«Υπάρχει μια ρωγμή στα πάντα. Από εκεί είναι που μπαίνει το φως» έλεγε ο Λέοναρντ Κόεν και η φράση σαν να περιγράφει την καλλιτεχνική οντότητα του Λουδοβίκου των Ανωγείων. Εκεί που οι άλλοι βλέπουν μόνο σκοτάδι και θλίψη, ο Κρητικός δημιουργός καταφέρνει μέσα από τα μοιρολόγια και τις ποιητικές του αφηγήσεις να φέρνει την απόλυτη λύτρωση και την ελπίδα.
Αυτή η ιδιαίτερη φιλοσοφία δεν γεννήθηκε τυχαία, αλλά σμιλεύτηκε εκεί όπου η γη αγγίζει τον ουρανό. Είναι βέρος, περήφανος βουνίσιος και καθιερωμένος ερμηνευτής, που ανδρώθηκε στην κορυφή του Ψηλορείτη, μια δρασκελιά από τον Θεό.
Σε αυτό το υψόμετρο, ο χρόνος κυλάει διαφορετικά, γεμάτος με ήχους πρωτόγνωρους, μαγικούς και αγιάτρευτους: από τα βαριά βήματα του πατέρα του και το παράπονο του ανέμου στο δάσος, μέχρι το ελεύθερο πέταγμα των πουλιών που αψηφούν το χάος. «Ο Ψηλορείτης με δίδαξε πως για να δεις την κορυφή πρέπει να “σηκώσεις κεφάλι”», αποκαλύπτει, δίνοντας το στίγμα μιας ζωής που έμαθε να κοιτάζει μόνο κατάματα το φως.
Με αφορμή την μεγάλη καλοκαιρινή του περιοδεία με την μουσικοποιητική παράσταση «Γκρεμό δεν έχουν τα πουλιά» και επόμενο σταθμό το Ανοικτό Θέατρο Λευκών στην Πάρο, την Τετάρτη 15 Ιουλίου, ο Λουδοβίκος των Ανωγείων (Γιώργης Δραμουντάνης) παραχώρησε μια καθηλωτική, γεμάτη συναίσθημα και φιλοσοφική διάθεση συνέντευξη στο epolitical.gr.
Ο σπουδαίος Κρητικός ερμηνευτής και πολυγραφότατος δημιουργός και συγγραφέας επιστρέφει στη σκηνή με μια χαμηλόφωνη μελωδική ξενάγηση γεμάτη τραγούδια, ιστορίες και νοσταλγία. Μιλώντας για την τέχνη, τον έρωτα και τις απώλειες, ο Λουδοβίκος (Γιώργης Δραμουντάνης) ξετυλίγει τη ζωή του και αποδεικνύει γιατί η δική του «λαϊκή μουσική, βγαλμένη από ακριβό φίλτρο», συνεχίζει να συγκινεί και να λυτρώνει.
Τα πουλιά δεν έχουν γκρεμό επειδή πετούν ή επειδή δεν κοιτούν κάτω;
Τα πουλιά πετούν γιατί δεν κρατάνε βαλίτσες, απαλλάσσονται από τα περιττά και αφοσιώνονται στην πτήση,
αψηφώντας το χάος
Εσείς σε ποια ηλικία σταματήσατε να κοιτάτε το χάος;
Με το χάος όπως λέτε, δεν μπορείς να αποφύγεις να μη το κοιτάς. Εξοικειώνεσαι μαζί του και τότε έχει νόημα αυτό που μου είπε ένας ηλικιωμένος φίλος μου. Ήταν η εποχή που άρχισα να φαίνομαι κάπως στο μουσικό στερέωμα: «Τώρα που ανεβαίνεις δε θα κοιτάζεις κάτω, κάποτε αποκτάς ένα ύψος ασφαλείας. εκεί δε θα σε φτάνουν τα βέλη της κακίας».
Τι σας δίδαξε ο Ψηλορείτης που δεν θα μπορούσε να σας διδάξει καμία μουσική σχολή;
Με δίδαξε πώς για να δεις την κορυφή πρέπει να «σηκώσεις κεφάλι». Μ’ έμαθε να ακούω τον ήχο από τα βήματα του πατέρα μου, τα κουδούνια των προβάτων, το τραγούδι του του βοσκού της Στεφάνας του Μιλτιάδη, τα κελαηδίσματα των πουλιών, τον αέρα στο δάσος.
Είστε Βουνίσιος βέρος Ανωγειανός! Όταν τραγουδάτε δίπλα στη θάλασσα, αλλάζει ο τρόπος που ερμηνεύετε τις ιστορίες σας;
Δεν έμαθα να τραγουδώ δίπλα στη θάλασσα. Ακούω το δικό της τραγούδι όποτε βρεθώ κοντά και πηγαίνω συχνά το χειμώνα, για να ακούσω τα κύματα.
