Έντονες διεργασίες για τον μετασχηματισμό του τραπεζικού συστήματος βρίσκονται σε εξέλιξη, με την κυβέρνηση να ευνοεί το μοντέλο των «2,5 τραπεζών», όπως είχε πει χαρακτηριστικά το 2010 ο εμβληματικός εκλιπών ηγέτης της Alpha Bank Γιάννης Κωστόπουλος.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Λουκά Αθ. Γεωργιάδη για την εφημερίδα «Political», το μοντέλο της Ένωσης Κεφαλαιαγοράς και Αποταμιεύσεων, το οποίο προωθεί ως προσωπικό στοίχημα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών και πρόεδρος του Συμβουλίου των Υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης (Eurogroup) Κυριάκος Πιερρακάκης, στοχεύει στη δημιουργία πιο ισχυρών τραπεζικών ομίλων με τριψήφιο αριθμό ενεργητικού, τριψήφια καταθετική βάση και σχεδόν μηδενικά ποσοστά μη εξυπηρετούμενων δανείων. Η φάση του αείμνηστου Γιάννη Κωστόπουλου προ 16 ετών ότι «η Ελλάδα δεν χωράει πάνω από δυόμισι τράπεζες και θα πρέπει να ακολουθήσουν και άλλες συγχωνεύσεις στον τραπεζικό κλάδο» αποτύπωνε το πνεύμα εκείνης της εποχής, όπου μέσα από εξαγορές και συγχωνεύσεις τα 15 πιστωτικά ιδρύματα έχουν περιοριστεί σήμερα σε πέντε. Ο όρος «2,5 τράπεζες» ισοδυναμεί με τη δημιουργία δύο μεγάλων συστημικών ομίλων και ενός μικρότερου/ευέλικτου σχήματος που θα καλύπτει συμπληρωματικά την αγορά. Έτσι, από τους σημερινούς συστημικούς ομίλους των Eurobank, Εθνικής, Alpha Bank, Πειραιώς και CrediaBank πρέπει να προκύψουν δύο πολύ ισχυροί τραπεζικοί όμιλοι και… μισός ακόμη!

Στα 350,7 δισ. το ενεργητικό των τεσσάρων συστημικών

Το συνολικό ενεργητικό των τεσσάρων μεγάλων ομίλων αγγίζει πλέον τα 350,7 δισ. ευρώ, επιβεβαιώνοντας τη συγκέντρωση και τη σταθερότητα του εγχώριου κλάδου. Το μέγεθος αυτό αναδεικνύει το μεγάλο χάσμα με τον πέμπτο πυλώνα, την CrediaBank, η οποία ωστόσο αναπτύσσεται με τον ταχύτερο ρυθμό στην αγορά (12,3%).

Με βάση την τρέχουσα κεφαλαιοποίηση στο ταμπλό και τα μεγέθη του 2025, η Eurobank έχει αξία ενεργητικού 108 δισ. ευρώ (μαζί με τις διεθνείς δραστηριότητες) και χρηματιστηριακή αξία 13,5 δισ. ευρώ. Ακολουθούν η Πειραιώς με 91 δισ. και 10,4 δισ. ευρώ αντίστοιχα, η Εθνική με 78 δισ. και 12,8 δισ. ευρώ και η Alpha Bank με 75 δισ. και 8,2 δισ. ευρώ. Στην πέμπτη θέση και με μεγάλη διαφορά βρίσκεται η CrediaBank με ενεργητικό 8,5 δισ. ευρώ και χρηματιστηριακή αξία 2,5 δισ. ευρώ, ενώ η αμέσως επόμενη τράπεζα εκτός συστημικού μοντέλου είναι η Optima bank με ενεργητικό 7,6 δισ. ευρώ και κεφαλαιοποίηση 2,1 δισ. ευρώ. Οι υπόλοιπες περιφερειακές τράπεζες της Ελλάδας (Συνεταιριστικές Ηπείρου, Καρδίτσας, Χανίων κ.λπ.) έχουν ενεργητικό σχεδόν 2 δισ. ευρώ.

Με βάση το πλαίσιο που έχει περιγράψει ο Κυριάκος Πιερρακάκης σχετικά με τη δημιουργία ισχυρών τραπεζικών ομίλων στο πλαίσιο της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και Αποταμιεύσεων, οι αναλυτές και οι παράγοντες της αγοράς έχουν βάλει στο μικροσκόπιο τρία βασικά σενάρια διαμόρφωσης. Συγκεκριμένα:

  1. Το πρώτο σενάριο είναι το λεγόμενο «διασυνοριακό», όπου ισχυροί ευρωπαϊκοί κολοσσοί (πχ, από Ιταλία ή Γαλλία) εξαγοράζουν ποσοστά ή συγχωνεύονται με ελληνικές συστημικές τράπεζες (πχ, είσοδος της Unicredit στην Alpha Bank). Τέτοιου μεγέθους deals φέρνουν στην ελληνική οικονομία τεράστια κεφάλαια και τεχνογνωσία.
  2. Το δεύτερο σενάριο σχετίζεται με την απορρόφηση των μικρών και την εδραίωση του πέμπτου πυλώνα. Στο πλαίσιο αυτό, η CrediaBank και η Optima bank αποτελούν τους φυσικούς υποδοχείς των εναπομεινασών μικρών συνεταιριστικών τραπεζών. Μια περαιτέρω συνένωση των συνεταιριστικών υπό την ομπρέλα της CrediaBank θα επέτρεπε τη δημιουργία ενός ισχυρού περιφερειακού αντιβάρου απέναντι στους συστημικούς, διευρύνοντας την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση.
  3. Το τρίτο σενάριο περιλαμβάνει ένα μεγάλο deal για τη δημιουργία ενός «εθνικού πρωταθλητή». Συγκεντρώνει πάντως λιγότερες πιθανότητες λόγω αντιμονοπωλιακών κανόνων, τους οποίους θέτει η DG Comp.