Σε μια συζήτηση που ξεπέρασε τα στενά όρια της αστυνόμευσης και άγγιξε τον πυρήνα της εθνικής ανθεκτικότητας, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, μιλώντας στο Athens Defence Summit με τον Γιώργο Καραμανλή, υπεύθυνο Επικοινωνίας του Political Media Group, έδωσε το στίγμα μιας νέας εποχής για την ασφάλεια. Όχι ως τεχνική υπόθεση του κράτους αλλά ως βασική προϋπόθεση του κοινωνικού συμβολαίου.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μυτιλινιου για την εφημερίδα «Political», ο Γιώργος Καραμανλής άνοιξε τη συζήτηση θέτοντας το ερώτημα πού τελειώνει η δημόσια τάξη και πού αρχίζει η εθνική ασφάλεια, σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου τα σύνορα ανάμεσα στις δύο έννοιες γίνονται όλο και πιο θολά. Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης απάντησε ξεκινώντας από το αυτονόητο, που όμως στις σύγχρονες δημοκρατίες δεν είναι καθόλου απλό: την ανάγκη του πολίτη να αισθάνεται ασφαλής στην πόλη, στη γειτονιά, στη χώρα του.
«Η ασφάλεια έχει να κάνει με το αίσθημα των ανθρώπων ότι είναι ασφαλείς», σημείωσε, εξηγώντας ότι το κρίσιμο δεν είναι μόνο οι δείκτες εγκληματικότητας, αλλά το αν ο πολίτης μπορεί να κυκλοφορεί, να κινείται, να ζει και να μεγαλώνει τα παιδιά του χωρίς φόβο. Και υπενθύμισε ότι, σε αντίθεση με άλλα δημόσια αγαθά όπου υπάρχει και ιδιωτικός τομέας, η ασφάλεια παρέχεται αποκλειστικά από το κράτος. Είτε κάποιος είναι εύπορος είτε φτωχός, έχει την ίδια απαίτηση από την Πολιτεία: να τον προστατεύει.
Από τον Έβρο στο οργανωμένο έγκλημα
Ο υπουργός συνέδεσε ευθέως την εσωτερική ασφάλεια με τις ασύμμετρες απειλές της εποχής, φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Έβρο. Θύμισε την απόπειρα μαζικής εισόδου μεταναστών πριν από μερικά χρόνια, υπογραμμίζοντας ότι τότε «επιχειρήθηκε μια ιδιότυπη εισβολή» και ότι από εκείνη τη στιγμή τα σύνορα απέκτησαν άλλη διάσταση: δεν είναι μόνο εθνικά, αλλά και ευρωπαϊκά.
Στο ίδιο πλαίσιο έβαλε και το οργανωμένο έγκλημα, αναφερόμενος στις τελευταίες επιτυχίες του λεγόμενου ελληνικού FBI, το οποίο, όπως είπε, εξαρθρώνει μεγάλες εγκληματικές οργανώσεις. Για τον κ. Χρυσοχοΐδη, η ασφάλεια είναι πλέον πολυεπίπεδη: σύνορα, οργανωμένο έγκλημα, κυβερνοέγκλημα, τρομοκρατία, καθημερινή παραβατικότητα, τεχνολογία.
Στην ερώτηση του Γιώργου Καραμανλή για το ποια είναι σήμερα η μεγαλύτερη ευαλωτότητα ενός κράτους, ο υπουργός απάντησε χωρίς περιστροφές ότι πρόκειται για «μίξη» απειλών. Όπως εξήγησε, το ζητούμενο είναι η ανθεκτικότητα. Να μπορεί δηλαδή το κράτος και οι υπηρεσίες του να αντέχουν, να προσαρμόζονται και να απαντούν αποτελεσματικά σε επιθέσεις, είτε αυτές είναι φυσικές, είτε ψηφιακές, είτε προέρχονται από εγκληματικά δίκτυα είτε από εξωτερικές πιέσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στην καθημερινή αστυνόμευση. Περιέγραψε την προσπάθεια του υπουργείου να δημιουργήσει νέους διαύλους επικοινωνίας με τους πολίτες, ακόμη και μέσω εφαρμογών όπως το Viber, με δεκάδες χιλιάδες κατοίκους σε περιοχές της Αττικής. Όπως είπε, με αυτόν τον τρόπο η Αστυνομία έχει άμεση εικόνα από τις γειτονιές και μπορεί να προλαμβάνει καταστάσεις. Έφερε μάλιστα ως παράδειγμα τη Βορειοανατολική Αττική, όπου οι αυξημένες κλήσεις στο 100 και οι αντίστοιχες αστυνομικές παρεμβάσεις δείχνουν ότι χτίζεται ένα πιο ζωντανό δίκτυο ασφάλειας.
«Η πολιτική έχει αξία όταν υπηρετεί την αποστολή της»
Όταν ρωτήθηκε ποια φράση θα χρησιμοποιούσε για να περιγράψει το δόγμα της εσωτερικής ασφάλειας, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης απάντησε με πολιτικό τρόπο: «Η πολιτική έχει αξία όταν είσαι αφοσιωμένος στην αποστολή σου». Και πρόσθεσε ότι το μεγάλο αξίωμα είναι η αποτελεσματικότητα, όχι ως ψυχρή διαχειριστική έννοια αλλά ως υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία.
