Πριν από δέκα χρόνια, αν έλεγες «Letterboxd» σε κάποιον, το πιθανότερο ήταν να σε κοιτάξει σαν να έγραψες λάθος κάποια αγγλική λέξη. Εκτός, βέβαια, αν μιλούσες με κάποιον πολύ συγκεκριμένο τύπο ανθρώπου. Εκείνον που θυμάται ποιος έκανε τη φωτογραφία σε μια ταινία του 1978, κρατά λίστες με όσα έχει δει και θεωρεί απολύτως φυσιολογικό να συζητά για το director’s cut στις δύο το πρωί.
Σήμερα τα πράγματα είναι αρκετά διαφορετικά.
Το Letterboxd ξεκίνησε το 2011 από τους Νεοζηλανδούς web designers Matthew Buchanan και Karl von Randow ως ένας τρόπος να καταγράφεις τις ταινίες που βλέπεις και να μοιράζεσαι τις κινηματογραφικές σου προτιμήσεις. Στην αρχή ήταν μια μικρή κοινότητα αφοσιωμένων σινεφίλ. Τον Μάρτιο του 2020 αριθμούσε περίπου 1,8 εκατομμύρια χρήστες. Στις αρχές του 2025 είχε φτάσει τα 17 εκατομμύρια.
Κάπου ανάμεσα στην πανδημία, στο ατελείωτο streaming και στην ανάγκη μας να μετατρέπουμε σχεδόν κάθε ενδιαφέρον σε online κοινότητα, το Letterboxd έπαψε να είναι ένα niche site για movie nerds. Έγινε μέρος της σύγχρονης κινηματογραφικής κουλτούρας.
Το Instagram των ανθρώπων που προτιμούν να σου πουν τι είδαν χθες βράδυ
Η λογική του είναι απλή. Βλέπεις μια ταινία, την καταγράφεις, της βάζεις από μισό μέχρι πέντε αστέρια και, αν θέλεις, γράφεις review. Αυτό το review μπορεί να είναι μια ολόκληρη κινηματογραφική ανάλυση ή μία πρόταση που μοιάζει περισσότερο με tweet γραμμένο στις 3 το πρωί.
Και κάπως εκεί βρίσκεται μεγάλο μέρος της γοητείας του.
Σε αντίθεση με πλατφόρμες όπως το IMDb ή το Rotten Tomatoes, όπου ο χρήστης συνήθως αναζητά μια συνολική εικόνα για το αν μια ταινία «αξίζει», στο Letterboxd μπορείς να δεις τι παρακολούθησαν οι άνθρωποι που ακολουθείς και τι πραγματικά σκέφτηκαν γι’ αυτό.
Είναι κάτι ανάμεσα σε κινηματογραφικό ημερολόγιο, social media και εκείνη τη συζήτηση που κάνεις με φίλους έξω από την αίθουσα μόλις πέσουν οι τίτλοι τέλους.
Και ναι, έχει και stats. Πολλά stats. Με το Pro account μπορείς να μάθεις ποιους σκηνοθέτες έχεις δει περισσότερο, ποιες δεκαετίες προτιμάς και γενικά να αποκτήσεις πρόσβαση σε πληροφορίες για τις κινηματογραφικές σου συνήθειες που πιθανότατα δεν ήξερες ότι χρειαζόσουν. Μέχρι να ανακαλύψεις, για παράδειγμα, ότι έχεις περάσει ένα ανησυχητικά μεγάλο κομμάτι της ζωής σου βλέποντας ταινίες του ίδιου σκηνοθέτη.
Από τον Scorsese μέχρι τη Charli XCX
Το Letterboxd απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο cultural status όταν άρχισαν να εμφανίζονται εκεί άνθρωποι που συνήθως βλέπουμε στην άλλη πλευρά της οθόνης.
Ο Martin Scorsese έχει λογαριασμό. Το ίδιο και ο Sean Baker, ο Edgar Wright, ο Kyle MacLachlan και η Carrie Coon. Η Olivia Rodrigo και ο Ed Sheeran έχουν παραδεχτεί ότι χρησιμοποιούν κρυφούς λογαριασμούς, ενώ η Charli XCX αποκάλυψε ότι βρίσκεται στην πλατφόρμα από το 2023.
Και κάπως ξαφνικά μπορείς να μάθεις τι βλέπει ένας διάσημος όταν γυρίζει σπίτι του.
Αυτή είναι ίσως μία από τις πιο παράξενες γοητείες της πλατφόρμας. Στο Instagram βλέπεις φωτογραφίσεις, premieres, ταξίδια και προσεκτικά στημένες εικόνες. Στο Letterboxd μπορεί απλώς να ανακαλύψεις ότι η Charli XCX χαλάρωνε κατά τη διάρκεια του Brat Tour βλέποντας Annie Hall, το Naked του Mike Leigh και Wallace & Gromit.
Είναι μια πολύ μικρή, σχεδόν ασήμαντη πληροφορία. Αλλά είναι και περίεργα ανθρώπινη.
