Σε μια αποκάλυψη που προκαλεί ρίγη συγκίνησης και έντονες αντιδράσεις, ιστορικές φωτογραφίες που φέρονται να αποτυπώνουν την εκτέλεση των 200 Ελλήνων αντιστασιακών στην Καισαριανή βγήκαν στο «σφυρί» μέσω του eBay.
Το άγνωστο μέχρι σήμερα υλικό, που βρέθηκε σε άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού από τη Μαλακάσα, ήρθε στο φως 82 χρόνια μετά τη θηριωδία της 1ης Μαΐου 1944.
Την ύπαρξη της δημοπρασίας αποκάλυψε η σελίδα «Greece at WWII Archives» στο Facebook, ανοίγοντας μια μεγάλη συζήτηση όχι μόνο για την αυθεντικότητα των εικόνων, αλλά και για την ηθική διάσταση της εμπορικής εκμετάλλευσης κειμηλίων που συνδέονται με εγκλήματα πολέμου.
Οι εικόνες αυτές αποτελούν ένα μοναδικό και σκληρό οπτικό τεκμήριο από τις πιο σκοτεινές σελίδες της γερμανικής Κατοχής.
Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζιστικών στρατευμάτων στην Ελλάδα.
Οι περισσότεροι από τους εκτελεσθέντες ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, πολλοί εκ των οποίων είχαν μεταφερθεί από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου.
Η μαζική εκτέλεση πραγματοποιήθηκε ανήμερα της Εργατικής Πρωτομαγιάς, ως αντίποινα για τον θάνατο Γερμανού στρατηγού, τριών αξιωματικών που τον συνόδευαν και τον τραυματισμό στρατιωτών στους Μολάους Λακωνίας, στις 27 Απριλίου 1944.
Εάν οι φωτογραφίες αποδειχθούν γνήσιες, ενδέχεται να προσθέσουν νέα στοιχεία στην τεκμηρίωση της εκτέλεσης και να συμβάλουν ακόμη και στην αναγνώριση προσώπων από συγγενείς ή μελετητές.
Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα της διαχείρισης, προστασίας και ηθικής αξιοποίησης ιστορικών τεκμηρίων που σχετίζονται με εγκλήματα πολέμου και τη συλλογική μνήμη.
Οι ταυτοποιήσεις
Ο πρώτος που φέρεται να ταυτοποιήθηκε από την οικογένειά του, είναι ο ψηλός άνδρας με το λευκό πουκάμισο από τους κρατουμένους που οδηγούνται προς εκτέλεση.
Πρόκειται για τον μηχανικό στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Μεσσηνία , γεννημένο στην Πύλο Βασίλη Ν. Παπαδήμα, αδερφό του εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα, ο οποίος είχε συλληφθεί τον Αύγουστο του 1941 από τους Ιταλούς καραμπινιέρους.
«Να αποκτηθούν εφόσον είναι γνήσιες»
Για το θέμα τοποθετήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών. Όπως σημείωσε διαβάζοντας σχετική ενημέρωση του υπουργείου Πολιτισμού:
«Οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν, εφόσον είναι γνήσιες. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες απόκτησής τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχος ή το eBay μπορούν να αποδείξουν τη γνησιότητά τους ή να αποδεχθούν έλεγχο από ειδικούς για την πιστοποίησή τους».
Κακλαμάνης: Αν δεν υπάρχει κώλυμα, η Βουλή θα προσπαθήσει να αγοράσει τις φωτογραφίες
Την ίδια ώρα, την πρόθεση της Βουλής να προσπαθήσει να αγοράσει τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσθέντων στην Καισαριανή με την προϋπόθεση να μην υπάρχει κώλυμα από τον διεθνή νόμο που απαγορεύει στο eBay να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου, γνωστοποίησε σήμερα και ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης.
Όπως εξήγησε στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες, την προσεχή Πέμπτη θα ζητήσει την εξουσιοδότηση της διάσκεψης των προέδρων στη Βουλή, ώστε αφενός να ελεγχθεί η γνησιότητα των φωτογραφιών και αφετέρου αν διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει κώλυμα, η Βουλή να προσπαθήσει να τις αγοράσει.
Ο κ. Κακλαμάνης εξήγησε, επίσης, ότι την αρμοδιότητα δεν την έχει, πάντως, η Βουλή αλλά το υπουργείο Πολιτισμού.
Ο Βέλγος πωλητής απέσυρε τη δημοπρασία
Με μια κίνηση που προκαλεί αίσθηση, η βελγική εταιρεία «Crain’s Militaria» αποφάσισε να αποσύρει από τη δημοπρασία του eBay.
Ο πωλητής εξήγησε πως η απόφαση ελήφθη καθώς ο ίδιος σοκαρίστηκε από τη «βαθιά ζημιά που προκλήθηκε στο μνημείο της Καισαριανής» μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος.
Παρόλο που το ενδιαφέρον για την αγορά των ιστορικών τεκμηρίων υπήρξε έντονο, η εταιρεία δηλώνει πλέον «ανοιχτή σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κρατικές αρχές» για το μέλλον τους.
Οι επίμαχες φωτογραφίες, που αποτελούν συγκλονιστικό οπτικό τεκμήριο της γερμανικής θηριωδίας, αποδίδονται στον Γερμανό υπολοχαγό και διάσημο ζωγράφο Χέρμαν-Ότο Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε τότε στην Ελλάδα. Αν η αυθεντικότητά τους επιβεβαιωθεί, πρόκειται για μια ιστορική ανακάλυψη που ρίχνει νέο φως σε ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της Κατοχής.
«Το πρωί αυτό, αποφάσισα προσωπικά να κλείσω τις δημοπρασίες στο eBay που αφορούσαν τις ιστορικές φωτογραφίες της Καισαριανής.
Κατανοώ πλήρως ότι οι φωτογραφίες αυτές έχουν ευαίσθητο ιστορικό χαρακτήρα και σοκαρίστηκα βαθιά από τη ζημιά που προκλήθηκε χθες στο μνημείο της Καισαριανής.
Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα γύρω από το ζήτημα αυτό μπορεί να είναι έντονα και λυπάμαι που το θέμα εργαλειοποιείται και πολιτικά.
Μετά την έντονη δημοσιότητα των τελευταίων ημερών, επικοινώνησε μαζί μου μεγάλος αριθμός ιδιωτών συλλεκτών εκφράζοντας ισχυρό ενδιαφέρον για την απόκτηση των φωτογραφιών.
Παρότι εκτιμώ αυτό το ενδιαφέρον, θέλω να τονίσω ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία απόφαση σχετικά με την πώληση και παραμένω ανοιχτός σε έναν εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κρατικές αρχές σχετικά με το μέλλον του υλικού αυτού.
Ταυτόχρονα, ζητώ με σεβασμό να αναγνωριστεί και το νόμιμο ιδιοκτησιακό μου δικαίωμα επί των φωτογραφιών και να τύχει της δέουσας μεταχείρισης.
Εικόνες που έχουν τεχνητά αλλοιωθεί, αφαιρώντας την προστασία των πνευματικών μου δικαιωμάτων, έχουν διαδοθεί ευρέως, παραμορφώνοντας ακόμη και πρόσωπα των θυμάτων και προκαλώντας αχρείαστη συζήτηση σχετικά με την αυθεντικότητα των φωτογραφιών.
Σας ευχαριστώ για την κατανόηση, για τον σεβασμό της ιδιωτικότητάς μου και για την τιμή στην επιθυμία μου να μην προβώ σε περαιτέρω δηλώσεις ή συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης» δήλωσε στο protothema.
