Η πρώτη καταδίκη με βάση τον νέο νόμο για την προστασία του μνημείου του Άγνωστου Στρατιώτη είναι πλέον γεγονός.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Το Αυτόφωρο Δικαστήριο καταδίκασε τα 23 μέλη του Ρουβίκωνα σε ποινή φυλάκισης εννέα μηνών με τριετή αναστολή για την πρόσφατη ενέργειά τους μπροστά από το μνημείο στο κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για την πρώτη φορά που το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο εφαρμόζεται στην πράξη, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ψήφισή του, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να μιλήσει για έμπρακτη εφαρμογή του δόγματος “νόμος και τάξη” στα εθνικά σύμβολα.
Οι κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι μόνο για την παραβίαση του νέου νόμου που αφορά την προστασία του μνημείου. Αθωώθηκαν, με σύμφωνη εισαγγελική πρόταση, για τις δύο άλλες κατηγορίες που αντιμετώπιζαν: βία κατά υπαλλήλων και άρνηση δακτυλοσκόπησης. Το δικαστήριο τους αναγνώρισε, επίσης, το ελαφρυντικό των μη ταπεινών αιτίων, αποδεχόμενο ότι η ενέργεια δεν είχε προσωπικό ή υλικό κίνητρο, αλλά πολιτική στόχευση.
Οι ίδιοι, στην απολογία τους, υποστήριξαν ότι προχώρησαν σε μία «ολιγόλεπτη, συμβολική διαμαρτυρία», στο πλαίσιο της δράσης της συλλογικότητας. Όμως, από σήμερα, η Δικαιοσύνη στέλνει σαφές μήνυμα ότι ακόμη και μια σύντομη συμβολική κίνηση δεν μένει αναπάντητη όταν λαμβάνει χώρα πάνω ή μπροστά σε ένα μνημείο με τόσο ισχυρό εθνικό φορτίο.
Η πρώτη εφαρμογή του νέου νόμου
Ο πρόσφατος νόμος για τον Άγνωστο Στρατιώτη ήρθε ως απάντηση σε αλλεπάλληλα περιστατικά βεβήλωσης και προσβολής του μνημείου, που είχε μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε «σκηνικό» για διάφορες παρεμβάσεις, με σπρέι, πανό και εντυπωσιασμούς μπροστά στις κάμερες. Η κυβέρνηση είχε ξεκαθαρίσει από το βήμα της Βουλής ότι το μνημείο δεν είναι «ουδέτερος χώρος», αλλά σύμβολο συλλογικής μνήμης και εθνικής θυσίας, και ότι η προστασία του θα είναι αυστηρή.
Η σημερινή απόφαση του Αυτόφωρου, πέρα από την επιμέρους ποινή, αποτελεί νομικό προηγούμενο: δείχνει ότι ο νόμος δεν ψηφίστηκε απλώς για να στείλει πολιτικό μήνυμα, αλλά ενεργοποιείται στην πράξη. Την ίδια στιγμή, η αναγνώριση του ελαφρυντικού και η αθώωση για τα λοιπά αδικήματα δείχνουν ότι τα δικαστήρια εξακολουθούν να σταθμίζουν προσεκτικά τις συνθήκες κάθε υπόθεσης.
Το μήνυμα προς συλλογικότητες και κοινωνία
Για την κυβέρνηση, η πρώτη αυτή καταδίκη λειτουργεί ως “test case” για τη νέα αντίληψη γύρω από την προστασία των θεσμών και των εθνικών συμβόλων. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η πολιτική διαμαρτυρία είναι θεμιτή, αλλά όχι πάνω στην πλάτη του Άγνωστου Στρατιώτη. Το μνημείο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ουδέτερη σκηνή για θεαματικές παρεμβάσεις, αλλά ως χώρος που απαιτεί σεβασμό, σιωπή και αποχή από κάθε μορφή “ακτιβιστικής” επίδειξης.
Ταυτόχρονα, η απόφαση ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ελευθερία της έκφρασης και τον σεβασμό των εθνικών συμβόλων. Η Δικαιοσύνη, με την πρώτη εφαρμογή του νέου πλαισίου, βάζει τον πήχη: οι συμβολικές ενέργειες δεν εξαιρούνται από τον νόμο όταν αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα της συλλογικής μνήμης.
Σε κάθε περίπτωση, από σήμερα, ο Άγνωστος Στρατιώτης δεν είναι μόνο ένα φορτισμένο μνημείο στο κέντρο της πόλης. Είναι και ο χώρος όπου το δόγμα «νόμος και τάξη» απέκτησε συγκεκριμένο, χειροπιαστό περιεχόμενο – με πρώτο σταθμό την καταδίκη των 23 μελών του Ρουβίκωνα και επόμενο κεφάλαιο όποιο τυχόν επιχειρήσει να δοκιμάσει τα όρια του νέου νόμου.
