Ο Αύγουστος του 2026 δεν ήταν απλώς ένας ακόμη πολύ ζεστός μήνας. Τα στοιχεία της ευρωπαϊκής μετεωρολογικής υπηρεσίας Copernicus δείχνουν ότι πέρασε στην ιστορία ως ο θερμότερος μήνας που έχει καταγραφεί ποτέ στον πλανήτη, ενώ την ίδια στιγμή η Ευρώπη έζησε ένα από τα πιο ακραία καλοκαίρια που έχουν καταγραφεί.

Η εικόνα που διαμορφώθηκε τους τελευταίους μήνες ήταν αυτή ενός βόρειου ημισφαιρίου που βρέθηκε αντιμέτωπο με επίμονες και ακραίες θερμοκρασίες. Από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Τόκιο και από τη Ρώμη έως το Νέο Δελχί, η καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων επηρεάστηκε από τη ζέστη, είτε επρόκειτο για εργαζόμενους, διανομείς, παραθεριστές ή ευάλωτους ανθρώπους που προσπαθούσαν να προστατευτούν ακόμη και μέσα στα σπίτια τους.

Η Σαμάνθα Μπέρτζες, επιστήμονας στο ευρωπαϊκό κέντρο μεσοπρόθεσμων μετεωρολογικών προβλέψεων (ECMWF), περιέγραψε τον μήνα με χαρακτηριστικό τρόπο στο μηνιαίο ενημερωτικό δελτίο του Copernicus: «Ο Αύγουστος του 2026 ήταν αξιοσημείωτος μήνας στα χρονικά του παγκόσμιου κλίματος».

Μιλώντας παράλληλα στο Γαλλικό Πρακτορείο, η ίδια προχώρησε σε μια ακόμη πιο εντυπωσιακή εκτίμηση: «Οι άνθρωποι κατά πάσα πιθανότητα δεν είχαν γνωρίσει ποτέ πριν θερμοκρασίες τόσο υψηλές όσο σήμερα τα τελευταία τουλάχιστον 100.000 χρόνια».

Οι αριθμοί πίσω από το νέο ρεκόρ

Τα δεδομένα του Copernicus, τα οποία διαθέτει το ινστιτούτο από το 1940, δείχνουν ότι η μέση θερμοκρασία του αέρα τον Αύγουστο έφτασε τους 16,96° Κελσίου. Πρόκειται για την υψηλότερη μέση θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ σε οποιονδήποτε μήνα του έτους.

Η διαφορά, πάντως, από το προηγούμενο ρεκόρ ήταν οριακή. Ο Ιούλιος του 2023 βρίσκεται στη δεύτερη θέση με 16,95° Κελσίου. Το Copernicus διευκρίνισε στο AFP ότι, εξαιτίας της ελάχιστης δεκαδικής διαφοράς, θεωρεί τους δύο μήνες ουσιαστικά ισόπαλους.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, το διάστημα από τον Ιούνιο έως και τον Αύγουστο ήταν επίσης το θερμότερο που έχει καταγραφεί, ισοφαρίζοντας την αντίστοιχη περίοδο του 2024.

Τα στοιχεία αυτά δημοσιοποιήθηκαν μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της αμερικανικής μετεωρολογικής υπηρεσίας ότι το καλοκαίρι του 2026 ήταν το θερμότερο που έχει καταγραφεί στις ΗΠΑ εδώ και 130 χρόνια.

Οι εκτιμήσεις των επιστημόνων δεν σταματούν, όμως, στα δεδομένα των τελευταίων δεκαετιών. Άλλες κλιματικές βάσεις δεδομένων, που επιτρέπουν την αναδρομή σε πολύ παλαιότερες περιόδους, οδηγούν στην εκτίμηση ότι η σημερινή εποχή είναι πιθανότατα η θερμότερη που έχει γνωρίσει η Γη τα τελευταία 125.000 χρόνια.

