Ο οικουμενικός Μίκης Θεοδωράκης υπήρξε μία από τις επιδραστικές μορφές του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Μουσικοσυνθέτης, στοχαστής και πολιτικός, σφράγισε με την παρουσία του τη νεότερη ιστορία της χώρας.

Γεννημένος στη Χίο το 1925 από Κρητικό πατέρα και Μικρασιάτισσα μητέρα, έζησε τα παιδικά του χρόνια σε διάφορες πόλεις της περιφέρειας, λόγω των μεταθέσεων του πατέρα του. Η επαφή του με τη μουσική ξεκίνησε από νωρίς, ενώ τα πρώτα του βήματα στη σύνθεση και την ποίηση εκδηλώθηκαν πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1943 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα για σπουδές στο Ωδείο Αθηνών, αναπτύσσοντας παράλληλα έντονη δράση στην Εθνική Αντίσταση.

Διώξεις, εξορίες και οι πρώτες αναγνωρίσεις

Η πολιτική του στάση οδήγησε σε διώξεις και εξορίες στην Ικαρία και τη Μακρόνησο κατά τον Εμφύλιο. Παρά τις κακουχίες, δεν σταμάτησε να συνθέτει. Το 1950 παρουσιάστηκε το πρώτο συμφωνικό του έργο, «Πανηγύρι της Ασή-Γωνιάς», από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Ακολούθησαν σπουδές στο Παρίσι τη δεκαετία του ’50, όπου τιμήθηκε με το βραβείο «Copley» ως ο καλύτερος Ευρωπαίος συνθέτης της χρονιάς το 1959.

Το 1958 μελοποίησε τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για το ελληνικό τραγούδι. Παντρεύοντας τη λαϊκή μουσική με τη μεγάλη ποίηση (Ελύτης, Σεφέρης, Ρίτσος), δημιούργησε εμβληματικά έργα όπως το «Άξιον Εστί», το «Μαουτχάουζεν» και η «Πολιτεία», ενώ υπέγραψε τη μουσική για την ταινία «Ζορμπάς» (1964).

Αντιδικτατορικός αγώνας και πολιτική παρουσία

Μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη ανέλαβε την προεδρία της «Νεολαίας Λαμπράκη» και εκλέχθηκε βουλευτής της ΕΔΑ. Στη Δικτατορία των Συνταγματαρχών φυλακίστηκε, εξορίστηκε και τελικά απελευθερώθηκε το 1970 μετά από διεθνή κατακραυγή. Στο εξωτερικό μετατράπηκε σε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης κατά της χούντας.

Στη Μεταπολίτευση διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας:

  • Διετέλεσε βουλευτής με το ΚΚΕ και τη Νέα Δημοκρατία.

  • Υπηρέτησε ως Υπουργός Επικρατείας στην κυβέρνηση Μητσοτάκη.

  • Πρωτοστάτησε στην προσπάθεια ελληνοτουρκικής φιλίας μαζί με τον Ζουλφί Λιβανελί.

Με ένα ογκώδες έργο που περιλαμβάνει πάνω από 1.000 τραγούδια, συμφωνικά έργα, όπερες και μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Μίκης Θεοδωράκης έφυγε από τη ζωή στις 2 Σεπτεμβρίου 2021, σε ηλικία 96 ετών, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στη συλλογική μνήμη, όπως αναφέρει το Σαν Σήμερα.