Η παρουσία μικροπλαστικών στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα αποτελεί ένα ολοένα και πιο σημαντικό αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας έρχεται να προσθέσει στοιχεία σχετικά με την παρουσία αυτών των μικροσκοπικών πλαστικών σωματιδίων στους πνεύμονες ανθρώπων.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, μικροπλαστικά ανιχνεύθηκαν συχνότερα και σε μεγαλύτερη ποσότητα σε ασθενείς που είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα, σε σύγκριση με ασθενείς χωρίς κακοήθεια.
Ωστόσο, υπάρχει μια κρίσιμη διευκρίνιση: η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα μικροπλαστικά προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα. Τα αποτελέσματα καταγράφουν μια συσχέτιση και δημιουργούν νέα ερευνητικά ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα εισπνεόμενα πλαστικά σωματίδια μπορεί να αλληλεπιδρούν με το αναπνευστικό σύστημα.
Μικροπλαστικά στους πνεύμονες: Τι βρήκαν οι ερευνητές
Στη μελέτη συμμετείχαν 100 ενήλικες ασθενείς, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε διαγνωστική βρογχοσκόπηση στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:
- 50 ασθενείς είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα.
- 50 ασθενείς δεν παρουσίαζαν κακοήθεια.
Οι ερευνητές συνέλεξαν από όλους δείγματα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος, δηλαδή υλικό που λαμβάνεται από τους αεραγωγούς με τη χρήση φυσιολογικού ορού.
Σε 50 από τους συμμετέχοντες συλλέχθηκαν επιπλέον μικρά δείγματα πνευμονικού ιστού.
Συνολικά εξετάστηκαν 150 δείγματα, αποτελούμενα από 100 δείγματα εκπλύματος και 50 δείγματα πνευμονικού ιστού.
Για την ανίχνευση των μικροπλαστικών χρησιμοποιήθηκε μικροσκοπική ανάλυση, ενώ ορισμένα από τα σωματίδια εξετάστηκαν επιπλέον με φασματοσκοπία micro-Raman, μια μέθοδο που επιτρέπει την αναγνώριση και τον χαρακτηρισμό υλικών.
Μικροπλαστικά εντοπίστηκαν στο 70% των ασθενών
Οι ερευνητές εντόπισαν συνολικά 232 σωματίδια μικροπλαστικών στα δείγματα που εξετάστηκαν.
Τουλάχιστον ένα μικροπλαστικό ανιχνεύθηκε στο 70% των συμμετεχόντων, ενώ παρουσία μικροπλαστικών καταγράφηκε στο 60% του συνόλου των δειγμάτων.
Όταν οι ερευνητές εξέτασαν συνολικά τα δείγματα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος και πνευμονικού ιστού, διαπίστωσαν ότι οι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα παρουσίαζαν συχνότερα μικροπλαστικά και μεγαλύτερο συνολικό φορτίο σε σχέση με την ομάδα χωρίς κακοήθεια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η σχέση αυτή παρέμεινε στατιστικά σημαντική ακόμη και μετά τη συνεκτίμηση παραγόντων όπως η ηλικία, το φύλο και η έκθεση στο κάπνισμα.
Τι σημαίνει αυτό για την υγεία των πνευμόνων;
Τα ευρήματα ενισχύουν την επιστημονική συζήτηση γύρω από το κατά πόσο τα μικροπλαστικά που υπάρχουν στον αέρα μπορούν να εισπνευστούν και να παραμείνουν στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα.
Παράλληλα, όμως, δεν απαντούν στο κρίσιμο ερώτημα σχετικά με το αν τα μικροπλαστικά συμβάλλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι υπάρχουν περισσότερες από μία πιθανές ερμηνείες. Μία από αυτές είναι ότι τα μικροπλαστικά μπορεί να συμμετέχουν σε φλεγμονώδεις ή άλλες βιολογικές διαδικασίες.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι οι πνεύμονες που έχουν ήδη προσβληθεί από κάποια νόσο ενδέχεται να συμπεριφέρονται διαφορετικά ως προς τη συγκράτηση και την απομάκρυνση των εισπνεόμενων σωματιδίων.
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν μπορεί να ξεχωρίσει ποια από αυτές τις εξηγήσεις είναι η σωστή.
