Ο πρόεδρος των Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος, μιλά στην «P» για τις γερασμένες υποδομές, την «ανίατη» κουλτούρα της παράνομης στάθμευσης και το αδιέξοδο που έρχεται, προτείνοντας λύσεις,
Η εικόνα της Αθήνας από ψηλά τις ώρες αιχμής, όπως σημειώνει η Ιωάννα Ντάνη στην εφημερίδα «Political», θυμίζει ολοένα και περισσότερο ένα ακίνητο μεταλλικό ποτάμι. Για τους χιλιάδες οδηγούς που εγκλωβίζονται καθημερινά στον Κηφισό, στην Κηφισίας και στη Μεσογείων το Κυκλοφοριακό δεν είναι απλώς μια στατιστική παράμετρος αλλά μια καθημερινή κλοπή ζωτικού χρόνου.
Ο πρόεδρος των Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, Θανάσης Τσιάνος, μέσα από μια αποκαλυπτική συζήτηση, ξετυλίγει στην «Political» το κουβάρι των αιτιών που μας οδήγησαν εδώ, ξεκαθαρίζοντας πως η Αττική δεν πάσχει απλώς από «πολλά αυτοκίνητα» αλλά από μια βαθιά, δομική και οργανωτική ανισορροπία.
Η ψευδαίσθηση των υποδομών και η παγίδα της χρήσης
Είναι γεγονός ότι η πρώτη αυθόρμητη σκέψη κάθε πολίτη είναι ότι οι δρόμοι δεν επαρκούν επειδή τα αυτοκίνητα αυξήθηκαν υπερβολικά. Όμως, τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι, σύμφωνα με τον κύριο Τσιάνο ο οποίος τονίζει: «Όσο έχουμε οικονομική ανάπτυξη, τα αυτοκίνητα θα αυξάνονται. Θα αυξάνονται τα οχήματα των μόνιμων κατοίκων, των τουριστών, η ανάγκη για περισσότερες εμπορευματικές μεταφορές και η τροφοδοσία των καταστημάτων». Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι η ιδιοκτησία αλλά η αλόγιστη χρήση του αυτοκινήτου σε ένα περιβάλλον που δεν μπορεί πλέον να το υποστηρίξει.
«Έχουμε ένα πεπερασμένο οδικό δίκτυο, το οποίο δεν χωρά όλες τις μετακινήσεις να γίνονται με αυτοκίνητο», τονίζει με έμφαση. Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η στροφή στα μέσα μαζικής μεταφοράς (ΜΜΜ), καθώς «η υφιστάμενη υποδομή μπορεί να εξυπηρετήσει πολύ περισσότερες μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς, ενώ με το ΙΧ είναι πολύ περιορισμένη και δημιουργεί καθυστερήσεις όταν φτάνει στα όριά της».
Οι τρεις πυλώνες της αλλαγής
Η στρατηγική που προτείνει ο κ. Τσιάνος για να ανασάνει η πόλη κινείται σε τρεις άξονες, οι οποίοι πρέπει να αναπτυχθούν ταυτόχρονα:
– Ο πρώτος είναι η αναβάθμιση των ΜΜΜ με έμφαση στο μετρό και το τραμ.
– Ο δεύτερος αφορά τα περιφερειακά οδικά δίκτυα που θα εκτρέπουν την κίνηση μακριά από το κέντρο, επιτρέποντας μέτρα περιορισμού του αυτοκινήτου στις κεντρικές ζώνες.
– Ο τρίτος πυλώνας όμως είναι αυτός που χαρακτηρίζεται ως «άμεσος και χαμηλού κόστους»: η διαχείριση του υπάρχοντος δικτύου. «Θέλουμε έξυπνα συστήματα μεταφορών, από τις απλές επικαιροποιήσεις της φωτεινής σηματοδότησης έως και μέτρα για την παράνομη στάθμευση», σημειώνει.
Η παράνομη στάθμευση δεν είναι απλώς μια παράβαση αλλά ένας παράγοντας που «μειώνει τη χωρητικότητα του υφιστάμενου οδικού δικτύου» και προκαλεί αλυσιδωτές καθυστερήσεις.
Η κουλτούρα του καφέ
Σε μια ειλικρινή αποτίμηση της ελληνικής πραγματικότητας, ο πρόεδρος των Συγκοινωνιολόγων δεν διστάζει να στηλιτεύσει τη νοοτροπία των ίδιων των οδηγών, συμπεριλαμβάνοντας ακόμη και τον εαυτό του. «Έχουμε μια κουλτούρα να σταματάμε να παίρνουμε ένα καφέ και να εμποδίζουμε… Θα πρέπει να αποφασίσουμε αν πραγματικά μας εξυπηρετεί να παρκάρουμε όπου θέλουμε, να μην πληρώνουμε πουθενά. Είναι κάτι που βολεύει προσωρινά, αλλά στο τέλος βλέπουμε ότι αυτό οδηγεί στο να είμαστε εγκλωβισμένοι στην κίνηση».
