Λίγο μετά τις 14:00 το μεσημέρι ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έφτασε στην Άγκυρα για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας.
Οι δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα προσβλέπει στο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία και στηρίζει τη λύση των δύο κρατών, ενώ επανέλαβε ότι η χώρα δεν αναγνωρίζει την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ.
Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι υπάρχουν και σημαντικές διαφωνίες, όπως η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, η οποία, αν χρειαστεί, μπορεί να οδηγηθεί στο Δικαστήριο σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, επανέλαβε τη σταθερή θέση της Ελλάδας για τις μειονότητες, με βάση τη Συνθήκη της Λωζάννης, και επισήμανε ότι οι μειονότητες μπορούν να γίνουν γέφυρες φιλίας μεταξύ των δύο λαών.
Στο πλαίσιο της συνάντησης, συμφωνήθηκαν νέες πρωτοβουλίες: η διευκόλυνση της βίζας για Τούρκους επισκέπτες στα ελληνικά νησιά, η μείωση των μεταναστευτικών ροών στο ανατολικό Αιγαίο κατά 60%, η καταπολέμηση των δικτύων διακινητών και ο στόχος ενίσχυσης του διμερούς εμπορίου στα 10 δισ. ευρώ.
Δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Recep Tayyip Erdoğan στο πλαίσιο της συνεδρίασης του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, στην Άγκυρα
Αναλυτικά οι δηλώσεις του πρωθυπουργού:
Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, θα ήθελα καταρχάς, εκ μέρους και της ελληνικής αντιπροσωπείας, να σας ευχαριστήσω για την πολύ θερμή υποδοχή και την -όπως πάντα όταν επισκέπτομαι τη χώρα σας- άψογη φιλοξενία.
Η παρουσία μας εδώ στην Άγκυρα, στην 6η Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, σηματοδοτεί, νομίζω, την ίδια τη σημασία του γεγονότος, επιβεβαιώνοντας πριν από όλα, όπως είπατε, την αξία που έχουν ο διάλογος αλλά και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
Με τον Πρόεδρο Erdoğan είχαμε την ευκαιρία να κάνουμε έναν αναλυτικό συνολικό απολογισμό των διμερών μας σχέσεων τα τελευταία δύο και κάτι χρόνια, καθώς το 2023 κάναμε μια στρατηγική επιλογή να εντάξουμε τις επαφές μας σε μια δομημένη προσέγγιση τριών πυλώνων: τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα, η οποία αποτυπώθηκε και στις σημερινές μας συνομιλίες, και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία πράγματι αποκαταστήσαμε ένα σαφές πλέγμα συναντήσεων και ανοικτών διαύλων επικοινωνίας προς όφελος των δύο λαών.
Ενώ με μέριμνα του Υπουργείου Εξωτερικών καθιερώσαμε ένα νέο υπόδειγμα άμεσης συνεργασίας, με στόχο μια αμοιβαία επωφελή, αλλά πρωτίστως μια λειτουργική σχέση.
Ως γειτονικές χώρες, άλλωστε, κ. Πρόεδρε, Ελλάδα και Τουρκία, Τουρκία και Ελλάδα, καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία και με υπευθυνότητα, μιλώντας με ειλικρίνεια και έχοντας πάντα σταθερή αναφορά το Διεθνές Δίκαιο.
Ακόμα και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και σε εντάσεις. Και θέλω να επαναλάβω ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα ειρηνική, είμαστε πάντα προσηλωμένοι στον διάλογο, ο οποίος θα πρέπει να διεξάγεται με καλή πίστη και αμοιβαίο σεβασμό.
Είναι αλήθεια ότι η προσπάθεια αυτή έχει ήδη αποδώσει, αποτρέποντας εντάσεις που στο παρελθόν δοκίμασαν τις σχέσεις μας. Πριν από λίγες εβδομάδες, μάλιστα, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα νέος γύρος του πολιτικού διαλόγου και θετικής ατζέντας, με εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα.