Η βραδιά στην Πάρο δεν είναι μόνο συναυλία, αλλά και ποιητική αφήγηση. Σήμερα αισθάνεστε περισσότερο τραγουδοποιός ή παραμυθάς;
Αισθάνομαι περισσότερο αφηγηματικός τραγουδιστής, δίνω χώρο στο μύθο, γιατί γνωρίζω πως μια αλήθεια χρειάζεται ένα μύθο για να επιβιώσει.
Αν αφιερώνατε τη συναυλία σε ένα πρόσωπο που δεν βρίσκεται πια εδώ, ποιος θα ήταν ο πρώτος που θα ερχόταν στο μυαλό σας;
Στον Βαγγέλη Παπαθανασίου.
Υπάρχει μια ιστορία που μοιράζεστε με το κοινό σας από χρόνια και κάθε φορά σας συγκινεί σαν να τη λέτε πρώτη φορά;
Στα πολύ παλιά χρόνια μπήκαν οι πειρατές στο λιμάνι των Χανίων κι ένας γέρος από το καφενείο έτρεξε όσο πιο γρήγορα μπορούσε στο σπίτι του και λέει στη γυναίκα του: -«Πες μου που να σε κρύψω να μη σε βρούνε, ήρθαν οι πειρατές στο λιμάνι». – «Και τι θα με κάνουν εμένα γριά γυναίκα;». -«Κι αν σε δουν με τα μάτια μου;».
Ο Χατζιδάκις είχε πει ότι ανακάλυψε στα μοιρολόγια σας ένα τραγούδι που λυτρώνει επειδή λυπεί. Σήμερα, σε μια εποχή που όλοι κυνηγούν τη χαρά, νιώθετε ότι η λύπη έχει αδικηθεί;
Τα δάκρυα είναι ο επίλογος του πόνου, είναι η στιγμή που αρχίζει η λύτρωση, τα μοιρολόγια είναι τα τραγούδια εκείνα που μπορούν να μας οδηγήσουν σ’ αυτή τη λύτρωση. Από πάντα όλοι κυνηγούσαν τη χαρά,
ωστόσο η λύπη που στην ουσία είναι η τιμή στην απώλεια, έχει αδικηθεί στην εποχή μας. Εξοικειωθήκαμε πλέον με το θάνατο βλέποντας έναν πόλεμο στην οθόνη της τηλεόρασης, όπως ένα video game.
Λέτε ότι για την αγάπη ανάβουμε δύο κεριά, ένα στην ανάμνηση και ένα στην προσδοκία. Ποιο από τα δύο καίει περισσότερο όσο μεγαλώνει κανείς;
Η ανάμνηση έχει το βάθος του χρόνου, θέλει πολλή διάρκεια να την ανακαλύψεις, η προσδοκία είναι μόνο μια ευχή θεωρώ. Θα ήθελα το χέρι της ανάμνησης να κρατάει περισσότερο.
Έχετε γράψει πολλά για τον ανεκπλήρωτο έρωτα. Μήπως οι μεγαλύτεροι έρωτες είναι τελικά αυτοί που δεν πραγματοποιήθηκαν;
Για ένα λόγο οι έρωτες που δεν πραγματοποιήθηκαν είναι οι πιο μεγάλοι, γιατί δεν είχαν το χρόνο να απομυθοποιηθούν.
Κάποτε σας είπαν να διαλέξετε μουσική γιατί «η ζωγραφική θα σας περιμένει». Τελικά ποια τέχνη περίμενε πιο υπομονετικά εσάς;
Αυτό μου το είχε πει η κυρία Νίκη, δε θυμάμαι το επίθετο της, ήταν βοηθός στη Σχολή Καλών Τεχνών όπου εγώ παρακολουθούσα! Ήταν η εποχή που ο Μάνος Χατζιδάκις μου έδωσε ευκαιρία να μπω στο χώρο της μουσικής. Αυτή που περίμενε υπομονετικά ήταν η ζωγραφική και τώρα της επιστρέφω την οφειλή μου, ζωγραφίζοντας κάθε μέρα στο εργαστήριο.
Πότε νιώθετε μεγαλύτερη μοναξιά: μπροστά σε έναν λευκό καμβά ή μπροστά σε ένα άγραφο τραγούδι;
Και ο λευκός καμβάς κι ένα τραγούδι σε χρειάζονται μονάχο. Δεν είναι μοναξιά είναι συγκέντρωση επίκληση, ώστε να συναντηθείς με τη δυνατότητά σου.