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι «υπάρχουν πάρα πολλά μέτρα που είναι θεσμοθετημένα αλλά δεν τηρούνται». Παρά τις όποιες βελτιώσεις στις λεωφορειολωρίδες, η κατάσταση παραμένει προβληματική, ενώ η τροφοδοσία των καταστημάτων γίνεται συχνά εκτός ωραρίου, επιβαρύνοντας τις ώρες αιχμής. «Πρέπει να μπουν κανόνες στην τροφοδοσία, να εκμεταλλευτούμε την κυκλοφοριακή ικανότητα του δικτύου», αναφέρει ο κ. Τσιάνος.
Η συζήτηση μοιραία φτάνει στον Κηφισό, τον μεγάλο «ασθενή» της Αττικής. Ο κ. Τσιάνος αποκαλύπτει πως η λύση δεν είναι άγνωστη, αλλά παρέμεινε στα συρτάρια λόγω της κρίσης. «Ο Κηφισός είχε μελετηθεί στις αρχές του 2000. Είχε προταθεί ο οδικός άξονας Ελευσίνα – Θήβα ως έργο στρατηγικής σημασίας για την αποφόρτιση του ποταμού. Είχε προταθεί ακόμη και η αναβάθμιση του Κηφισού σε 4 λωρίδες κυκλοφορίας», αποκαλύπτει.
Μάλιστα, αναφέρεται σε μια μελέτη του 2007 για το τμήμα από την Αττική Οδό έως τις Τρεις Γέφυρες, η οποία κόστιζε μόλις 70-80 εκατ. ευρώ. «Δεν ήταν τίποτα για το μέγεθος του έργου, αλλά η οικονομική κρίση τα πήγε όλα πίσω. Τώρα οι υποδομές μας είναι γερασμένες και απαιτούνται πάρα πολλά χρήματα όχι μόνο για νέα έργα αλλά και για τη συντήρηση των υφισταμένων».
Η Αθήνα αλλάζει, αλλά ο σχεδιασμός παραμένει στάσιμος. Ο κ. Τσιάνος επισημαίνει τον κίνδυνο από τον «τουριστικό συνωστισμό». Δεν είναι μόνο οι τουρίστες, αλλά «όλη η βιομηχανία πίσω από τον τουρισμό: αυτός που θα συντηρήσει το Airbnb, η τροφοδοσία στα ξενοδοχεία, τα βανάκια». Αυτό το κύμα κίνησης πιέζει το κέντρο, ενώ την ίδια στιγμή οι κάτοικοι απομακρύνονται προς τα προάστια, δημιουργώντας μετακινήσεις μεγάλου μήκους.
Ως παράδειγμα κακού σχεδιασμού φέρνει τη Λεωφόρο Κηφισίας: «Είναι ένας δρόμος όπου χτίστηκαν μεγάλα κτίρια εταιρειών και εμπορικά κέντρα χωρίς μετρό. Αυτό μόνο στην Αθήνα υπάρχει». Αν και η γραμμή 4 αναμένεται να δώσει λύση, ο κ. Τσιάνος τονίζει πως οι καθυστερήσεις δεκαετιών έχουν δημιουργήσει ένα κενό που δύσκολα καλύπτεται.
Λύση ένας μητροπολιτικός φορέας
Για να σταματήσει η «πολυδιάσπαση των αρμοδιοτήτων» ανάμεσα σε υπουργεία, δήμους και περιφέρειες, ο κ. Τσιάνος προτείνει το αυτονόητο για κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα: «Πρέπει να υπάρχει ένας μητροπολιτικός φορέας ο οποίος να πάρει την ευθύνη, να έχει τον στρατηγικό σχεδιασμό, να κάνει τις μελέτες και να δίνει τις εγκρίσεις. Εκεί φωλιάζει το πρόβλημα».
Η πρόσφατη διυπουργική επιτροπή είναι ένα θετικό βήμα, αλλά απαιτούνται μια «δυνατή τεχνική ομάδα» και σταθερή χρηματοδότηση. «Το Κυκλοφοριακό δεν είναι ενός υπουργείου, είναι συναρμοδιότητα. Η σωστή προτεραιοποίηση είναι το κλειδί».
Το σκοτεινό σενάριο
Κλείνοντας, ο πρόεδρος των Συγκοινωνιολόγων δεν κρύβει την ανησυχία του για το μέλλον. Αν μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια δεν υλοποιηθούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις, η κατάσταση θα είναι «πολύ χειρότερη». «Είναι δεδομένο, έχουμε προειδοποιήσει χρόνια πριν. Θα ζήσουμε ακόμη περισσότερες ώρες στην κίνηση. Οι υποδομές γερνούν, οι μετακινήσεις αυξάνονται και η υπομονή εξαντλείται».
Το συμπέρασμα είναι ένα και ιδιαιτέρως ανησυχητικό. Η Αττική δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους δρόμους, αλλά μια ριζική επανεκκίνηση στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την κίνηση, την αστυνόμευση και τη διοίκηση της πόλης. Διαφορετικά, η «ακινησία» θα γίνει η νέα κανονικότητα.