Παράλληλα, οριστικοποιήθηκαν και οι ετήσιες δράσεις στα πλαίσια των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ σήμερα, παρουσία πολλών Υπουργών μας, συμφωνήσαμε σε μία σειρά από νέες κοινές πρωτοβουλίες που διευρύνουν το πεδίο της διμερούς συνεργασίας.
Θα έλεγα ότι είναι ιδιαίτερα επιτυχημένη η συνεργασία μας σχετικά με το πρόγραμμα προσωρινής έκδοσης θεωρήσεων βραχείας διαμονής για Τούρκους επισκέπτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Μόλις τον τελευταίο χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες φίλοι Τούρκοι ταξίδεψαν στα ελληνικά νησιά και έτσι φέρνουμε και τους λαούς μας πιο κοντά. Συμφωνήσαμε, μάλιστα, η Ελλάδα να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ανανέωση του προγράμματος.
Αναφερθήκατε κ. Πρόεδρε -το συζητήσαμε και στο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας- στην πάρα πολύ καλή συνεργασία που έχουμε στο ζήτημα του μεταναστευτικού.
Οι ροές στο Ανατολικό Αιγαίο έχουν μειωθεί, μόλις τον τελευταίο χρόνο, κατά σχεδόν 60%. Είναι το αποτέλεσμα της συστηματικής φύλαξης των χερσαίων και των θαλασσίων συνόρων αλλά και του βελτιωμένου συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών. Είναι κάτι που μπορεί και πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, όπως μας υπενθύμισε το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στα ανοιχτά της Χίου. Η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών οφείλει να είναι σταθερός, διαχρονικός στόχος των δύο κρατών μας.
Σταθερός στόχος πρέπει να είναι και η διεύρυνση της συμπόρευσης σε άλλα πεδία, όπως είναι το διμερές εμπόριο. Έχουμε θέσει έναν φιλόδοξο στόχο, να φτάσουμε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια στο διμερές μας εμπόριο. Δεν είναι τυχαίο, μάλιστα, ότι η Ελλάδα αναβαθμίζει τις υποδομές των συνοριακών της σταθμών τόσο στις Καστανιές όσο και στους Κήπους.
Προοπτικές έχουν ακόμα οι παράλληλες επενδύσεις. Γίνονται σήμερα σημαντικές επενδύσεις από ελληνικές εταιρείες στην Τουρκία, σημαντικές επενδύσεις από τουρκικές εταιρείες στην Ελλάδα.
Και βέβαια, να τονίσω και τη μεγάλη σημασία που αποδίδω στις δράσεις της πολιτικής προστασίας, όχι μόνο γιατί αφορούν την αντιμετώπιση κοινών κινδύνων από την κλιματική κρίση, αλλά γιατί πιστεύω, κ. Πρόεδρε, ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν και ένα μοντέλο γενικότερης περιφερειακής συνεργασίας.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν, αναμφίβολα, επιτεύγματα και βήματα προόδου. Δεν ήταν καθόλου αυτονόητα, ούτε δεδομένα. Αντίθετα, προέκυψαν χάρη στην πολιτική βούληση και στη συστηματική προσπάθεια των δύο πλευρών, αναδεικνύοντας στην πράξη ότι ναι, μπορούμε να διατηρούμε ένα λειτουργικό πλαίσιο διμερούς συνεργασίας, ταυτόχρονα όμως να συμβάλλουμε από κοινού στη σταθερότητα μιας ευρύτερης περιοχής, που δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις.
Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες, με την ελληνική θέση να παραμένει σταθερή: ότι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών -υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης-, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, να αποτελεί τη μόνη διαφορά η οποία θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον ενός διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, με βάση το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας.
Εύχομαι ειλικρινά, κ. Πρόεδρε, να συμμεριστώ και τη δική σας αισιοδοξία, ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν μια εξέλιξη προς αυτή την κατεύθυνση.
