Τι κοινό μπορεί να έχουν οι άνθρωποι που καταφέρνουν να ξεπεράσουν τα 110 χρόνια ζωής; Μια νέα επιστημονική μελέτη στρέφει το ενδιαφέρον στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα των υπεραιωνόβιων και, ειδικότερα, σε μια σχετικά σπάνια κατηγορία κυττάρων που φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη παρουσία όσο αυξάνεται η ηλικία.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα CD4 (CD4 CTL) εμφανίζονται σε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά σε ανθρώπους που έχουν φτάσει ή ξεπεράσει τα 110 χρόνια.

Τα συγκεκριμένα κύτταρα έχουν την ικανότητα να επιτίθενται σε κύτταρα του οργανισμού που παρουσιάζουν προβληματικές αλλαγές και, σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να στοχεύσουν και καρκινικά κύτταρα.

Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι δεν έχει αποδειχθεί ακόμη πως η αυξημένη παρουσία των CD4 CTL είναι αυτή που οδηγεί στη μακροζωία.

Περισσότερα «κύτταρα-φρουροί» μετά τα 100

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports, εξέτασε τη συμπεριφορά των CD4 CTL σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.

Πρόκειται για κύτταρα του ανοσοποιητικού που δεν έχουν μελετηθεί τόσο εκτενώς όσο άλλες κατηγορίες Τ λεμφοκυττάρων. Προηγούμενες έρευνες, ωστόσο, είχαν δείξει ότι μπορούν να αυξάνονται κατά τη διάρκεια ορισμένων ιογενών λοιμώξεων και να επιτίθενται σε κύτταρα που έχουν υποστεί επικίνδυνες μεταλλάξεις.

Μεταξύ άλλων, έχει παρατηρηθεί ότι μπορούν να στοχεύσουν καρκινικά κύτταρα σε περιπτώσεις όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και το μελάνωμα.

Το ενδιαφέρον εύρημα της νέας έρευνας είναι ότι ο συγκεκριμένος πληθυσμός Τ κυττάρων φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά μετά την ηλικία των 100 ετών.

Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Κοσούκε Χασιμότο από το Πανεπιστήμιο της Οσάκα, η επιλεκτική αύξηση συγκεκριμένων Τ κυττάρων δείχνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να εξακολουθεί να προσαρμόζεται στις προκλήσεις που συνοδεύουν τη γήρανση, ακόμη και σε εξαιρετικά προχωρημένες ηλικίες.

Τι έδειξε η έρευνα στους υπεραιωνόβιους

Η μελέτη των ανθρώπων που φτάνουν σε ηλικίες άνω των 110 ετών αποτελεί σημαντική πρόκληση για τους επιστήμονες, καθώς πρόκειται για έναν εξαιρετικά μικρό πληθυσμό.

Οι ερευνητές κατάφεραν να συμπεριλάβουν στη μελέτη 10 υπεραιωνόβιους από την Ιαπωνία, οι οποίοι συγκρίθηκαν με συνολικά 28 άτομα μικρότερης ηλικίας.

Τα αποτελέσματα παρουσίασαν αξιοσημείωτες διαφορές.

Στα άτομα ηλικίας περίπου 70 ετών, τα CD4 CTL αποτελούσαν περίπου 4% των Τ λεμφοκυττάρων. Το ποσοστό αυξανόταν σε σχεδόν 10% στα άτομα ηλικίας 100-109 ετών.

Στους υπεραιωνόβιους, το ποσοστό έφτανε περίπου στο 17,6%.

Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι που είχαν ξεπεράσει τα 110 χρόνια παρουσίαζαν πολύ μεγαλύτερη αναλογία αυτών των κυττάρων σε σχέση με τις νεότερες ηλικιακές ομάδες.

Γιατί ενδιαφέρουν τους επιστήμονες τα CD4 CTL

Τα CD4 CTL διαθέτουν ειδικούς υποδοχείς στην επιφάνειά τους, οι οποίοι μπορούν να αναγνωρίζουν συγκεκριμένα αντιγόνα. Όταν ένα τέτοιο κύτταρο συναντήσει το αντιγόνο που αναγνωρίζει, μπορεί να πολλαπλασιαστεί δημιουργώντας πολλά αντίγραφα του εαυτού του.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι στους αιωνόβιους και τους υπεραιωνόβιους ο πληθυσμός αυτών των κυττάρων παρουσίαζε σχετικά μικρή ποικιλομορφία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, έως και το 54% των CD4 CTL έφερε τον ίδιο υποδοχέα.

Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ορισμένοι συγκεκριμένοι στόχοι μπορεί να έχουν προκαλέσει τον πολλαπλασιασμό συγκεκριμένων κυτταρικών πληθυσμών.

Το πρόβλημα είναι ότι οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να γνωρίζουν με βεβαιότητα ποια αντιγόνα αναγνώριζαν τα κύτταρα, καθώς τα δείγματα προέρχονταν από το αίμα.

Η πιθανή σχέση με τον καρκίνο

Για να διερευνήσουν περισσότερο τη λειτουργία αυτών των κυττάρων, οι ερευνητές συνέκριναν τους υποδοχείς τους με δεδομένα που υπήρχαν σε διαθέσιμη βάση για CD4 κύτταρα.

Παρότι κανένας από τους υπεραιωνόβιους που συμμετείχαν στην έρευνα δεν είχε ιστορικό καρκίνου, εντοπίστηκαν 32 υποδοχείς που παρουσίαζαν ομοιότητες με υποδοχείς οι οποίοι είχαν καταγραφεί σε ασθενείς με καρκίνο.

Οι συσχετίσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα, του μαστού και του ήπατος.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη πως ορισμένα CD4 CTL είναι σε θέση να αναγνωρίζουν αντιγόνα που σχετίζονται με καρκινικά κύτταρα.

Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι στους υπεραιωνόβιους ο αυξημένος αριθμός αυτών των κυττάρων θα μπορούσε να συμβάλλει στην αντιμετώπιση ή την εξουδετέρωση κυττάρων που παρουσιάζουν καρκινικές μεταλλάξεις, προτού αυτά εξελιχθούν σε καρκίνο.

Οι επιστήμονες κρατούν επιφυλάξεις

Παρά το ενδιαφέρον των αποτελεσμάτων, η συγκεκριμένη υπόθεση δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.

Το γεγονός ότι οι υπεραιωνόβιοι διαθέτουν περισσότερα CD4 CTL δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτά τα κύτταρα είναι ο λόγος που ζουν περισσότερο ή ότι προστατεύουν από τον καρκίνο.

Οι ερευνητές θα πρέπει να εντοπίσουν με ακρίβεια τα αντιγόνα που αναγνωρίζουν τα συγκεκριμένα κύτταρα και να αποδείξουν άμεσα ότι μπορούν να καταστρέψουν καρκινικά κύτταρα.

Όπως επισημαίνεται από την ερευνητική ομάδα, ορισμένα CD4 CTL ενδέχεται να αναγνωρίζουν στόχους που σχετίζονται με τον καρκίνο, όμως οι ακριβείς στόχοι τους παραμένουν άγνωστοι.

Μπορεί το ανοσοποιητικό να κρύβει το μυστικό της μακροζωίας;

Η νέα μελέτη προσθέτει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ανθρώπινης μακροζωίας.

Οι άνθρωποι που ξεπερνούν τα 100 ή ακόμη και τα 110 χρόνια αποτελούν μια εξαιρετικά μικρή και ιδιαίτερη ομάδα του πληθυσμού. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το ανοσοποιητικό τους σύστημα θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί ορισμένοι οργανισμοί παραμένουν ανθεκτικοί στις ασθένειες για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Τα ευρήματα της συγκεκριμένης έρευνας δεν αποδεικνύουν ότι υπάρχει κάποιο «κύτταρο της μακροζωίας» ούτε ότι τα CD4 CTL μπορούν από μόνα τους να εξηγήσουν το φαινόμενο.

Ανοίγουν, όμως, έναν ενδιαφέροντα δρόμο για μελλοντικές έρευνες σχετικά με τη γήρανση, το ανοσοποιητικό σύστημα και την άμυνα του οργανισμού απέναντι στον καρκίνο και άλλες ασθένειες που συνδέονται με την ηλικία.