Ο υπουργός έκανε και μια ενδιαφέρουσα αναδρομή στη δική του πορεία, θυμίζοντας ότι βρέθηκε στο υπουργείο και το 2000, σε μια εποχή όπου η Ελλάδα αντιμετώπιζε την τρομοκρατία της «17 Νοέμβρη». «Η πραγματικότητα του 2000 με τη σημερινή δεν έχει καμία σχέση», είπε, σημειώνοντας ότι τότε η χώρα είχε τρομοκρατία με δεκάδες θύματα, ενώ σήμερα δεν έχει αντίστοιχη απειλή παρά μόνο μικρότερες εστίες. Ανέφερε ακόμη ότι η Ελλάδα δεν έχει πλέον την πολιτική βία που γνώρισε σε παλαιότερες δεκαετίες, ούτε τη βία στα πανεπιστήμια ή στα γήπεδα στον βαθμό που υπήρχε παλαιότερα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι απειλές εξαφανίστηκαν. Αντίθετα, μετασχηματίστηκαν. Ο κ. Χρυσοχοΐδης μίλησε για τις νέες μορφές εγκλήματος, για το διαδίκτυο, για το κυβερνοέγκλημα, για τις τεχνολογικές προκλήσεις και για την ανάγκη οι υπηρεσίες ασφαλείας να αποκτήσουν «σύγχρονες, μοντέρνες πολιτικές».
Frontex, σύνορα και ευρωπαϊκή ευθύνη
Με αφορμή τη συνεργασία με τη Frontex και την προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Γιώργος Καραμανλής έθεσε το ερώτημα αν η Ευρώπη εξακολουθεί να ζητά από τις χώρες πρώτης γραμμής να φυλάνε τα σύνορα όλων, χωρίς αντίστοιχο πολιτικό και επιχειρησιακό βάθος.
Ο υπουργός απάντησε ότι δεν ήταν πάντα δεδομένο πως η Ευρώπη θα στήριζε την Ελλάδα στην προστασία των συνόρων της. Όπως είπε, υπήρχαν διαφορετικές αντιλήψεις και πολιτικές, μέχρι τη στιγμή της κρίσης στον Έβρο, όταν η ευρωπαϊκή ηγεσία αντιλήφθηκε την κρισιμότητα του ζητήματος. «Η Ελλάδα σήμερα δεν προστατεύει μόνο τα δικά της σύνορα, αλλά τα ευρωπαϊκά σύνορα», τόνισε.
Για τη Frontex, ήταν σαφής: χρειάζεται επανεξέταση του ρόλου της. Όπως είπε, αν η Ευρώπη θέλει πραγματική δύναμη φύλαξης συνόρων, πρέπει να το αποφασίσει πολιτικά, να το χρηματοδοτήσει, να δώσει προσωπικό και εξοπλισμό. Διαφορετικά, η Ελλάδα θα συνεχίσει να κάνει αυτό που κάνει ήδη. Αναφέρθηκε μάλιστα στον φράχτη των 75 χιλιομέτρων, στο ηλεκτρονικό σύστημα επιτήρησης και στις προσλήψεις συνοριοφυλάκων, με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.
Τεχνητή νοημοσύνη και νέα αστυνόμευση
Στο κομμάτι της τεχνητής νοημοσύνης, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης εμφανίστηκε καθαρά υπέρ της αξιοποίησής της. Θύμισε την εμπειρία του από το υπουργείο Υγείας, λέγοντας ότι εκεί είδε πόσο εντυπωσιακά η τεχνολογία μπορεί να σώσει ζωές. Επιστρέφοντας στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, όπως είπε, διαπίστωσε ότι και στην ασφάλεια υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες.
Η τεχνητή νοημοσύνη, εξήγησε, μπορεί να επιταχύνει την επεξεργασία στοιχείων, να βοηθήσει στις έρευνες, να αξιοποιηθεί στα εγκληματολογικά εργαστήρια και να προσφέρει εργαλεία που ο ανθρώπινος νους ή οι παραδοσιακές διαδικασίες θα χρειάζονταν πολύ περισσότερο χρόνο για να αποδώσουν. Αναφέρθηκε ακόμη στις κάμερες που θα αξιοποιηθούν για την τροχαία, με ενσωματωμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μειωθούν τα τροχαία ατυχήματα και οι νεκροί στην άσφαλτο.
Η μεγάλη υπόσχεση του κράτους
Στο κλείσιμο, ο Γιώργος Καραμανλής επανέφερε τη συζήτηση στον πολίτη: ποια είναι η μεγάλη υπόσχεση του κράτους απέναντι στις απειλές της νέας εποχής;
Ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης απάντησε συνδέοντας την άμυνα με την εσωτερική ασφάλεια. Μίλησε για τους πολέμους στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, για τη νέα σχέση φθηνών και ακριβών όπλων, για την τεχνολογία που αλλάζει τον χαρακτήρα των συγκρούσεων. Αλλά κατέληξε εκεί από όπου ξεκίνησε: στον πολίτη, στον δρόμο, στη γειτονιά, στην κοινωνική ειρήνη.
Η δέσμευση, είπε, είναι η καθημερινή προσπάθεια ώστε οι άνθρωποι, οι δρόμοι, οι γειτονιές και κάθε έκφανση της ζωής στις πόλεις να υπηρετούνται από ασφάλεια και κοινωνική ειρήνη. Και εκεί ήρθε η πιο πολιτική του φράση: «Το κοινωνικό συμβόλαιο δεν είναι δεδομένο».
Όπως τόνισε, η κρίση απέδειξε ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Το κοινωνικό συμβόλαιο θέλει καθημερινή ενίσχυση μέσα στο πλαίσιο της δημοκρατίας. «Αυτό το πολύτιμο κεκτημένο της δημοκρατίας πρέπει να το προστατεύσουμε με πολιτικές, αφοσίωση και αποτελέσματα», είπε, δίνοντας στη συζήτηση τον τόνο που αρμόζει σε ένα συνέδριο άμυνας: η ασφάλεια αρχίζει από τα σύνορα, περνά από την τεχνολογία, αλλά τελικά κρίνεται στην εμπιστοσύνη του πολίτη προς το κράτος.
