Η κατάσταση στη Λέσβο γίνεται όλο και πιο δύσκολη, καθώς ο αφθώδης πυρετός έχει ήδη προκαλέσει μεγάλες απώλειες στην κτηνοτροφία του νησιού. Μέσα στο ήδη τεταμένο κλίμα που έχει δημιουργηθεί από τις μαζικές θανατώσεις ζώων, η κυβέρνηση επιστράτευσε τις Ένοπλες Δυνάμεις, αναθέτοντας στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας τον επιχειρησιακό συντονισμό των υπηρεσιών που συμμετέχουν στη διαχείριση της κρίσης.

Η απόφαση έχει προκαλέσει νέες αντιδράσεις, την ώρα που οι κτηνοτρόφοι βλέπουν τις περιουσίες τους να χάνονται και την οικονομική πίεση να μεγαλώνει, ενώ η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει ήδη αποφασίσει προσωρινό «πάγωμα» των σχετικών διαδικασιών.

Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος: έχουν ήδη επιβεβαιωθεί 192 εστίες αφθώδους πυρετού και περισσότερα από 80.000 αιγοπρόβατα έχουν θανατωθεί, σε έναν ζωικό πληθυσμό που υπολογίζεται συνολικά μεταξύ 400.000 και 450.000 ζώων. Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει αποφασίσει προσωρινό «πάγωμα» των διαδικασιών, ενώ η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων καταγγέλλει την κυβερνητική επιλογή με ιδιαίτερα σκληρούς όρους.

Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση

Με την τροπολογία που κατατέθηκε, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό των δημόσιων υπηρεσιών και των φορέων που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση της επιζωοτίας στις περιοχές όπου εντοπίζεται αφθώδης πυρετός.

Στην πράξη, ο στρατιωτικός μηχανισμός αποκτά συντονιστικό ρόλο στις επιχειρήσεις που αφορούν θανατώσεις και ταφές ζώων, απολυμάνσεις και καθορισμό ζωνών προστασίας, με τη σχετική διάταξη να προβλέπει ότι αυτό γίνεται «κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης».

Η τροπολογία αναφέρει: «Στις περιφερειακές ενότητες που πλήττονται από αφθώδη πυρετό και στις οποίες εφαρμόζεται το άρθρο 69 του ν. 5325/2026, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει και υλοποιεί τον επιχειρησιακό συντονισμό των εμπλεκόμενων αρμόδιων δημοσίων υπηρεσιών και φορέων, με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της επιζωοτίας, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης».

Ακριβώς αυτή η πρόβλεψη είναι που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αντίδραση από τους γεωτεχνικούς.

Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, μιλώντας στην ΕΡΤ, παρουσίασε την εικόνα που έχει διαμορφωθεί στη Λέσβο και εξήγησε ότι έχουν επιβεβαιωθεί 192 εστίες, ενώ οι θανατώσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 80.000.

Όπως ανέφερε, η θανάτωση όλων των ζώων μιας εκτροφής όπου έχει επιβεβαιωθεί κρούσμα δεν αποτελεί επιλογή που αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των Αρχών, αλλά υποχρεωτικό μέτρο που προβλέπεται από την ευρωπαϊκή και την ελληνική νομοθεσία για τις ασθένειες κατηγορίας Α.

Η λογική του μέτρου είναι ότι, από τη στιγμή που επιβεβαιώνεται κρούσμα σε μια μονάδα, προβλέπεται η θανάτωση ολόκληρου του ζωικού πληθυσμού της εκτροφής, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου.

«Νόσος πάρα πολύ μεταδοτική»

Ο αφθώδης πυρετός είναι, σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα, «πάρα πολύ μεταδοτική» νόσος και μπορεί να εξαπλωθεί με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς.

Ο ίδιος σημείωσε ότι έχει προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις και σε άλλες χώρες, υπογραμμίζοντας ότι η μεταδοτικότητά της είναι ακόμη μεγαλύτερη από εκείνη της ευλογιάς.

Για τον εμβολιασμό, ο κ. Πρωτοψάλτης διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως εναλλακτική λύση που θα σταματούσε αυτομάτως τις θανατώσεις. Ακόμη και στην περίπτωση που αποφασιζόταν η εφαρμογή εμβολιασμού, τα προβλεπόμενα μέτρα θα εξακολουθούσαν να εφαρμόζονται.

