Στο διαχρονικό σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ πολλοί ήξεραν. Αλλά είτε συμμετείχαν, είτε δεν μιλούσαν, είτε επέτρεπαν να δρα ένα οικονομικό παρακράτος. Αυτή η νοοτροπία του πελατειακού κράτους, που έχει τις ρίζες της βεβαίως στο απώτερο παρελθόν, φαίνεται πως είναι αδύνατον να ξεριζωθεί στη χώρα μας. Δεν είναι θέμα ποινικής μεταχείρισης. Αλλά πολιτικής βούλησης που καταφανώς έλειπε μέχρι προχθές, που ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού ανέλαβε την ευθύνη για τις αμαρτίες όλων των πρωθυπουργών από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, υποσχέθηκε να «ξαναφτιάξει το κράτος».
Αλλά και οι διάλογοι που περιλαμβάνονται στη δικογραφία για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, πέρα από το όποιο ποινικό τους αποτύπωμα, είναι δηλωτικοί μιας νοοτροπίας που δεν συνάδει με μια σύγχρονη κοινωνία. Είναι μια νοοτροπία που χρησιμοποιεί το ρουσφέτι και τη ρεμούλα ως μέσο προσπορισμού και λαφυραγώγησης του κράτους. Καλλιεργείται, δε, όταν κρατικοί αξιωματούχοι εμφανίζονται πρόθυμοι να εξυπηρετήσουν και να διευθετήσουν κάθε λογής αίτημα. Αλλά και όταν η πολιτική ηγεσία, για ψηφοθηρικούς ή άλλους λόγους, επιτρέπει να διαιωνίζονται τέτοια φαινόμενα. Αυτά που ζούσαμε και μας οδήγησαν στη χρεοκοπία και στην απαξίωση. Και, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν τελείωσαν, τα ξαναζούμε. Η λογική «είναι δικός μας», «θα τον φτιάξω» κ.ο.κ. εκκινεί από μια όψη εντελώς δική μας, που αναδεικνύει τη δομική ασυμβατότητα ανάμεσα στους θεσμούς και τις νοοτροπίες. Για να το πούμε απλά: Δεν έχουμε αποφασίσει, ή τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής κοινωνίας δεν έχει αποφασίσει, αν θέλουμε να ζούμε με τους δημοκρατικούς κανόνες της ισονομίας ή με βάση τους κύκλους και τα δίκτυα εξυπηρετήσεων. Ακροβατούμε ακόμη ανάμεσα σε δύο κόσμους: αυτόν της νομιμότητας και αυτόν των… Μαυρογιαλούρων.
Ας ελπίσουμε τώρα ότι, παράλληλα με τη δουλειά της Δικαιοσύνης, θα μπουν γρήγορα από την κυβέρνηση στον αυτόματο μια σειρά από υπηρεσίες και πέραν του ΟΠΕΚΕΠΕ, όπως οι Πολεοδομίες και τα Τελωνεία. Γιατί η ελληνική Διοίκηση παραμένει δέσμια της «παραδοσιακής εξουσίας». Ένα μέρος της είναι όπως παλιά: ένα μέσο για την εξυπηρέτηση πελατειακών δικτύων. Παραμένει με άλλα λόγια αυτό το τμήμα επίμονα προ-νεωτερικό, σαν να μην έχει καταφέρει να φτάσει καν στο αστικό κράτος, παρότι είμαστε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν θέλουμε να παραμείνουμε όμως στον δρόμο της Ευρώπης, κάτι πρέπει να αλλάξει. Με τομές. Και όχι με μαχαίρια στα κόκκαλα και άλλα τέτοια «ρητορικά χαλίκια». Είναι καλό που η κυβέρνηση είναι τώρα στριμωγμένη. Γιατί θα αναγκαστεί να κάνει κάτι. Μόνο που σε πολλές περιπτώσεις «κάτι κάνει» (και κάνει πολλά) όταν στριμώχνεται, είτε μετά από πυρκαγιές, είτε μετά από πλημμύρες, είτε μετά από αποκάλυψη «σκανδάλων και τραγωδίες τύπου Τεμπών.
του Φώτη Σιούμπουρα
