Η σημασία της αναβολής που επέλεξε το Πεκίνο
Η Κίνα αποφάσισε να καθυστερήσει για έναν χρόνο την εφαρμογή του νέου καθεστώτος εξαγωγικών ελέγχων στις σπάνιες γαίες, ενώ ταυτόχρονα προχωρά σε σημαντικές αγορές αμερικανικής σόγιας. Η εξέλιξη αυτή αλλάζει τις ισορροπίες στο διεθνές εμπόριο και στέλνει μήνυμα αποκλιμάκωσης, έστω και προσωρινής, στον εμπορικό πόλεμο μεταξύ Πεκίνου και Ουάσινγκτον.
Παράταση στρατηγικής σημασίας
Η απόφαση του Πεκίνου να αναβάλει την αυστηροποίηση των εξαγωγικών αδειών για τις σπάνιες γαίες έχει σαφή γεωοικονομική διάσταση. Τα συγκεκριμένα μέταλλα αποτελούν κρίσιμες πρώτες ύλες για την τεχνολογία, την άμυνα, τα ηλεκτρικά οχήματα και την πράσινη ενέργεια. Η καθυστέρηση ενός έτους δίνει «ανάσα» σε βιομηχανίες και χώρες που εξαρτώνται από την κινεζική παραγωγή, επιτρέποντάς τους να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές ή να αναδιοργανώσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Ταυτόχρονα, η Κίνα φαίνεται να αξιοποιεί τη χρονική αυτή παράταση ως διαπραγματευτικό εργαλείο απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας παράθυρο επαναπροσέγγισης σε οικονομικό επίπεδο μέσω των αγορών αμερικανικής σόγιας.
Η επανασύνδεση μέσω αγορών
Η απόφαση του Πεκίνου να αυξήσει τις εισαγωγές σόγιας από τις ΗΠΑ λειτουργεί ως χειρονομία καλής θέλησης. Ο αμερικανικός αγροτικός τομέας είχε πληγεί έντονα τα τελευταία χρόνια από τους εμπορικούς δασμούς και τις περιορισμένες εξαγωγές προς την κινεζική αγορά. Οι νέες συμφωνίες αναμένεται να αναζωογονήσουν την αμερικανική παραγωγή και να λειτουργήσουν ως πολιτικό μήνυμα εξομάλυνσης. Για την Κίνα, η κίνηση αυτή εξυπηρετεί πρακτικές ανάγκες τροφοδοσίας της αγοράς της, καθώς οι εγχώριες καλλιέργειες σόγιας δεν επαρκούν. Παράλληλα, όμως, αποστέλλει ένα μήνυμα στις ΗΠΑ ότι το Πεκίνο προτιμά μια σχέση ελεγχόμενου ανταγωνισμού και όχι πλήρους αποσύνδεσης.
Ευρωπαϊκή «ανάσα» και παράθυρο ευκαιρίας
Η Ευρώπη είναι από τους μεγάλους κερδισμένους της καθυστέρησης. Η αναβολή των περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών αποτρέπει προς το παρόν την εκτόξευση του κόστους για βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, πράσινης ενέργειας και ηλεκτροκίνησης. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν πλέον χρόνο να επενδύσουν στην ανακύκλωση κρίσιμων πρώτων υλών ή στην ανάπτυξη εγχώριων κοιτασμάτων, όπως ήδη προβλέπει το ευρωπαϊκό σχέδιο στρατηγικής αυτονομίας. Ωστόσο, η παράταση δεν λύνει το πρόβλημα, απλώς μεταθέτει την πίεση στο μέλλον. Αν η Ευρώπη δεν κινηθεί έγκαιρα, θα βρεθεί εκ νέου αντιμέτωπη με το ίδιο δίλημμα: πώς θα διασφαλίσει επάρκεια πρώτων υλών χωρίς να εξαρτάται υπερβολικά από την Κίνα.
Η μεγάλη εικόνα
Η διπλωματική ισορροπία που επιχειρείται αυτή τη στιγμή μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ δεν σημαίνει συμφιλίωση. Αντίθετα, πρόκειται για έναν τακτικό συμβιβασμό που επιτρέπει και στις δύο πλευρές να κερδίσουν χρόνο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται οικονομική σταθερότητα και γεωργικές εξαγωγές, ενώ η Κίνα θέλει να αποφύγει νέες κυρώσεις και να προστατεύσει τη δική της βιομηχανική αλυσίδα. Η καθυστέρηση στους ελέγχους για τις σπάνιες γαίες προσφέρει ένα «παράθυρο» αποκλιμάκωσης, αλλά και μια υπενθύμιση: η παγκόσμια οικονομία παραμένει βαθιά αλληλεξαρτώμενη. Καμία χώρα, όσο ισχυρή κι αν είναι, δεν μπορεί να επιβιώσει μόνη της χωρίς πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και σταθερές αγορές. Η απόφαση της Κίνας να καθυστερήσει το νέο καθεστώς για τις σπάνιες γαίες και να επανεκκινήσει τις αγορές αμερικανικής σόγιας δεν είναι απλώς οικονομική είδηση. Είναι ένδειξη ότι, παρά τις εντάσεις, τα δύο μεγαλύτερα οικονομικά μπλοκ του πλανήτη γνωρίζουν πως η συνεργασία παραμένει μονόδρομος. Για την Ευρώπη, το διάστημα που μεσολαβεί είναι πολύτιμο: είτε θα το αξιοποιήσει για να ενισχύσει την ενεργειακή και βιομηχανική της αυτονομία, είτε θα δει σύντομα το ίδιο έργο να επαναλαμβάνεται, αυτή τη φορά χωρίς δίχτυ ασφαλείας.