Γι’ αυτό και πιστεύω, κ. Πρόεδρε ότι, στο ίδιο πνεύμα με τη θετική εμπειρία η οποία έχει μεσολαβήσει, είναι καιρός πια να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις μεταξύ μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;
Με τον Πρόεδρο συζητήσαμε επίσης και τις εξελίξεις στο Κυπριακό, όπου η ελληνική θέση παραμένει σαφής. Οι πρωτοβουλίες του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να επανεκκινήσει ένας ουσιαστικός διάλογος από εκεί που διεκόπη το 2017, σε μία διαδικασία η οποία, βεβαίως, πρέπει να κινείται πάντα στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Το ίδιο καθαρή είναι και η οπτική μας για τις μειονότητες στα δύο κράτη. Ξέρετε καλά, κ. Πρόεδρε, το έχουμε συζητήσει πολλές φορές, ότι το καθεστώς τους προσδιορίζεται με απόλυτη σαφήνεια από τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία προβλέπει ρητά ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε άλλη παρερμηνεία.
Αλλά θα ξαναπώ αυτό το οποίο είχα πει πριν από δύο χρόνια: Έλληνες μουσουλμάνοι της Θράκης ζουν αρμονικά με χριστιανούς συμπολίτες μας, βάσει των αρχών της ισονομίας και της ισοπολιτείας.
Ενώ παράλληλα και στην Τουρκία, στην Κωνσταντινούπολη πρωτίστως, η ελληνική μειονότητα, παρά δυστυχώς τη μεγάλη της συρρίκνωση, εξακολουθεί να εμπλουτίζει την κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Τουρκίας.
Ας εργαστούμε, λοιπόν, για το πώς αυτές οι δύο μειονότητες μπορούν πράγματι να γίνουν «γέφυρες» φιλίας και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των λαών μας.
Τέλος, μας απασχόλησαν και οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή αλλά και διεθνώς, όπου εστίες έντασης πυκνώνουν, καθιστώντας αναγκαία όσο ποτέ τη διπλωματία, τον διάλογο, τον σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.
Προσβλέπουμε στο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία με σεβασμό στην κυριαρχία της και βέβαια προσβλέπουμε, και σε αυτό συμφωνούμε απόλυτα με τον κ. Πρόεδρο, στην εκκίνηση της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, με στόχο τη σταθερότητα και την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή.
Θα το επαναλάβω και εδώ από την Άγκυρα, η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μία μόνιμη ειρήνη στην περιοχή.
Τασσόμαστε υπέρ της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής, ώστε να αναλάβει ουσιαστικά τη διοίκηση της Γάζας και της Δυτικής Όχθης. Όμως, αναγκαία προϋπόθεση θεωρούμε τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και την εξάλειψη της τρομοκρατίας, γιατί και το Ισραήλ έχει το δικαίωμα να ζει με ασφάλεια.
Αλλά θέλω και με την ευκαιρία αυτή να εκφράσω την κατηγορηματική μας αντίθεση σε οποιοδήποτε σχέδιο μπορεί να οδηγήσει σε μία ενδεχόμενη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ.
Καταδικαστέα, επίσης, είναι η επέκταση εποικισμών που δημιουργεί ουσιαστικά μια πραγματικότητα στο πεδίο που καθιστά τη δημιουργία του παλαιστινιακού κράτους ακόμα πιο σύνθετη άσκηση.
Η Ελλάδα, κ. Πρόεδρε, είναι μία δύναμη ειρήνης. Θέλουμε ειλικρινείς σχέσεις με όλους τους γείτονές μας και θέλουμε, όπου μπορούμε, να πετύχουμε μία συνεργασία η οποία θα μας βοηθήσει να εμπεδώσουμε την περιφερειακή σταθερότητα.