Η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με ακραία ζέστη

Η εικόνα στην Ευρώπη ήταν εξίσου ανησυχητική. Το Copernicus διαπίστωσε ότι η δυτική Ευρώπη πέρασε ένα καλοκαίρι που χαρακτηρίστηκε από «αλληλουχία κυμάτων ζέστης πρόωρων, επίμονων και έντονων».

Το αποτέλεσμα ήταν να καταγραφεί το θερμότερο καλοκαίρι στην ιστορία της συγκεκριμένης περιοχής, ξεπερνώντας ακόμη και το καλοκαίρι του 2003.

Τον Αύγουστο, η μέση θερμοκρασία της ατμόσφαιρας στην ευρωπαϊκή ήπειρο έφτασε τους 20,26° Κελσίου. Η τιμή αυτή ήταν κατά 1,10° Κελσίου υψηλότερη από τα επίπεδα της προβιομηχανικής περιόδου.

Σε παγκόσμια κλίμακα, το φετινό καλοκαίρι ήταν το τρίτο θερμότερο που έχει καταγραφεί.

Οι εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες σε Γαλλία, Βρετανία και Βέλγιο ανακοίνωσαν η μία μετά την άλλη ότι κατέγραψαν καλοκαίρι με θερμοκρασίες-ρεκόρ.

Η ακραία ζέστη είχε και ανθρώπινο κόστος. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της πλατφόρμας EuroMomo, μέχρι τα τέλη Αυγούστου είχαν καταγραφεί περισσότεροι από 30.000 «πλεονάζοντες» θάνατοι. Η συγκεκριμένη πλατφόρμα συγκεντρώνει στοιχεία από 23 ευρωπαϊκές χώρες και υγειονομικές αρχές.

«Όσο καίμε άνθρακα, πετρέλαιο και αέριο, τα ρεκόρ θα συνεχίζονται»

Ο επικεφαλής της υπηρεσίας του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, συνέδεσε τα διαδοχικά ρεκόρ θερμοκρασίας με τη συνεχιζόμενη χρήση ορυκτών καυσίμων.

«Όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καίει κολοσσιαίες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και αερίου, η μόλυνση που προκαλείται θα συνεχίζει να υπερθερμαίνει τον πλανήτη μας, και κύματα ακραίας ζέστης θα συνεχίζουν να συντρίβουν απόλυτα ρεκόρ», ανέφερε.

Ο ίδιος υπογράμμισε πως «Οι λύσεις είναι σαφείς», παραπέμποντας στην «ταχύτερη μετάβαση σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας» και στην «προστασία των δασών μας και των ωκεανών».

Και οι ωκεανοί έφτασαν στα όριά τους

Το θερμόμετρο δεν ανέβηκε μόνο στην ξηρά. Σύμφωνα με το Copernicus, οι ωκεανοί βρέθηκαν επίσης αντιμέτωποι με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες.

Η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια των ωκεανών, χωρίς να υπολογίζονται οι δύο πόλοι, έφτασε τον Αύγουστο τους 21,07° Κελσίου. Πρόκειται για την υψηλότερη τιμή που έχει καταγραφεί, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ του Μαρτίου του 2024.

Στην εικόνα αυτή προστίθεται και το Ελ Νίνιο, ένα κυκλικό κλιματικό φαινόμενο που επηρεάζει τις θερμοκρασίες των ωκεανών και μπορεί να προκαλέσει ξηρασίες και πλημμύρες. Οι επιστήμονες φοβούνται ότι η παρουσία του φέτος μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την άνοδο της θερμοκρασίας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια κλιματολογίας στο Imperial College του Λονδίνου, προειδοποίησε ότι η κλιματική αλλαγή «κάνει κάθε επεισόδιο Ελ Νίνιο πιο θεσμό, και όσο συνεχίζουμε να καίμε άνθρακα, πετρέλαιο και αέριο, αυτοί οι μήνες ρεκόρ θα συνεχίσουν να διαδέχονται ο ένας τον άλλον».