Η εξάλειψη του μισθολογικού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ισότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρά τη θεσμική πρόοδο των τελευταίων ετών, οι γυναίκες εξακολουθούν να αμείβονται λιγότερο από τους άνδρες, να αντιμετωπίζουν περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης και να υφίστανται μακροχρόνιες συνέπειες στις συντάξεις και στην οικονομική τους ασφάλεια.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Κωνσταντίνου Δαυλού για την εφημερίδα «Political», την κατάσταση αυτή κατέγραψε μελέτη που παρουσιάστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο, με τους ευρωβουλευτές να ζητούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και τη διασφάλιση δίκαιων αμοιβών.
Η εικόνα σήμερα
Όπως καταγράφεται στην έκθεση που εγκρίθηκε με 458 ψήφους υπέρ, 72 κατά και 98 αποχές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι οι γυναίκες αμείβονται και εκτιμώνται λιγότερο, παρά το γεγονός ότι οι γυναίκες επιτυγχάνουν ολοένα και καλύτερες επιδόσεις στην εκπαίδευση σε σύγκριση με τους άνδρες. Το 2023 το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε στο 12%, ενώ σε ορισμένα κράτη-μέλη ξεπερνά το 18%. Το Λουξεμβούργο έχει επιτύχει αναστροφή της εικόνας, με τις γυναίκες να πληρώνονται καλύτερα κατά 1%, ενώ στη χώρα μας το χάσμα ξεπερνά το 13%, ποσοστό που μας κατατάσσει στη 10η θέση στους 27. Παράλληλα, το συνταξιοδοτικό χάσμα φτάνει περίπου το 25%, γεγονός που σημαίνει ότι οι γυναίκες λαμβάνουν σημαντικά χαμηλότερες συντάξεις από τους άνδρες. Έτσι, το 2024 το 16,9% των συνταξιούχων γυναικών βρέθηκε σε κίνδυνο φτώχειας, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από εκείνο των ανδρών.
Το κόστος της ανισότητας
Σύμφωνα με την έκθεση, το κόστος του μισθολογικού χάσματος για την ευρωπαϊκή οικονομία εκτιμάται σε περίπου 390 δισ. ευρώ για το 2023. Η αντιμετώπιση της ανισότητας δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και οικονομικής αποτελεσματικότητας. Η βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, καθώς και η αναβάθμιση των συνθηκών απασχόλησής τους θα μπορούσε να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της έλλειψης δεξιοτήτων και εργατικού δυναμικού, ενισχύοντας παράλληλα την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη στην ΕΕ.
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν το μισθολογικό χάσμα είναι η άνιση κατανομή της μη αμειβόμενης φροντίδας και της οικιακής εργασίας. Περίπου το 28% των γυναικών εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, συχνά όχι από επιλογή αλλά λόγω της έλλειψης επαρκών υπηρεσιών φροντίδας για παιδιά ή συγγενείς.
Πόσες μέρες δεν πληρώνονται οι γυναίκες
Η κατάσταση αυτή έχει σωρευτικές επιπτώσεις. Οι γυναίκες εργάζονται κατά μέσο όρο από 54 έως 67 μέρες τον χρόνο χωρίς αμοιβή σε σύγκριση με τους άνδρες. Αν προστεθεί η μη αμειβόμενη εργασία στο σπίτι -όπως η φροντίδα της οικογένειας, το μαγείρεμα και η οργάνωση της καθημερινότητας- το συνολικό φορτίο αντιστοιχεί σε περισσότερες από οκτώ επιπλέον εβδομάδες εργασίας ετησίως.
Παράλληλα, οι διακοπές στην επαγγελματική πορεία λόγω ευθυνών φροντίδας επιβραδύνουν τη μισθολογική εξέλιξη και μειώνουν τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα των γυναικών. Συχνά αυτές οι περίοδοι απουσίας από την εργασία δεν υπολογίζονται για τη θεμελίωση συντάξεων, παρότι μειώνουν το κόστος για τα δημόσια συστήματα πρόνοιας.
Οι προτάσεις
Οι ευρωβουλευτές προτείνουν μια σειρά μέτρων για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων. Μεταξύ αυτών είναι η εκπόνηση σχεδίου δράσης για την εξάλειψη του μισθολογικού και συνταξιοδοτικού χάσματος, με στοχευμένες παρεμβάσεις σε τομείς όπου εργάζονται κυρίως γυναίκες. Ζητούν επίσης αυξημένες επενδύσεις σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες παιδικής και μακροχρόνιας φροντίδας, ώστε να διευκολυνθεί η πλήρης συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ενίσχυση της γονικής άδειας για τους άνδρες. Τα κράτη-μέλη καλούνται να ενθαρρύνουν τη χρήση της από τους πατέρες και να προχωρήσουν στη θέσπιση επαρκώς αμειβόμενης και μη μεταβιβάσιμης άδειας πατρότητας ώστε να εξισορροπηθεί η κατανομή των ευθυνών φροντίδας μέσα στην οικογένεια.
Μιλώντας αποκλειστικά στην «P», ο ευρωβουλευτής Γιώργος Αυτιάς τόνισε: «Το μισθολογικό χάσμα ανδρών και γυναικών πρέπει να διορθωθεί οπωσδήποτε. Σημαντικό όμως πρόβλημα είναι ότι στην Ευρώπη των 27 μόλις 10 χώρες-μέλη έχουν κατώτατο μισθό, μια θεσμοθετημένη αμοιβή στην οποία ελέγχεται η κατάσταση. Ισότητα επιτυγχάνεται και μέσα από τις συλλογικές συμβάσεις όπου αυτές ισχύουν. Εκεί όμως που υπάρχουν ατομικές συμβάσεις ο κάθε εργοδότης μπορεί να δίνει όποιον μισθό κρίνει εκείνος ή εκείνη. Θα πρέπει με καθολική εφαρμογή στην Ευρώπη να επιβληθεί η ισότητα. Να γίνει μια ευρωπαϊκή οδηγία που να καθορίζει τους σαφείς όρους ισότητας ανδρών και γυναικών. Διαφορετικά θα μιλάμε απλώς θεωρητικά».
