Σοκάρουν τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της πρώτης προσπάθειας καταγραφής παράνομης αλιευτικής δράσης στην αλιεία χταποδιού με πλαστικά κουτιά που παρουσίασε στο 19ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιχθυολόγων στα Ιωάννινα ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιχθυολόγων Δημοσίου και ιχθυολόγος στο τμήμα Αλιείας Ξάνθης Δημήτρης Τσιάνης.
Όπως γράφει ο Παναγιώτης Μάνης στην εφημερίδα «Political», μέσα στο 2025 και σε μόλις 41 μέρες δράσης μόνο στο Θρακικό Πέλαγος απελευθερώθηκαν 1.587 χταπόδια από 35.000 παράνομες πλαστικές ιχθυοπαγίδες, δεμένες σε σχοινί μήκους 287 χιλιομέτρων – μεγαλύτερου ακόμη και από το μήκος της Εγνατίας οδού στο τμήμα που διασχίζει την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Το Θρακικό Πέλαγος είναι το βορειοανατολικότερο τμήμα του Αιγαίου. Διαθέτει δύο νησιά, τη Θάσο και τη Σαμοθράκη, και χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλομορφία ακτών και βυθών. Αποτελεί επίσης λεκάνη απορροής της Μαύρης Θάλασσας, ενώ σε αυτό καταλήγουν ποτάμια ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία των τοπικών οικοσυστημάτων. Περιλαμβάνει 12 βασικές περιοχές βιοποικιλότητας, 10 προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, 5 περιοχές Ramsar και 2 Εθνικά Πάρκα.
Το «χρυσάφι» του πελάγους
Από αυτό τον οικολογικό θησαυρό προέρχεται περίπου το 1/3 της ετήσιας παραγωγής χταποδιού της χώρας. «Για την περιοχή αυτή το χταπόδι είναι πλούτος. Εγώ τους λέω (σ.σ.: τους ψαράδες) ότι έχουν ένα ΑΤΜ στα χέρια τους. Ρίχνουν κάτι και βγάζουν λεφτά», λέει ο Δημήτρης Τσιάνης.
Προειδοποιεί ωστόσο ότι «αν συνεχίσουν με τον ίδιο ρυθμό, υπάρχει κίνδυνος», εξηγώντας πώς λειτουργεί το συγκεκριμένο παράνομο εργαλείο. «Οι πλαστικές ιχθυοπαγίδες είναι στην ουσία απλά κουτιά αποθήκευσης, συνήθως ελιών. Παραπλανούν τα χταπόδια, που πηγαίνουν και φωλιάζουν μέσα σε αυτά. Κάθε αλιευτικό σκάφος μπορεί να έχει μέχρι 1.500 τέτοια κουτιά, τα οποία ποντίζει στη θάλασσα».
Η τοποθέτησή τους απαγορεύεται σε βάθη κάτω των 10 μέτρων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ απαγορεύεται και η χρήση τους από 1ης/6 έως και 30/9 κάθε έτους. Παρ’ όλα αυτά, όπως τονίζει ο κ. Τσιάνης, πρόκειται για εργαλείο που «έχει μηδαμινό κόστος, είναι ανθεκτικό, άρα μπορεί να παραμείνει στο νερό για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς πρόβλημα, απαιτεί μηδενική αλιευτική γνώση και προσπάθεια». Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον ίδιο, μπορεί οποιοσδήποτε, ρίχνοντας μερικά πλαστικά κουτιά στη θάλασσα, να αποκτήσει εισόδημα, καθώς το αλίευμα έχει μεγάλη οικονομική αξία, ενώ -όπως σημειώνει- δεν υπάρχει σαφές πλαίσιο που να υποχρεώνει την απόσυρση του εξοπλισμού από τη θάλασσα.
Επιπλέον, την περίοδο που απαγορεύεται η χρήση του συγκεκριμένου εργαλείου, δεν υπάρχει καθολική απαγόρευση αλιείας χταποδιού, με συνέπεια ο καθένας να μπορεί να πουλά χταπόδια ισχυριζόμενος ότι χρησιμοποίησε άλλο είδος παγίδας. Την ίδια στιγμή, αν και υπάρχει υποχρέωση, δεν τηρείται η προβλεπόμενη σήμανση, γεγονός που δυσχεραίνει τον έλεγχο από τις λιμενικές αρχές.
