Ερευνητές έχουν παρουσιάσει μια καινοτόμο στρατηγική για την πρόληψη της ανάπτυξης καρκίνου του παγκρέατος, προτού καν αυτός εκδηλωθεί, μέσω πειραματικών φαρμάκων που έχουν την ικανότητα να εξαλείφουν μικρές προκαρκινικές αλλοιώσεις στο πάγκρεας.
Μια πρόσφατη προκλινική μελέτη σε ποντίκια αποκάλυψε ότι είναι εφικτό να απομακρυνθούν οι προκαρκινικές βλάβες πριν εξελιχθούν σε όγκους. Συγκεκριμένα, μια πειραματική θεραπεία που εστιάζει στις μικροσκοπικές αυτές αλλοιώσεις αύξησε σχεδόν διπλάσια την επιβίωση των ποντικών με παγκρεατικό αδενοκαρκίνωμα (PDAC) σε σύγκριση με την εφαρμογή της θεραπείας μόνο μετά την εμφάνιση του καρκίνου.
Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, διεξήχθη από επιστήμονες της Ιατρικής Σχολής Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια και του Κέντρου Καρκίνου Abramson της Penn Medicine. Αυτή η μελέτη αποτελεί την πρώτη ένδειξη ότι μια φαρμακευτική παρέμβαση μπορεί να αναστείλει την ανάπτυξη προκαρκινικών βλαβών στο πάγκρεας, προτού αυτές μετατραπούν σε καρκίνο, επισημαίνοντας τη σημασία της προσέγγισης της «αναχαίτισης του καρκίνου».
Ο Ρόμπερτ Βοντερχάιντ, διευθυντής του Κέντρου Καρκίνου Abramson, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η αναχαίτιση του καρκίνου θα αποτελέσει την επόμενη σημαντική εξέλιξη στην ογκολογική θεραπεία. «Η κατάσταση του καρκίνου του παγκρέατος παραμένει σοβαρά ενοχλητική, με περιορισμένες επιλογές θεραπείας και χωρίς επιβεβαιωμένες στρατηγικές πρόληψης ή προσυμπτωματικού ελέγχου. Εάν μπορούμε να αναχαιτίσουμε τη νόσο, εντοπίζοντας και καταστρέφοντας τις ανωμαλίες νωρίς, αυτό θα σημάνει μια επαναστατική αλλαγή», δήλωσε.
Η έννοια της «αναχαίτισης του καρκίνου» διαφέρει από τις παραδοσιακές μεθόδους πρόληψης που επικεντρώνονται στην αποτροπή της νόσου. Αντίθετα, η αναχαίτιση επικεντρώνεται στα πρώτα στάδια που οδηγούν σε καρκίνους. Ένα παράδειγμα είναι η κολονοσκόπηση, στην οποία προκαρκινικοί πολύποδες αφαιρούνται προτού εξελιχθούν σε καρκίνο.
Ο Μιν Ταν, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, τόνισε τη σημασία της προληπτικής παρέμβασης: «Η μελέτη μας παρέχει προκλινικά στοιχεία ότι η αναχαίτιση του καρκίνου είναι πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία μετά τη διάγνωση». Η ερευνητική ομάδα εξέφρασε την επιθυμία να αξιολογήσει αυτήν την προσέγγιση σε ανθρώπους στην επόμενη φάση.
Στόχος η μετάλλαξη του γονιδίου KRAS
Στη μελέτη, οι επιστήμονες εξέτασαν δύο πειραματικά φάρμακα που στοχεύουν το γονίδιο KRAS, το οποίο είναι υπεύθυνο για το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος. Το KRAS θεωρείται ένα από τα πιο συχνά μεταλλαγμένα γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο και για χρόνια θεωρούνταν αδύνατο να στοχευθεί φαρμακευτικά. Ο πρώτος αναστολέας του KRAS εγκρίθηκε το 2021 για τον καρκίνο του πνεύμονα, ενώ αυτή τη στιγμή υπάρχουν αρκετές κλινικές δοκιμές για παρόμοιες θεραπείες.
Στη μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα established μοντέλο παγκρεατικού καρκίνου σε ποντίκια με πλήρως λειτουργικό ανοσοποιητικό σύστημα. Τα πειραματικά φάρμακα χορηγήθηκαν αφού είχαν σχηματιστεί ήδη οι προκαρκινικές βλάβες, αλλά πριν από την εμφάνιση των όγκων. Μετά από 10 ημέρες θεραπείας, η μείωση των προκαρκινικών αλλοιώσεων ήταν εντυπωσιακή, υποδεικνύοντας την αποτελεσματικότητα των θεραπειών. Μάλιστα, τα ποντίκια που έλαβαν τη θεραπεία παρουσίασαν σημαντική αύξηση στη διάρκεια ζωής τους σε σύγκριση με εκείνα που δεν την έλαβαν.
Ο Μπεν Στάνγκερ, διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο του Παγκρέατος στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, σημείωσε ότι η μελέτη αυτή ενισχύει την θεωρία ότι οι βλάβες PanIN είναι υποσχόμενοι στόχοι για την αναχαίτιση του καρκίνου, ανοίγοντας το δρόμο για νέες θεραπείες.
Η ερευνητική ομάδα προγραμματίζει πλέον κλινικές δοκιμές με ανθρώπους υψηλού κινδύνου που παρακολουθούνται για παγκρεατικές κύστεις. Εφόσον αυτή η στρατηγική αποδειχθεί αποτελεσματική, μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε άτομα με κληρονομική προδιάθεση για καρκίνο του παγκρέατος ή άλλους ισχυρούς παράγοντες κινδύνου. Στο μέλλον, αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επεκταθεί και σε μεγαλύτερες ομάδες ατόμων με μέτριο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου.