Αναφερθήκατε στις μεγάλες προκλήσεις της Συρίας. Είναι ένα πεδίο όπου μπορούμε η Ελλάδα και η Τουρκία να δουλέψουμε από κοινού και για να υπάρξει πολιτική σταθερότητα, με σεβασμό στα δικαιώματα και απόλυτη προστασία των θρησκευτικών μειονοτήτων, αλλά -γιατί όχι;- όπως συζητήσαμε και με τους Υπουργούς Οικονομικών, να συντονιστούμε και να εργαστούμε και σε προσπάθειες οι οποίες έχουν να κάνουν με την ανοικοδόμηση της Συρίας.
Θα είναι προς αμοιβαίο όφελος Ελλάδας και Τουρκίας μια σταθερή Συρία, η οποία θα επιτρέψει και στους πρόσφυγες, τους πολλούς που βρίσκονται στην Τουρκία και τους πολλούς που βρίσκονται στην Ελλάδα, να επιστρέψουν επιτέλους στην πατρίδα τους.
Κλείνω, κ. Πρόεδρε, αγαπητέ Tayyip, με τη σκέψη ότι η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία, μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας τη σύγκλιση, τον διάλογο και την πίστη στο Διεθνές Δίκαιο. Ώστε με αίσθημα ευθύνης να χτίσουμε ένα αύριο ειρήνης, προόδου και ευημερίας για τις χώρες μας, να τιμήσουμε την παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Kemal Atatürk.
Κλείνω ευχαριστώντας και πάλι για την άριστη διοργάνωση αυτής της Συνόδου, για τη γόνιμη συζήτηση που είχαμε, για τη ζεστή φιλοξενία προς την ελληνική αντιπροσωπεία και προσβλέπω στη συνέχιση της συνεργασίας μας.
Και θα χαρώ, κ. Πρόεδρε, να σας υποδεχθώ μαζί με τους συνεργάτες σας, τους Υπουργούς σας, στην Ελλάδα για την επόμενη Σύνοδο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Σας ευχαριστώ.
Οι δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε ότι στη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη συζήτησαν θέματα ελευθεριών για τους μουσουλμάνους στη Δυτική Θράκη, την κατάπαυση πυρός στη Γάζα και το ειρηνευτικό σχέδιο, εκφράζοντας την αντίθεσή του στις αποφάσεις του Ισραήλ για επέκταση στη Δυτική Όχθη.
Παράλληλα, τόνισε ότι τα διμερή ζητήματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι άλυτα και μπορούν να επιλυθούν με βάση το διεθνές δίκαιο. Ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε ότι οι συμφωνίες που έχουν ήδη συναφθεί παρέχουν κοινό έδαφος για ενίσχυση των αμοιβαίων επαφών, εμπορίου και διαλόγου, εκφράζοντας την προσδοκία ότι από το 2023 και μετά θα σημειωθεί πρόοδος στην επίλυση των αλληλένδετων προβλημάτων.
Δείτε τις δηλώσεις εδώ
Οι ανακοινώσεις για τις συμφωνίες
Ανακοινώθηκαν οι συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών, οι οποίες όπως σας είχαμε ενημερώσει νωρίτερα.
Τα επτά κείμενα που υπογράφτηκαν στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας (ΑΣΣ) Ελλάδας-Τουρκίας:
- Κοινή Δήλωση ανάμεσα στην Κυβέρνηση της Ελληνικής Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Τουρκίας.
- Μνημόνιο Κατανόησης για τη συνεργασία στον τομέα του Πολιτισμού
- Κοινή Δήλωση για τη Συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου.
- Κοινή Δήλωση για τη συνεργασία ανάμεσα στο ‘’Enterprise Greece’’ και το ‘’Invest in Turkiye’’.
- Κοινή Δήλωση για την έναρξη του προγράμματος διμερούς συνεργασίας στην έρευνα και την τεχνολογία.
- 6.Κοινή Δήλωση για την ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον τομέα της ετοιμότητας έναντι σεισμών.
- Koινή Δήλωση για τη δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης ανάμεσα στα λιμάνια της Θεσσαλονίκης και της Σμύρνης.
