Πίσω από τα μεγάλα γεγονότα της Κατοχής κρύβονται ανθρώπινες ιστορίες θάρρους, φόβου και απόλυτης αυταπάρνησης. Η Ελλάδα των χρόνων εκείνων γέμισε τόπους μαρτυρίου, όπου απλοί άνθρωποι στάθηκαν απέναντι στην πιο σκληρή όψη της Ιστορίας και επέλεξαν να μείνουν όρθιοι. Στο παρόν αφιέρωμα, η έρευνά μας επιχειρεί να ανασυνθέσει αυτή τη μνήμη, φωτίζοντας πρόσωπα, τόπους και στιγμές που μετέτρεψαν την ατομική θυσία σε συλλογική παρακαταθήκη ελευθερίας. Στις συγκλονιστικές φωτογραφίες που ήλθαν πρόσφατα στο φως απεικονίζονται μελλοθάνατοι Έλληνες κρατούμενοι που βαδίζουν προς τον τόπο της θυσίας τους στην Καισαριανή, με πλάτες ίσιες και βλέμμα αγέρωχο.
Πρόκειται για μια από τις πρώτες πράξεις του δράματος της 1ης Μαΐου 1944, κατά το οποίο εκτελέστηκαν, στο μαρτυρικό Σκοπευτήριο της Καισαριανής, διακόσιοι άνδρες ως αντίποινα για τον θάνατο του υποστρατήγου Φραντς Κερχ στους Μολάους Λακωνίας (27 Απριλίου 1944).
Η εκτέλεση των διακοσίων στην Καισαριανή δεν υπήρξε, όμως, μια μεμονωμένη περίπτωση. Σε ολόκληρη την Ελλάδα, χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τις ζωές τους με ανάλογο τρόπο.
Στην Κρήτη, τη Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Στερεά Ελλάδα, τα νησιά και την Πελοπόννησο διαδραματίστηκαν άνευ προηγουμένου φρικαλεότητες, με τοπωνύμια όπως εκείνα των Καλαβρύτων, του Διστόμου, της Κανδάνου και του Χορτιάτη να αναδύονται μέσα από την ιστορία ως «Μαρτυρικά Χωριά».
Στην πρωτεύουσα και τα περίχωρά της, εκατοντάδες ήταν εκείνοι που κατά τη διάρκεια της Κατοχής θανατώθηκαν στα διαβόητα γερμανικά μπλόκα, με πιο γνωστά παραδείγματα αυτά της Κοκκινιάς, του Δουργουτιού, του Βύρωνα και του Ζωγράφου. Τα μπλόκα ήταν μια στρατηγική τρόμου των Ναζί που στόχευε κυρίως στην δραστική καταστολή της Αντίστασης. Η ανατριχιαστική σκληρότητα των Γερμανών υπήρξε αποτέλεσμα της δυναμικής δράσης των Ελλήνων εναντίον των κατακτητών σε ολόκληρη την χώρα. Οι μαχητές της ελευθερίας, ενταγμένοι σε οργανώσεις όπως το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, συμμετείχαν σε μάχες, έκαναν δολιοφθορές στον εχθρό και συνέλεγαν πληροφορίες. Επρόκειτο για ανθρώπους του μόχθου και της βιοπάλης, αλλά και για διανοούμενους και άτομα του πνεύματος.
Σε αυτούς τους ανθρώπους σκοπεύουμε να ρίξουμε τους προβολείς της έρευνάς μας, φωτίζοντας τις ηρωικές αυτές προσωπικότητες, γνωστές και άγνωστες, και δείχνοντας πώς οι ατομικές ιστορίες γίνονται η εποποιία ενός ολόκληρου λαού.
Με μαρτυρίες, συνεντεύξεις, φωτογραφικό υλικό και παρουσίαση ειδικών μελετών, αλλά και επισκέψεις σε μουσεία, κτήρια κι εγκαταστάσεις όπου διαδραματίστηκαν νευραλγικά γεγονότα, τόπους μαρτυρίου και σκηνές θυσίας, αναδεικνύοντας πώς η ιστορία ενός τόπου αποκτά εθνική εμβέλεια.
Προσκαλούμε όποιον επισκέπτη του site γνωρίζει τέτοιες ιστορίες που δεν έχουν έρθει ακόμα στο φως να έρθει σε επαφή μαζί μας, ώστε να αναδείξουμε την προσφορά τους και να αποδώσουμε τον φόρο τιμής που αναλογεί σε αυτούς τους αφανείς ήρωες.
Για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε με τρόπο ουσιαστικό και βαθύ τι έκανε τους διακόσιους της Καισαριανής να στέκονται μπροστά στον θάνατο με τόση αξιοπρέπεια που μας κάνει σήμερα να μένουμε άφωνοι.
Στείλτε μας τις δικές σας Μαρτυρίες, εδώ: martyries@epolitical.gr