Πριν αρκετά χρόνια σε συναυλία σας είχα παρατηρήσει να έχετε μετατρέψει ένα πεντακοσάρικο σε πένα και παίζατε μουσική μ’ αυτό. Το έχετε ακόμη; Και αν ναι, τι αξία έχει σήμερα για εσάς: πεντακόσιες δραχμές ή μια ζωή ολόκληρη;
Εκείνο το πεντακοσάρικο έπαιρνε την πραγματική του αξία παίζοντας μουσική, διπλωμένο σαν πένα. Ωστόσο το χαρτί διπλωμένο παίζει πιο τρυφερά πάνω στις χορδές. Τον πρώτο μου δίσκο τα μοιρολόγια τα ηχογράφησα κάνοντας πένα από χαρτοπετσέτα, έβγαινε πιο αχνός ο ήχος.
Τα «Υακίνθεια» ξεκίνησαν από εσάς, ως μια πράξη πολιτισμού μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Νιώθετε ότι δικαιώθηκε εκείνο το όραμα;
Εκεί ξεκίνησαν το 1998 και συνεχίζουν κάθε χρόνο στα 1.260 υψόμετρο στο θεατράκι του Αγίου Υάκινθου. Η διάρκεια τους και μόνο αποδεικνύει πως δικαιώθηκε αυτή ιδέα, αυτό το όραμα.
Αν μπορούσατε να κρατήσετε μία μόνο φράση για να σας θυμούνται μετά από εκατό χρόνια, ποια θα ήταν;
Πως η ομορφιά σε χρεώνει την ανακάλυψη της και σε ξεχρεώνει όταν την διηγηθείς!
Λουδοβίκος των Ανωγείων – «Γκρεμό δεν έχουν τα πουλιά»
Την Τετάρτη 15 Ιουλίου στο Ανοικτό Θέατρο Λευκών ο Λουδοβίκος των Ανωγείων θα παρουσιάσει μια μουσικό ποιητική παράσταση μια χαμηλόφωνη ξενάγηση στις μουσικές ιστορίες του Λουδοβίκου των Ανωγείων με τραγούδια και παραμύθια μια νοσταλγική αναφορά σε πρόσωπα που μας καθόρισαν
Ο Λουδοβίκος των Ανωγείων εμφανίζεται το 1985 με το άλμπουμ «Μοιρολόγια». Τραγούδια λύπης, λόγια γυναικών για το θάνατο αγαπημένων προσώπων από το ορεινό χωριό του, τ’ Ανώγεια της Κρήτης.
Ο Μάνος Χατζιδάκις στο πρόσωπο του Λουδοβίκου ανακάλυψε αυτό το ιδιόμορφο είδος τραγουδιού που σε λυτρώνει με το να σε λυπεί. Για πρώτη φορά στην ιστορία της Κρήτης ο Λουδοβίκος μ’ ένα μαντολίνο μελοποίησε και τραγούδησε μοναδικά τα μοιρολόγια. Όπου εμφανίζεται ο κόσμος κλαίει. Αυτή του η ικανότητα να συγκινεί, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Με τα 13 άλμπουμ που έχει γράψει μέχρι τώρα, πάντα στο μοναχικό του δρόμο, γράφει και τραγουδεί τον έρωτα, εκείνον που δε φαίνεται. Λέει: «για την αγάπη ανάβουμε δύο κεριά, ένα στην ανάμνηση κι ένα στην προσδοκία».
Ο Μάνος Χατζιδάκις έλεγε ότι «ο Λουδοβίκος είναι μία μουσικοποιητική παρουσία. Ο ήχος του έρχεται από το άρωμα του κρητικού βουνού και δεν κολακεύει εύκολα αισθήματα. Η μουσική του είναι λαϊκή, βγαλμένη από ακριβό φίλτρο».
Στη φωνή η Μαρίνα Δακανάλη και ο Λουδοβίκος των Ανωγείων
Στην κιθάρα ο Δημήτρης Καραμούζας
Στη φυσαρμόνικα ο Μανόλης Μπαρδάνης
Στο φλάουτο η Σοφία Μαυρογενίδου
Στο θεατρικό μονόλογο η ηθοποιός Εμμανουέλα Μαργιούλα
Συμμετέχει η Χορωδία του Ωδείου Μυθωδία υπό την διεύθυνση της Μαρουλίας Κοντού
Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026 Ανοικτό Θέατρο Λευκών. Έναρξη 21:00
Με την ευγενική υποστήριξη των : ΔΗΜΟΣ ΠΑΡΟΥ & Μ.Ε.Ε.Α.Σ. ΥΡΙΑ ΛΕΥΚΩΝ