Ολοκληρώθηκε η κατ’ ιδίαν συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν
Ολοκληρώθηκε η κατ’ ιδίαν συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία διήρκεσε συνολικά 1 ώρα και 45 λεπτά.
Λόγω της μετάφρασης, ο πραγματικός χρόνος συζήτησης υπολογίζεται περίπου σε 1 ώρα, ωστόσο η διάρκεια και η υπέρβαση του προγράμματος δείχνουν ότι η συζήτηση κάλυψε όλο το φάσμα των διμερών θεμάτων.
Πριν από περίπου 10 λεπτά ξεκίνησε η συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας.
Τι συμφωνήθηκε ανάμεσα στον υπουργό Ανάπτυξης και τον Τούρκο ομόλογό του
Η διμερής συνάντηση ανάμεσα στον Τάκη Θεοδωρικάκο και τον Τούρκο υπουργό Βιομηχανίας Μεχμέτ Φετίχ Κασίρ διεξήχθη σε πολύ καλό κλίμα. Σύμφωνα με πληροφορίες, εκτός από την υπογραφή κοινής δήλωσης για την υλοποίηση του προγράμματος συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας στο πλαίσιο του 6ου Συμβουλίου Συνεργασίας, συμφωνήθηκε και η ενεργοποίηση του μνημονίου συνεννόησης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που είχε υπογραφεί στο πέμπτο Ανώτατο Συμβούλιο.
Επιπλέον, αποφασίστηκε η υπογραφή μνημονίων συνεργασίας στους τομείς της μετρολογίας, της πιστοποίησης και των startups.
Στο πλαίσιο αυτό, συμφωνήθηκε ο Τούρκος υπουργός να επισκεφτεί την Αθήνα μέχρι το καλοκαίρι και ο κ. Θεοδωρικάκος να επισκεφτεί την Τουρκία μέχρι το Σεπτέμβριο.
Δείπνο προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας
Μετά τις δηλώσεις Μητσοτάκη – Ερντογάν θα ακολουθήσει δείπνο που παραθέτει ο Πρόεδρος της Τουρκίας προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας.
Στο δείπνο θα παρακαθίσει και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ύστερα από πρόσκληση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ερντογάν-Γεραπετρίτης
Δε θα υπάρχουν ερωτήσεις
Να σημειωθεί ότι δεν θα υπάρξουν ερωτήσεις μετά τις δηλώσεις των Κυριάκου Μητσοτάκη και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογά
Ο πρωθυπουργός κινείται προς το προεδρικό μέγαρο της Τουρκίας
Έφτασε στην Άγκυρα ο Πρωθυπουργός
Ερντογάν: «Υποδεχόμαστε σήμερα τον Μητσοτάκη στην Άγκυρα – Θέλουμε ειρήνη και ασφάλεια για εμάς και τους γείτονές μας»
Κατά την ομιλία του στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε την επικείμενη επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Άγκυρα, τονίζοντας τη σημασία αυτού του ραντεβού στο πλαίσιο της αυξανόμενης διπλωματικής δραστηριότητας της Τουρκίας.
Ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε ότι η άφιξη του Έλληνα Πρωθυπουργού θα αποτελέσει ένα από τα κεντρικά σημεία της τουρκικής διπλωματικής ατζέντας για τις επόμενες ημέρες, αναδεικνύοντας έτσι τη σημασία των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
«Δεν σταματάμε, αδέλφια μου. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Έχουμε πολλά να κάνουμε», είπε αρχικά ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
«Αυξάνουμε τον ρυθμό μας και τον ενθουσιασμό μας λίγο περισσότερο κάθε μέρα. Σήμερα, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, κ. Μητσοτάκης, θα βρίσκεται στη χώρα μας. Αύριο, ο Πρωθυπουργός της Σερβίας, κ. Βούτσιτς, θα έρθει στην Άγκυρα. Και την επόμενη Δευτέρα και Τρίτη, Θεού θέλοντος, θα επισκεφθούμε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Αιθιοπία. Ένας τουρκικός άνεμος, θα έλεγε κανείς, πνέει στον κόσμο και στην περιοχή μας», πρόσθεσε ο Τούρκος πρόεδρος.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε επίσης στη γενικότερη φιλοσοφία της τουρκικής διπλωματίας, τονίζοντας: «Χωρίς καμία επιφύλαξη, πραγματοποιούμε συναντήσεις με όλους τους παράγοντες, μοιραζόμαστε τις ιδέες και τις προτάσεις μας με τους συνομιλητές μας σε πνεύμα απόλυτης αδελφοσύνης. Ως αρχαίοι κάτοικοι μιας περιοχής τόσο παλιάς όσο και η ανθρώπινη ιστορία, εργαζόμαστε με καλή πίστη ώστε η γεωγραφία μας, που τα τελευταία χρόνια έχει συνδεθεί με συγκρούσεις, εμφύλιους πολέμους και βαρβαρότητα, όπως φαίνεται στη Γάζα, να γίνει ξανά γη ειρήνης, ασφάλειας και ευημερίας».
Ο Τούρκος Πρόεδρος, περιγράφοντας το πρόγραμμα των διεθνών επαφών της χώρας του, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Έχουμε ένα πολύ γεμάτο πρόγραμμα επαφών, ιδιαίτερα στον τομέα των διεθνών σχέσεων. Όπως γνωρίζετε, την περασμένη εβδομάδα πραγματοποιήσαμε σημαντικές επισκέψεις στις αδελφές μας χώρες, τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο. Εκτός από τη συζήτηση των διμερών μας σχέσεων σε όλες τις πτυχές, είχαμε εκτενείς διαβουλεύσεις για τρέχοντα ζητήματα, κυρίως για την Παλαιστίνη, τη Συρία και το Σουδάν. Επιστρέψαμε και από τις δύο επισκέψεις με συνολικά 12 συμφωνίες που υπογράφηκαν σε διάφορους τομείς, από την ενέργεια έως την άμυνα».
Το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας
Η σημερινή συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου ο διάλογος έχει αναχθεί σε βασικό εργαλείο σταθερότητας. Χωρίς αυταπάτες για άμεσες λύσεις στα δύσκολα ζητήματα, Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να διατηρήσουν ανοιχτό το κανάλι επικοινωνίας, σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένων εντάσεων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με τον Χρήστο Μυτιλινιό για την εφημερίδα «Political», η ελληνική πλευρά προσέρχεται στη συνάντηση με σαφές πλαίσιο: διάλογος με κανόνες, χωρίς εκπτώσεις σε κυριαρχικά δικαιώματα. Η τουρκική ηγεσία, από την πλευρά της, αναζητά μια πιο «κανονική» σχέση με την Ευρώπη και τη Δύση, γνωρίζοντας ότι οι χρόνιες εντάσεις στο Αιγαίο λειτουργούν ανασταλτικά για κάθε σοβαρή αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
H «θετική ατζέντα»
Το τετ α τετ των δύο ηγετών πλαισιώνεται από διευρυμένες εργασίες του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, με στόχο να υπάρξει πακέτο συμφωνιών σε τομείς όπως οικονομία, εμπόριο, μεταφορές, πολιτική προστασία, μετανάστευση, παιδεία και πολιτισμός. Η σύνθεση της ελληνικής αποστολής δείχνει πρόθεση να παραχθεί απτό αποτέλεσμα και όχι απλώς ένα επικοινωνιακό πλαίσιο καλής θέλησης.
Για την Αθήνα, κάθε συμφωνία χαμηλής πολιτικής έχει διπλή αξία: αφενός βελτιώνει την καθημερινή συνεργασία, αφετέρου ενισχύει το αφήγημα της σταθερότητας. Οι κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών το απόγευμα αναμένεται να καθορίσουν το πολιτικό στίγμα της συνάντησης.
