Η παγκόσμια αγορά diesel περνά σε νέα φάση έντασης, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να καταγράφουν ιστορικό υψηλό στις τιμές και τις πιέσεις στην προσφορά να εντείνονται ενόψει της φθινοπωρινής και χειμερινής ζήτησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της GasBuddy, η μέση τιμή του diesel στις ΗΠΑ έφθασε την Πέμπτη τα 5,820 δολάρια ανά γαλόνι, ξεπερνώντας το προηγούμενο ιστορικό υψηλό των 5,819 δολαρίων που είχε καταγραφεί στις 17 Ιουνίου 2022, μετά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η άνοδος, ωστόσο, δεν φαίνεται να σταματά στο νέο ρεκόρ. Νεότερες μετρήσεις της AAA δείχνουν ότι η μέση τιμή έχει ήδη κινηθεί προς τα 5,85 δολάρια ανά γαλόνι, γεγονός που υπογραμμίζει την ταχύτητα με την οποία μεταδίδεται η πίεση στις λιανικές τιμές.
Δύο κρίσιμα μέτωπα για την προσφορά
Η αγορά diesel δέχεται ταυτόχρονα πιέσεις από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία.
Οι διαταραχές στις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ περιορίζουν την προσφορά πετρελαϊκών προϊόντων από τη Μέση Ανατολή, ενώ οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν επηρεάσει την παραγωγική δυναμικότητα της Ρωσίας. Η Μόσχα, παράλληλα, έχει παρατείνει την απαγόρευση εξαγωγών diesel από παραγωγούς έως τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά στην οποία οι διαθέσιμες ποσότητες περιορίζονται ακριβώς τη στιγμή που η εποχική ζήτηση αρχίζει να αυξάνεται.
Τα περιθώρια διύλισης diesel έχουν ήδη φθάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Το ευρωπαϊκό ICE gasoil crack έφθασε στα 79 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ στις ΗΠΑ το αντίστοιχο περιθώριο κινείται πάνω από τα 100 δολάρια. Πρόκειται για ένδειξη ότι το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η τιμή του αργού πετρελαίου, αλλά η ίδια η διαθεσιμότητα των καυσίμων.
Το πρόβλημα τώρα περνά στην πραγματική οικονομία
Το diesel αποτελεί βασικό καύσιμο για φορτηγά, γεωργικά μηχανήματα, κατασκευές και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Επομένως, η άνοδος της τιμής του μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά στο κόστος μεταφοράς και, τελικά, στις τιμές των προϊόντων.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δυσμενής, καθώς ξεκινά η περίοδος συγκομιδής στις ΗΠΑ, ενώ οι έμποροι αυξάνουν τις μεταφορές για να προετοιμάσουν τα αποθέματα ενόψει της εορταστικής περιόδου. Παράλληλα, η ζήτηση για diesel και πετρέλαιο θέρμανσης αναμένεται να ενισχυθεί καθώς πλησιάζει ο χειμώνας.
Στις ΗΠΑ, τα αποθέματα diesel βρίσκονται ήδη σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, με την κατάσταση να είναι ακόμη πιο πιεστική στην Ανατολική Ακτή. Αυτό περιορίζει τα περιθώρια αντίδρασης των αγορών εάν οι διαταραχές στις διεθνείς ροές συνεχιστούν.
Νέα απειλή για τον πληθωρισμό
Η εκτόξευση του diesel δημιουργεί έναν δεύτερο γύρο πληθωριστικών πιέσεων: από την ενέργεια περνά στις μεταφορές, από εκεί στο κόστος παραγωγής και διανομής και τελικά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Αυτό αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς μια παρατεταμένη άνοδος των καυσίμων μπορεί να δυσκολέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και να περιορίσει τα περιθώρια για μειώσεις επιτοκίων.
Η εικόνα στην αμερικανική αγορά καυσίμων είναι ήδη έντονη και στη βενζίνη. Η εθνική μέση τιμή κινείται πάνω από τα 4,1 δολάρια ανά γαλόνι, αρκετά υψηλότερα από πέρυσι.
Το κρίσιμο ερώτημα, πλέον, είναι αν πρόκειται για ένα προσωρινό σοκ που θα υποχωρήσει όταν αποκατασταθούν οι διεθνείς ροές ή για μια πιο παρατεταμένη έλλειψη διυλισμένων προϊόντων.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης διαθέτει περιορισμένα περιθώρια για να καλύψει ταυτόχρονα τις απώλειες από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Εάν οι διαταραχές συμπέσουν με την εποχική αύξηση της ζήτησης, η πίεση στις τιμές του diesel μπορεί να παραμείνει ιδιαίτερα έντονη τους επόμενους μήνες.
Έτσι, το νέο ρεκόρ στις ΗΠΑ δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη άνοδο στην αντλία. Αποτελεί ένδειξη μιας ευρύτερης παγκόσμιας στενότητας στα καύσιμα, η οποία μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα πληθωρισμό, μεταφορές, κόστος τροφίμων και νομισματική πολιτική.