Από ιχθυοπαγίδες το 60% των αλιευτικών απορριμμάτων
O Πανελλήνιος Σύλλογος Ιχθυολόγων Δημοσίου και οι εθελοντές της Sea Shepherd Greece έκαναν την πρώτη οργανωμένη προσπάθεια για να εντοπίσουν τις παράνομες πλαστικές ιχθυοπαγίδες το 2024, όταν εργάζονταν επί 17 μέρες στα ανοιχτά της Ξάνθης.
«Ξεκινήσαμε αυτή την προσπάθεια για να αποκαλύψουμε το δραματικό μέγεθος του προβλήματος», αναφέρει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιχθυολόγων Δημοσίου. Σε συνεργασία με εθελοντές της Sea Shepherd Greece, βγήκαν με πλοίο στο Θρακικό Πέλαγος για να εντοπίσουν τις παράνομες πλαστικές ιχθυοπαγίδες. Η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια έγινε το 2024, όταν εργάζονταν στα ανοιχτά της Ξάνθης επί 17 μέρες.
Ο απολογισμός: 6.500 παγίδες ποντισμένες στη θάλασσα, δεμένες με σχοινί μήκους 52 χιλιομέτρων. Συνολικά 563 χταπόδια, που είχαν αλιευθεί παράνομα, απελευθερώθηκαν.
Το 2025 η δράση επεκτάθηκε σε όλο το Θρακικό Πέλαγος, συμπεριλαμβάνοντας και τμήμα του Θερμαϊκού Κόλπου. Τα αποτελέσματα αποκάλυψαν το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος: σε 41 μέρες στη θάλασσα το σκάφος των εθελοντών εντόπισε 35.000 παγίδες και απεγκλώβισε 1.587 χταπόδια. Το σχοινί στο οποίο ήταν δεμένες μεταξύ τους οι παγίδες έφτανε τα 287 χιλιόμετρα, όταν το μήκος της Εγνατίας οδού, που διασχίζει Ανατολική Μακεδονία και Θράκη από τον ποταμό Στρυμόνα έως τον ποταμό Έβρο, είναι 246 χιλιόμετρα. Και όλα αυτά μάλιστα μέσα στο καλοκαίρι, περίοδο κατά την οποία η χρήση της συγκεκριμένης ιχθυοπαγίδας απαγορεύεται.
Οι επιπτώσεις
Πέρα από την περιβαλλοντική επιβάρυνση -σύμφωνα με τα στοιχεία, εκτιμάται ότι το 60% των αλιευτικών απορριμμάτων στο Θρακικό Πέλαγος προέρχεται από τις συγκεκριμένες πλαστικές ιχθυοπαγίδες- το πρόβλημα αφορά ευθέως και τον πληθυσμό των χταποδιών. «Στόχος μας είναι να αναδείξουμε το πρόβλημα. Να δείξουμε ότι αυτός ο τρόπος αλιείας έβαλε στη θάλασσα κόσμο που δεν έχει αλιευτική συνείδηση, δεν σκέφτεται το αύριο. Θέλουμε να ευαισθητοποιήσουμε τους αλιείς, να τους αναγκάσουμε να μπουν στην κουβέντα, να δούμε τι λένε και αυτοί», λέει ο Δημήτρης Τσιάνης.
Προειδοποιήσεις
Στη συνέχεια ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ιχθυολόγων Δημοσίου αποκαλύπτει το μέγεθος της πίεσης που καταγράφεται: «Το feedback που παίρνουμε από τους ίδιους είναι ότι έχει πέσει η παραγωγή. Έχουμε μειωμένες ποσότητες χταποδιού και μικρότερα μεγέθη, καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα χταπόδια γεννούν αυγά μέσα στις παγίδες. Τα επανατοποθετούμε στη θάλασσα, αλλά με τεράστιες απώλειες. Έχουν αντιληφθεί και οι ίδιοι ότι κινδυνεύουν να χάσουν τα αλιεύματα και επομένως αναγκάζονται να μπουν στη συζήτηση». Αν η υπεραλίευση συνεχιστεί με αυτούς τους ρυθμούς, δεν αποκλείεται -όπως προειδοποιούν οι ειδικοί- να ανοίξει σύντομα συζήτηση ακόμη και για αυστηρότερο καθεστώς προστασίας του είδους.
πηγή φωτογραφιών Sea Shepherd Greece