Οι σκληρές διαφωνίες παραμένουν
Πίσω από τη θετική ατζέντα, τα βασικά μέτωπα παραμένουν ανοιχτά. Η Αθήνα συνεχίζει να ξεκαθαρίζει σε κάθε τόνο ότι η μόνη διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διαδικασία επίλυσης είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Η Άγκυρα, αντίθετα, επιδιώκει διαχρονικά τη διεύρυνση της ατζέντας σε ζητήματα που η ελληνική πλευρά αντιμετωπίζει ως απολύτως κυριαρχικά και μη διαπραγματεύσιμα.
Στο Κυπριακό, οι αποκλίσεις παραμένουν βαθιές. Η Ελλάδα δεν αποδέχεται τη λογική των δύο κρατών, ενώ η Τουρκία συνεχίζει να επενδύει σε τετελεσμένα και σκληρή ρητορική. Η σημερινή συνάντηση δύσκολα μπορεί να φέρει ανατροπές, μπορεί όμως να αποτρέψει την επιστροφή σε κλίμα ανοιχτής σύγκρουσης.
Ευρωπαϊκό εμπόδιο
Το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα αφορά το ενδεχόμενο μεταβολής της τουρκικής στάσης στο ζήτημα του casus belli. Η απόφαση του 1995, που χαρακτηρίζει «αιτία πολέμου» την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, παραμένει η πιο ωμή θεσμική απειλή σε βάρος κράτους-μέλους της ΕΕ.
Για την Αθήνα, η ύπαρξή του ακυρώνει κάθε έννοια πλήρους εξομάλυνσης. Με πρωτοβουλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, μάλιστα, το ζήτημα έχει συνδεθεί άμεσα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο: όσο υφίσταται το casus belli, η Ελλάδα δεν θα στηρίξει κινήσεις αναβάθμισης των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Έτσι, η απειλή πολέμου λειτουργεί πλέον όχι μόνο ως διμερές, αλλά και ως ευρωπαϊκό εμπόδιο.
Στο παρασκήνιο, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι μια τυπική κατάργηση είναι πολιτικά δύσκολη για την τουρκική ηγεσία, λόγω εσωτερικών αντιδράσεων και εθνικιστικών ισορροπιών.
Πιο ρεαλιστικό θεωρείται ένα σενάριο πολιτικής «απονεύρωσης»: μια δημόσια διατύπωση που θα απομακρύνει την απειλή από το ενεργό πολιτικό οπλοστάσιο της Άγκυρας, χωρίς τυπικές κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Μια τέτοια εξέλιξη θα παρουσιαζόταν ως «win win», ενταγμένη στη λογική καλής γειτονίας και σταθερότητας. Για την Ελλάδα, θα συνιστούσε ύψιστη διπλωματική επιτυχία. Για την Τουρκία, θα άνοιγε δρόμους στην Ευρώπη και στο διεθνές σύστημα ασφάλειας.
Ένα τεστ αξιοπιστίας
Αν υπάρξει σήμερα σαφής ένδειξη απομάκρυνσης από το casus belli, η συνάντηση θα αποκτήσει ιστορική διάσταση. Αν όχι, το θέμα θα παραμείνει ανοιχτό ως βασικό τεστ αξιοπιστίας για τις προθέσεις της Άγκυρας. Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα εμφανίζεται αποφασισμένη να συνεχίσει τον διάλογο χωρίς να αποδεχθεί «γκρίζες ζώνες» ή έμμεσες πιέσεις.
Η σημερινή ημέρα στην Άγκυρα δεν αφορά μόνο τη διαχείριση της έντασης. Αφορά το αν ο ελληνοτουρκικός διάλογος μπορεί να περάσει σε μια φάση ουσιαστικής αποαπειλής. Και αυτός είναι ο λόγος που το ερώτημα «αίρεται το casus belli;» αποκτά βαρύτητα που ξεπερνά την επικαιρότητα.