Το σινεμά ως personality trait
Φυσικά υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Όπως συμβαίνει με οτιδήποτε περνά μέσα από τα social media, κάποια στιγμή εμφανίζεται και το performance. Οι βαθμολογίες, οι λίστες, τα Four Favourites και τα reviews μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε έναν ακόμη τρόπο να κατασκευάζουμε την online περσόνα μας.
Δεν βλέπεις απλώς ταινίες. Δείχνεις και στους άλλους τι άνθρωπος είσαι μέσα από τις ταινίες που βλέπεις.
Και ίσως γι’ αυτό δεν προκαλεί πλέον ιδιαίτερη εντύπωση να συναντήσεις κάποιον που έχει βάλει το Letterboxd του στο dating profile του.
Γιατί, ας είμαστε ειλικρινείς, τα τέσσερα αγαπημένα films κάποιου μπορούν να σου πουν αρκετά πράγματα πριν φτάσετε καν στο πρώτο ποτό.
Η Gen Z ανακαλύπτει το σινεμά μέσα από μια εφαρμογή
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.
Για πολλούς νεότερους χρήστες, το Letterboxd έχει εξελιχθεί σε πύλη εισόδου προς το σινεμά. Μέσα από λίστες, reviews και τα προφίλ φίλων ανακαλύπτουν τι να δουν στη συνέχεια, από ένα καινούργιο blockbuster μέχρι μια ιαπωνική ταινία έξι δεκαετιών πριν.
Το περίφημο Top 250 της πλατφόρμας είναι χαρακτηριστικό. Αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό τις προτιμήσεις του νεότερου κοινού, με έντονη παρουσία του ασιατικού κινηματογράφου και σύγχρονων παραγωγών. Στην κορυφή βρίσκεται το Harakiri του Masaki Kobayashi από το 1962, ενώ ταινίες όπως το Dune και το Spider-Man: Across the Spider-Verse βρίσκονται επίσης πολύ ψηλά. Το Citizen Kane, αντίθετα, απουσιάζει από τη λίστα.
Μπορεί κάποιος να διαφωνήσει με τις επιλογές. Αυτό όμως είναι σχεδόν το point.
Για μια γενιά που δεν περιμένει απαραίτητα έναν κριτικό να της υποδείξει τι αξίζει να δει, η κινηματογραφική ανακάλυψη έχει γίνει περισσότερο συλλογική υπόθεση.
Μπορεί ένα app να βοηθήσει πραγματικά το σινεμά;
Η κινηματογραφική βιομηχανία συζητά εδώ και χρόνια για την κρίση των αιθουσών και την αλλαγή στις συνήθειες του κοινού. Το streaming έκανε ευκολότερο από ποτέ να μείνεις σπίτι, ενώ ειδικά οι νεότερες ηλικίες δεν έχουν πάντα την ίδια σχέση με τη μεγάλη οθόνη που είχαν προηγούμενες γενιές.
Κι όμως, την ίδια στιγμή, εκατομμύρια νέοι άνθρωποι συζητούν καθημερινά για ταινίες σε μια εφαρμογή.
Το Letterboxd έχει πλέον δική του δημοσιογραφική δραστηριότητα, συνεντεύξεις και παρουσία στα κόκκινα χαλιά, ενώ το περίφημο «Four Favourites» έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα formats κινηματογραφικών συνεντεύξεων online.
Η επιρροή του φαίνεται να φτάνει και μέχρι το box office. Διεθνή μέσα έχουν χαρακτηρίσει την πλατφόρμα ιδιαίτερα αποτελεσματικό εργαλείο για το ανεξάρτητο σινεμά, καθώς οι διανομείς λαμβάνουν πλέον υπόψη τη δυναμική που αποκτούν ταινίες μέσα στην κοινότητά της.
Ίσως λοιπόν το πιο σημαντικό πράγμα που προσφέρει το Letterboxd να μην είναι τα αστέρια, τα rankings ή το ετήσιο Wrapped.
Είναι η αίσθηση ότι το να βλέπεις ταινίες παραμένει κοινωνική εμπειρία, ακόμη κι όταν τις βλέπεις μόνος σου στον καναπέ.
Σε μια εποχή όπου τα παλιά forums έχουν σχεδόν εξαφανιστεί και οι παρέες δεν βρίσκονται απαραίτητα κάθε εβδομάδα στην ίδια αίθουσα, το Letterboxd έγινε κάτι σαν ψηφιακό φουαγιέ. Ένας χώρος όπου μπαίνεις μετά την ταινία για να δεις τι είδαν οι άλλοι, τι αγάπησαν, τι μίσησαν και ποια ταινία πρέπει οπωσδήποτε να βάλεις στη watchlist σου.
Και αν το μέλλον του σινεμά περνά αναγκαστικά και μέσα από τα social media, ίσως μια εφαρμογή που κατάφερε να κάνει εκατομμύρια ανθρώπους να μιλούν ξανά με ενθουσιασμό για ταινίες να είναι τελικά πολύ πιο σημαντική απ’ όσο φαίνεται.
