Ο Λευκός Οίκος πιστεύει ότι πλησιάζει σε συμφωνία με το Ιράν για ένα μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και τη δημιουργία πλαισίου για πιο λεπτομερείς διαπραγματεύσεις σχετικά με τα πυρηνικά, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και δύο ακόμη πηγές με γνώση του θέματος.

Η γενική εικόνα των συνομιλιών

Οι ΗΠΑ αναμένουν απαντήσεις από το Ιράν σε αρκετά βασικά σημεία μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Δεν έχει συμφωνηθεί τίποτα ακόμη, αλλά οι πηγές ανέφεραν ότι αυτή είναι η πιο κοντινή στιγμή σε συμφωνία από την έναρξη του πολέμου.

Βασικοί όροι της υπό διαμόρφωση συμφωνίας

Μεταξύ άλλων όρων, η συμφωνία θα περιλαμβάνει δέσμευση του Ιράν για αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου, συμφωνία των ΗΠΑ για άρση κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, καθώς και άρση περιορισμών από обе τις πλευρές στη διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Αβεβαιότητα και κίνδυνος αναζωπύρωσης

Πολλοί από τους όρους που περιγράφονται στο μνημόνιο θα εξαρτώνται από την επίτευξη τελικής συμφωνίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης του πολέμου ή μιας παρατεταμένης κατάστασης αβεβαιότητας, όπου οι εχθροπραξίες έχουν σταματήσει αλλά τίποτα δεν έχει επιλυθεί ουσιαστικά.

Διχασμός στην ιρανική ηγεσία

Ο Λευκός Οίκος εκτιμά ότι η ιρανική ηγεσία είναι διχασμένη και ενδέχεται να είναι δύσκολο να επιτευχθεί συναίνεση μεταξύ των διαφορετικών φατριών. Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραμένουν σκεπτικοί ακόμη και για το αν θα επιτευχθεί μια αρχική συμφωνία.

Προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει αισιοδοξία για συμφωνία σε διάφορα στάδια προηγούμενων διαπραγματεύσεων και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου, χωρίς όμως να επιτευχθεί μέχρι στιγμής.

Η απόφαση Τραμπ και η εύθραυστη εκεχειρία

Ωστόσο, οι δύο αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η απόφαση του Προέδρου Τραμπ να υποχωρήσει από τη νεοανακοινωθείσα επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ και να αποφύγει την κατάρρευση της εύθραυστης εκεχειρίας βασίστηκε στην πρόοδο των συνομιλιών.

Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων

Το μονοσέλιδο μνημόνιο κατανόησης 14 σημείων διαπραγματεύεται μεταξύ των απεσταλμένων του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, και αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, τόσο απευθείας όσο και μέσω διαμεσολαβητών.

Τι προβλέπει το μνημόνιο

Στην τρέχουσα μορφή του, το μνημόνιο θα διακηρύσσει το τέλος του πολέμου στην περιοχή και την έναρξη μιας περιόδου 30 ημερών διαπραγματεύσεων για μια πιο λεπτομερή συμφωνία που θα αφορά το άνοιγμα των στενών, τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

Πού θα γίνουν οι διαπραγματεύσεις

Οι διαπραγματεύσεις αυτές θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στο Ισλαμαμπάντ ή στη Γενεύη, σύμφωνα με δύο πηγές.

Σταδιακή άρση περιορισμών στη ναυσιπλοΐα

Οι περιορισμοί του Ιράν στη ναυσιπλοΐα μέσω των στενών και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ θα αρθούν σταδιακά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου των 30 ημερών, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.

Αν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν, οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να επαναφέρουν τον αποκλεισμό ή να επαναλάβουν στρατιωτική δράση, πρόσθεσε.

Το αγκάθι: η διάρκεια της αναστολής εμπλουτισμού

Η διάρκεια της αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου αποτελεί αντικείμενο έντονων διαπραγματεύσεων. Τρεις πηγές ανέφεραν ότι θα είναι τουλάχιστον 12 χρόνια, ενώ μία την τοποθέτησε πιθανότατα στα 15. Το Ιράν πρότεινε 5 χρόνια και οι ΗΠΑ ζήτησαν 20.

Όροι για παραβιάσεις και μελλοντικό εμπλουτισμό

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να εντάξουν όρο σύμφωνα με τον οποίο οποιαδήποτε παραβίαση από το Ιράν θα παρατείνει την περίοδο αναστολής. Μετά τη λήξη της, το Ιράν θα μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο σε χαμηλό επίπεδο 3,67%.

Δεσμεύσεις για μη απόκτηση πυρηνικού όπλου

Το Ιράν θα δεσμευτεί επίσης να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικού όπλου ούτε δραστηριότητες σχετικές με οπλοποίηση. Εξετάζεται επίσης ρήτρα που θα απαγορεύει τη λειτουργία υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων

Επιπλέον, το Ιράν θα αποδεχτεί ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αιφνιδιαστικών ελέγχων από επιθεωρητές του ΟΗΕ.

Αμερικανικές παραχωρήσεις: Άρση κυρώσεων και αποδέσμευση κεφαλαίων

Οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν για σταδιακή άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια σε όλο τον κόσμο.

Το ενδιαφέρον σημείο: Απομάκρυνση υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου

Δύο πηγές υποστήριξαν επίσης ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να απομακρύνει από τη χώρα το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο — βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ που η Τεχεράνη μέχρι τώρα απέρριπτε.

Μία πηγή ανέφερε ότι εξετάζεται η μεταφορά του υλικού στις ΗΠΑ.

Τι λένε οι Αμερικανοί αξιωματούχοι

Ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε την Τρίτη ότι «δεν χρειάζεται να έχουμε την τελική συμφωνία γραπτή μέσα σε μία ημέρα».

«Πρόκειται για κάτι εξαιρετικά σύνθετο και τεχνικό. Αλλά πρέπει να έχουμε μια διπλωματική λύση που να είναι πολύ σαφής ως προς τα θέματα που είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν και το εύρος των παραχωρήσεων που είναι διατεθειμένοι να κάνουν εξαρχής ώστε να αξίζει τον κόπο», πρόσθεσε.

Ωστόσο, ο Ρούμπιο χαρακτήρισε ορισμένους από τους κορυφαίους ηγέτες του Ιράν «παράφρονες» και είπε ότι δεν είναι σαφές αν θα καταλήξουν σε συμφωνία.