημονιακής περιόδου 2010–2018, όταν οι μισθοί πάγωσαν, μειώθηκαν και η χώρα δεν μπορούσε να κάνει αυξήσεις λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών.
Αυτή η περίοδος ακραίας προσαρμογής εξηγεί γιατί ξεκινήσαμε από πολύ χαμηλά σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα στους μισθούς σε σχέση με την Ευρώπη
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα είναι:
- 17.954 ευρώ,
ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ είναι:
- 39.808 ευρώ.
Η χώρα βρίσκεται δεύτερη από το τέλος, πάνω μόνο από τη Βουλγαρία.
Για να γίνει ακόμη πιο καθαρό πόσο μεγάλη είναι η απόσταση:
- Λουξεμβούργο: 82.969 €
- Δανία: 71.565 €
- Ιρλανδία: 61.051 €
- Γερμανία: 53.791 €
- Ισπανία: 33.700 €
- Κύπρος: 27.611 €
Η Ελλάδα απέχει σχεδόν 22.000 ευρώ από τον μέσο Ευρωπαίο εργαζόμενο.
Γιατί συμβαίνει αυτό — ο ρόλος των Μνημονίων
Η βαθιά πτώση και στασιμότητα των μισθών στην Ελλάδα δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο.
Οφείλεται κυρίως στο ότι την περίοδο 2010–2018, λόγω των Μνημονίων:
- επιβλήθηκαν διαδοχικές μειώσεις σε βασικούς και κατώτατους μισθούς,
- καταργήθηκαν επιδόματα,
- “πάγωσαν” οποιεσδήποτε αυξήσεις,
- η συλλογική διαπραγμάτευση περιορίστηκε δραστικά.
Την ίδια ώρα, οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ συνέχιζαν κανονικά τις αυξήσεις αποδοχών.
Έτσι η ψαλίδα άνοιξε.
Γι’ αυτό ακόμη κι αν σήμερα η Ελλάδα αυξάνει τους μισθούς πιο γρήγορα από σχεδόν όλους, χρειάζεται χρόνια σταθερής σύγκλισης για να καλυφθεί η απόσταση.
Το εργατικό κόστος στην Ελλάδα “τρέχει” πολύ πιο γρήγορα από την ΕΕ
Στο β΄ τρίμηνο του 2025, το ωριαίο κόστος εργασίας στην Ελλάδα αυξήθηκε:
- +9,7% συνολικά
- +10,1% στους μισθούς
- +7,9% στο μη μισθολογικό κόστος
την ώρα που:
- η Ευρωζώνη είχε αύξηση 3,6%,
- η ΕΕ συνολικά είχε 4,0%.
Με λίγα λόγια: τρέχουμε με τον διπλάσιο έως τριπλάσιο ρυθμό από την Ευρώπη.
Σε ποιους κλάδους ανεβαίνει πιο πολύ το κόστος εργασίας
Η Ελλάδα καταγράφει εντυπωσιακές αυξήσεις σε όλους τους βασικούς κλάδους:
- Βιομηχανία
- Σύνολο: +11,1%
- Μισθοί: +11,2%
- Μη μισθολογικό: +10,7%
- Κατασκευές
- Σύνολο: +11,8%
- Μισθοί: +8,1%
- Μη μισθολογικό κόστος: +24,5%
(δηλαδή εκρήγνυση του κόστους εκτός μισθού)
- Υπηρεσίες
- Σύνολο: +9,9%
- Μισθοί: +10,8%
- Δημόσιος τομέας – κυρίως μη επιχειρηματική οικονομία
- Σύνολο: +8,6%
- Μισθοί: +9,0%
Μετά από χρόνια παγώματος, και ο ευρύτερος δημόσιος τομέας παρουσιάζει μεγάλη άνοδο.
Τι σημαίνουν όλα αυτά — Τα καλά νέα
✔ Οι μισθοί στην Ελλάδα ανεβαίνουν επιτέλους
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι αποδοχές ανεβαίνουν με τόσο έντονο ρυθμό.
✔ Υπάρχει σταδιακή σύγκλιση με την ΕΕ
Η Ελλάδα προσπαθεί να κλείσει το τεράστιο κενό που δημιουργήθηκε τα μνημονιακά χρόνια.
✔ Αυξάνεται το διαθέσιμο εισόδημα
Και αυτό τροφοδοτεί την κατανάλωση και την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα.
Αλλά υπάρχουν και δύσκολα σημεία
❗ Το κόστος εργασίας αυξάνεται πιο γρήγορα από την παραγωγικότητα
Αν δεν αυξηθεί και η παραγωγικότητα, οι επιχειρήσεις θα πιεστούν.
❗ Μεγάλο μέρος των αυξήσεων αφορά μη μισθολογικό κόστος
Ειδικά στις κατασκευές, το κόστος εκτός μισθών εκτοξεύεται.
❗ Υπάρχει κίνδυνος μετακύλισης σε τιμές
Αυξημένο εργατικό κόστος → πιθανή άνοδος πληθωρισμού.
❗ Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει πολύ χαμηλούς μισθούς
Οι αυξήσεις είναι γρήγορες, αλλά ξεκινάμε από πολύ χαμηλή βάση λόγω της μνημονιακής περιόδου.
Πού βρίσκεται η Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες χώρες στην αύξηση του κόστους εργασίας
Το γράφημα δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται:
- πάνω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο,
- σε υψηλότερη θέση από μεγάλες οικονομίες όπως Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία,
- και κοντά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που επίσης τρέχουν με γρήγορους ρυθμούς.
Το αποτύπωμα
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε μια μεταβατική φάση σύγκλισης.
Οι μισθοί ανεβαίνουν έντονα, το εργατικό κόστος αυξάνεται, αλλά:
- κουβαλάμε ακόμη τις συνέπειες της σκληρής μνημονιακής δεκαετίας,
- ξεκινάμε από πολύ χαμηλές αμοιβές,
- και η οικονομία πρέπει να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της.
Με απλά λόγια:
Η Ελλάδα ανεβάζει ταχύτητα στους μισθούς, αλλά έχει μπροστά της μεγάλη απόσταση για να φτάσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο — μια απόσταση που δημιουργήθηκε τα χρόνια των Μνημονίων και που τώρα προσπαθούμε να καλύψουμε.
