Οι Πορτογάλοι καλούνται σήμερα στις κάλπες για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, στις οποίες η άκρα δεξιά, ήδη αξιωματική αντιπολίτευση στο κράτος της Ιβηρικής, ενδέχεται να περάσει σε άλλο επίπεδο, στέλνοντας τον υποψήφιό της στον δεύτερο γύρο.
Κατά δημοσκοπήσεις, ο Αντρέ Βεντούρα, ο πρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος Σέγκα («Αρκετά»), ενδέχεται να αναδειχθεί στην πρώτη θέση, ωστόσο ο 43χρονος βουλευτής δεν θεωρείται πως έχει παρά ελάχιστες πιθανότητες να κερδίσει στον δεύτερο γύρο, που είναι προγραμματισμένο να διεξαχθεί την 8η Φεβρουαρίου.
Έπειτα από εβδομάδες εκστρατείας με έκβαση εντελώς αβέβαιη, ο σοσιαλιστής υποψήφιος Αντόνιο Ζουζέ Σεγκούρου μοιάζει να έχει μικρό προβάδισμα έναντι του φιλελεύθερου ευρωβουλευτή Ζουάου Κοτρίμ Φιγκερέντου στην κούρσα για τη δεύτερη θέση. Από τους συνολικά 11 υποψηφίους–ρεκόρ–άλλοι δύο θεωρείται πως έχουν κάποιες πιθανότητες να περάσουν στον δεύτερο γύρο: αυτός της δεξιάς κυβερνώσας παράταξης Λουίς Μαρκς Μεντς και επίσης ναύαρχος ε.α. που παρουσιάζεται ως ανεξάρτητος, ο Ενρίκε Γκουβάια ι Μέλου.
Ο νικητής των εκλογών θα διαδεχτεί τον συντηρητικό Μαρσέλου Χεμπέλου ντε Σόουζα, που εξελέγη δυο φορές, και στις δυο στον α΄ γύρο. Μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Πορτογαλία, μόλις μια φορά προεδρικές εκλογές κρίθηκαν στον β΄ γύρο, το 1986.
«Υποψήφιος του λαού»
Ο μοναδικός υποψήφιος που είχε διεκδικήσει το αξίωμα και στις προηγούμενες προεδρικές εκλογές, το 2021, ο Αντρέ Βεντούρα, είχε λάβει τότε 11,9% των ψήφων, ή αλλιώς 500.000 ψήφους, τερματίζοντας στην τρίτη θέση, αν και σε μικρή απόσταση από διαφωνούντα υποψήφιο των σοσιαλιστών. Έκτοτε, η παράταξη της πορτογαλικής ακροδεξιάς αύξησε τη δύναμή της, εξασφαλίζοντας το 22,8% των ψήφων και αναδεικνύοντας 60 μέλη του κοινοβουλίου τον Μάιο του 2025–ξεπερνώντας το Σοσιαλιστικό Κόμμα και μετατρεπόμενη σε αξιωματική αντιπολίτευση στην κυβέρνηση υπό τον συντηρητικό πρωθυπουργό Λουίς Μοντενέγκρου.
«Αν η άκρα δεξιά καταγράψει νέα ισχυρή επίδοση, αυτό θα επιβεβαιώσει την κυριαρχία της στο πολιτικό τοπίο» και θα ανοίξει νέο κεφάλαιο στην «μάχη σε εξέλιξη στις τάξεις της δεξιάς, ανάμεσα στην παραδοσιακή δεξιά και την αναδυόμενη άκρα δεξιά», έκρινε σε σημείωμά του το κέντρο αναλύσεων Teneo.
Ο Βεντούρα έκλεισε την εκστρατεία του απαιτώντας τα άλλα κόμματα της δεξιάς να μην του «εγείρουν εμπόδια» σε ενδεχόμενο δεύτερο γύρο με αντίπαλο τον υποψήφιο των σοσιαλιστών. Ταυτόχρονα, στην τελευταία του προεκλογική εμφάνιση, ο αυτοανακηρυγμένος «υποψήφιος του λαού» σκλήρυνε ξανά τον τόνο, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο να προσπαθήσει να «τους ικανοποιήσει όλους» και υποσχόμενος να «επαναφέρει την τάξη» στη χώρα.
«Ελπίζω ότι θα περάσει», και «όχι απλώς στον πρώτο γύρο», αλλά ότι θα νικήσει «στον δεύτερο», τόνιζε οπαδός του, η Ιζαμπέλ Πεϊσότο. «Οι άλλοι υποψήφιοι ανήκουν σε κόμματα που άσκησαν ήδη την εξουσία, και ιδού το αποτέλεσμα. Πάντα τα ίδιο!», πρόσθεσε η 62χρονη άνεργη.
«Κάλεσμα στους δημοκράτες»
Ο σοσιαλιστής υποψήφιος Σεγκούρου, 63 ετών, αγκυροβολημένος στο κέντρο, αντίθετα έριξε στο τραπέζι τα χαρτιά της συσπείρωσης και της μετριοπάθειας, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως υπερασπιστή της δημοκρατίας και των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα. «Καλώ όλους τους δημοκράτες, όλους τους προοδευτικούς κι όλους τους ουμανιστές (εκλογείς) να ενισχύσουν με την ψήφο τους τη δική μας υποψηφιότητα», είπε την τελευταία ημέρα της εκστρατείας.
«Χρειαζόμαστε πρόεδρο που θα καλυτερέψει την κατάσταση σε αυτή τη χώρα, επειδή η υγεία, η παιδεία, τα πάντα, τα πάντα πρέπει να ξαναφτιαχτούν», έλεγε χθες η Σοφία Ταλάιγκου, πωλήτρια φρούτων και λαχανικών, 55 ετών, που δουλεύει σε αγορά σε νότιο προάστιο της Λισαβόνας.
Ο πρόεδρος της Πορτογαλίας, που εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία, τυπικά δεν έχει εκτελεστικές εξουσίες. Όμως μπορεί να διαδραματίσει ρόλο διαιτητή σε περιπτώσεις κρίσεων και διαθέτει την δυνατότητα να διαλύσει το κοινοβούλιο και να προκηρύξει εκλογές.