Δεν κατανέμονται ομοιόμορφα τα μικροπλαστικά στους πνεύμονες
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα μικροπλαστικά στο αναπνευστικό σύστημα.
Τα δείγματα βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος αντικατοπτρίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τα σωματίδια που βρίσκονται στους αεροχώρους των πνευμόνων, ενώ τα δείγματα ιστού μπορούν να δείξουν την παρουσία σωματιδίων που έχουν ενσωματωθεί στον ίδιο τον πνευμονικό ιστό.
Στους ασθενείς με καρκίνο, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι μεγαλύτερο φορτίο μικροπλαστικών στο βρογχοκυψελιδικό έκπλυμα συνδεόταν με μικρότερο φορτίο στον αντίστοιχο ιστό και το αντίστροφο.
Το αποτέλεσμα αυτό υποδηλώνει ότι τα μικροπλαστικά πιθανώς δεν κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα τμήματα του πνεύμονα.
Ποια μικροπλαστικά εντοπίστηκαν;
Μεταξύ των συχνότερων τύπων πλαστικού που αναγνωρίστηκαν ήταν το πολυπροπυλένιο και το πολυαιθυλένιο.
Πρόκειται για υλικά που χρησιμοποιούνται ευρέως στην καθημερινότητα, μεταξύ άλλων σε συσκευασίες, υφάσματα, οικιακά αντικείμενα και πολλά καταναλωτικά προϊόντα.
Η ευρεία χρήση τους αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι επιστήμονες εξετάζουν όλο και περισσότερο την παρουσία των συγκεκριμένων υλικών στο περιβάλλον και την πιθανή έκθεση του ανθρώπου σε αυτά.
Τι λένε οι ερευνητές για τη σχέση μικροπλαστικών και καρκίνου;
Ο Ηλίας Δημέας, αναφερόμενος στα αποτελέσματα της έρευνας, τόνισε ότι τα ευρήματα δείχνουν πως τα εισπνεόμενα μικροπλαστικά μπορούν να εντοπιστούν στον ανθρώπινο πνεύμονα συχνότερα από ό,τι ενδεχομένως θεωρούσαμε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η μελέτη δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί οι ασθενείς με καρκίνο παρουσίασαν περισσότερα μικροπλαστικά και δεν αποδεικνύει ότι αυτά προκαλούν τη νόσο.
Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η παρουσία ενός περιβαλλοντικού παράγοντα σε μεγαλύτερη συχνότητα μεταξύ ασθενών δεν σημαίνει από μόνη της ότι ο συγκεκριμένος παράγοντας ευθύνεται για την εμφάνιση μιας ασθένειας.
Χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια βιολογική σχέση και, εφόσον υπάρχει, ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός της.
Ποια είναι τα επόμενα βήματα της έρευνας;
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας συνεχίζει την έρευνα, εξετάζοντας λεπτομερέστερα τους διαφορετικούς τύπους πλαστικών που μπορούν να εντοπιστούν στο αναπνευστικό σύστημα.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη εργαστηριακές μελέτες που εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα μικροπλαστικά μπορεί να αλληλεπιδρούν με τα κύτταρα των πνευμόνων.
Επιπλέον, οι ερευνητές αναλύουν δείγματα από ασθενείς με χρόνιες πνευμονικές παθήσεις, προκειμένου να διερευνήσουν αν τα μικροπλαστικά μπορεί να σχετίζονται με διαδικασίες όπως η πνευμονική ίνωση ή η εξέλιξη συγκεκριμένων παθήσεων.
Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής;
Η μελέτη προσθέτει σημαντικά δεδομένα σχετικά με την παρουσία μικροπλαστικών στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα. Ταυτόχρονα, όμως, δεν αποτελεί απόδειξη ότι τα μικροπλαστικά προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα.
Το βασικό εύρημα είναι ότι οι ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα εμφάνισαν συχνότερη παρουσία και μεγαλύτερο φορτίο μικροπλαστικών σε σχέση με τους συμμετέχοντες χωρίς κακοήθεια. Το αν αυτή η διαφορά αποτελεί αιτία, αποτέλεσμα ή μέρος μιας πιο σύνθετης βιολογικής διαδικασίας παραμένει αντικείμενο μελλοντικής έρευνας.