Μέχρι στιγμής, όπως είπε, δεν έχει κατατεθεί σχετική εισήγηση από την αρμόδια κτηνιατρική υπηρεσία του υπουργείου. Το ενδεχόμενο, πάντως, δεν απορρίπτεται εκ των προτέρων και οποιαδήποτε απόφαση θα ληφθεί με βάση επιστημονική εισήγηση.

Οι κτηνοτρόφοι λένε «φτάνει»

Την ώρα που η κυβέρνηση επιμένει στην ανάγκη εφαρμογής των μέτρων, οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου αντιδρούν στις μαζικές θανατώσεις, φοβούμενοι ότι η κατάσταση οδηγεί σε τεράστιες απώλειες για τον πρωτογενή τομέα του νησιού.

Το θέμα κορυφώθηκε κατά την ειδική συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου, μετά την οποία η Περιφέρεια αποφάσισε να προχωρήσει σε προσωρινό «πάγωμα» των διαδικασιών.

Στο ίδιο κλίμα, υπέβαλαν την παραίτησή τους η αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Αναστασία Αντωνέλλη και ο διευθυντής της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας Στράτος Τσομπανέλλης, έπειτα από τις σοβαρές καταγγελίες και την κριτική που ασκήθηκε για τον τρόπο διαχείρισης της κρίσης.

Η ΠΟΓΕΔΥ καταγγέλλει «στρατιωτικό νόμο στην κτηνοτροφία»

Πολύ πιο σκληρή είναι η αντίδραση της ΠΟΓΕΔΥ, η οποία θεωρεί ότι η μεταφορά του επιχειρησιακού συντονισμού στις Ένοπλες Δυνάμεις παραμερίζει τις υπηρεσίες που έχουν την επιστημονική ευθύνη για τέτοιες υγειονομικές κρίσεις.

Η Ομοσπονδία κάνει λόγο για επιβολή «στρατιωτικού νόμου στην κτηνοτροφία» και χαρακτηρίζει την επιλογή της κυβέρνησης «επικίνδυνη εκτροπή».

«Η επιβολή του στρατιωτικού νόμου στην κτηνοτροφία αποτελεί μια επικίνδυνη εκτροπή από την ομαλή διοικητική λειτουργία και μια ξεκάθαρη προσπάθεια φίμωσης και τρομοκράτησης της τοπικής κοινωνίας», αναφέρει.

Κατά την ΠΟΓΕΔΥ, μια επιζωοτία τέτοιου μεγέθους απαιτεί εξειδικευμένη επιστημονική γνώση, κλινική εμπειρία και αυστηρή τήρηση υγειονομικών πρωτοκόλλων. Αυτές τις αρμοδιότητες, όπως σημειώνει, διαθέτουν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες και δεν μπορούν να αντικατασταθούν από «στρατιωτικά διατάγματα και επίδειξη ισχύος».

Η κριτική των γεωτεχνικών δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη τροπολογία, αλλά συνολικά την κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει οι αρμόδιες υπηρεσίες. Η ΠΟΓΕΔΥ υποστηρίζει ότι αντί να ενισχυθούν οι υποστελεχωμένες κτηνιατρικές υπηρεσίες με μόνιμο και εξειδικευμένο προσωπικό, επιλέγεται η εμπλοκή των Ενόπλων Δυνάμεων για να καλυφθούν τα κενά του κρατικού μηχανισμού.

Παράλληλα, θεωρεί ότι η συγκεκριμένη επιλογή υποβαθμίζει τόσο τον ρόλο των κτηνιάτρων όσο και την ίδια την αποστολή του Στρατού, ο οποίος, όπως αναφέρει, «δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως φθηνό εργατικό δυναμικό για την κάλυψη των τραγικών ελλείψεων του κρατικού μηχανισμού».

Η Ομοσπονδία προειδοποιεί ακόμη ότι ένα λάθος στη διαχείριση μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την κτηνοτροφία και την πρωτογενή παραγωγή της Λέσβου. Ζητά την άμεση απόσυρση της τροπολογίας, την κατεπείγουσα πρόσληψη μόνιμων κτηνιάτρων και βοηθητικού προσωπικού, αλλά και ουσιαστική στήριξη των κτηνοτρόφων, με δωρεάν μέσα βιοασφάλειας και αποζημιώσεις όπου απαιτούνται.

Η Λέσβος βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια κρίση που δεν αφορά μόνο την εξάπλωση μιας ιδιαίτερα μεταδοτικής ζωονόσου, αλλά πλέον και τη σύγκρουση για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστεί, ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο και ποιο θα είναι το κόστος για τους ανθρώπους που ζουν από την κτηνοτροφία.